سەعاتەیل یەکلاییکەر.. سی ئێن ئێن: واشنتۆن ئامادەکاری ئەرا پرۆسەیگ فراوان دژ وە تەهران کەێد

شەفەق نیوز - وەدۊاچگن

هێزەیل ئەمریکی لە خوەرئەڵات ناوڕاس ئامادەکاری کەن ئەرا جیوەجیکردن پرۆسەیلیگ سەربازی نوو کە شایەت فراوان بوود دژ وە ئیران، لە ماوەی 96 سەعات لە دەرچگن فەرمانیگ لە سەرۆک ئەمریکی دۆناڵد ترەمپ، وەپەی وەرپرسەیل ئەمریکی، لە وەختیگ نیشاندەرەیل زیای بوون لەبان ئەگەر نووەوبۊن رویوەڕویبۊن سەربازی، لەناو هوشدارداینەیل لە وەڵامداینیگ ئیرانی و پەلامارەیل چەوڕیکریاگ لە حوسییەیلەو کە بەرژەوەندییە ئەمریکییەیل لە ناوچەگە و دەیشتی بکەنە ئامانج.

 تووڕ "سی ئێن ئێن" لە زوان وەرپرسەیل ئەمریکی وت کە ئەو هێزەیلە کە ئیسە لە ناوچەگە بڵاو بۊنە توانایەیل دیرن ئەرا جیوەجیکردن ئەو پەلامارەیل چەوڕیکریاگە، وە دەسنشانکردن ئەوە کە بازنەی ئەو پرۆسەیلە شایەت لەو گورزە کوڵەوکریاگ و دووبارەبۊگەیە رەد بکەێد کە وەرجە یە رادارەیل و سەکوویەیل هەڵدان مووشەکەیل و بیجگە ئەوانیش لە بنمایەیل ئیرانییە کردنە ئامانج کە تۊنریەێد وە خێرایی دووارە دروس بکریەن.

 یەکێگ لە وەرپرسەیل ئەرا تووڕەگە وت کە پرۆسە چەوڕیکریایەگە "تەقەلایگ گەپ" بوود، لە وەختیگ وەرپرسەیل ئەمریکی ئیسە و وەرین، کە ئاگادارن لە وتووێژەیل پلانداینان سەربازی، پاڵپشتی ئی مەزەنە کردن، وە دانان ئەوە کە دەرکردن فەرمان جۊلە لەلایەن ترەمپەو شایەت مەسەلەی وەخت بوود، وەگەرد مەزەنەکردن رۊداین ئەوە دۊای هەڵوژاردنەیل نووەوکردن نیمەیی ئەمریکی، سەرەڕای ئەوە کە تا ئیسە بڕیاریگ کۆتایی نەیریاس.

 راپۆرتەگە وتیش کە سەرکردەیل فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکی و وەزارەت وەرگری کار کەن لەبان ئامادەکردن لیستیگ فراوان لە ئامانجە چەوڕیکریاگەیل، کە ژیرخان وزە و شوینە سەربازییەیل و دامەزراوە ئەتۆمییە ئیرانییەیل گرێدە خوەی، وەگەرد دانپیادانان وەرپرسەیل وە ئەوە کە هێزەیل ئیرانی فرەتر ئاگادار بۊنە لە تاکتیکە ئەمریکییەیل، ئەوەگ شایەت ویرانکردن گشت ئامانجە دیاریکریاگەیل سەختترەو بکەێد.

 کۆشک چەرمگ خوەی دۊرەو گرد لە لێدوانداین لەبان ئی زانیارییەیلە، لە وەختیگ وەرپرسیگ گەورە لە وەزارەت وەرگری ئەمریکی وت کە وەزارەتەگە پەیوەندیدارە وە پلانداینان و وەرەونوابردن وژاردە سەربازییەیل و جیوەجیکردن ئەوە کە سەرۆک فەرمان وەپی دەێد لەلیان.

 وەپەی دوو سەرچەوەی ئاگادار لە دۊایین هەڵسەنگاندنە هەواڵگرییە ئەمریکییەیل، ئیران و گرووپ حوسییەیل وە جدی رەفتار وەرد ئەگەر نووەوبۊن پەلامارە ئەمریکییەیل کەن، و شایەت ئیسرائیلییەیلیش، لە وەختیگ ئی دوو سەرچەوە مەزەنە کردن کە تەهران و حوسییەیل وە خێرایی وەڵام بیەنەو وە وەئامانجگردن تاکەیل و دامەزراوەیل ئەمریکی لە سەرتاسەر ناوچەگە، و شایەت دەیشتیش، ئەگەر واشنتۆن و تەلئەبیب پرۆسەیلیگ سەربازی نوو دژ وە ئیران جیوەجی بکەن.

 راپۆرتەگە دەسنشان ئەرا ئەوە کرد کە یاداشتیگ نانهێنی کە میژووەگەی ئەرا 23 تشرین یەکەم / ئۆکتۆبەر گلەو خوەێد، و لەلایەن وەڕیەوبەر هەواڵگری نیشتمانی جای کلایتۆنەو ئاراستەی وەزیر دەیشت مارکۆ رۆبیۆ کریاگە، خەوەر دا کە هەواڵگری ئەمریکی چەودیاری چڕەوبۊنیگ گەپ لە تەقەلا ئیرانییەیل ئەرا وەئامانجگردن تاکەیل ئەمریکی کردگە، و بڕیگ لە پلانەیل وەئامانجگردنەگە رەسینەسە قۆناغەیل وەرەونواچگ لە خوەرئەڵات ناوڕاس و ناوچەیل ترەک.

وەگەرد ئەوەیش، "سی ئێن ئێن" لە زوان سەرچەوەیگ ئاگادار لە دۊایین هەڵسەنگاندن وت کە وەرپرسەیل هەواڵگری مەزەنەی ئەوە نیەکەن کە ئیران یا گرووپ حوسییەیل دەسپێشخەری لەبان جیوەجیکردن پەلامارەیل ئاڵووزکارانە دژ وە ئەمریکییەیل یا ئیسرائیل لەی وەخت ئیسە بکەن، وەلی شایەت وەڵام بیەنەو ئەگەر ئیران وەرجە یە بکەفێدە وەر پەلامار.

 سەرچەوەگە ئی رخباریەیلە بەسەو وە ئەگەر وەردەوامبۊن ویلایەتە یەکگرتگەیل لە کەمەوکردن شمارەی فەرمانبەرەیلی لە کلکریای دیپلۆماسییەیلی لە خوەرئەڵات ناوڕاس لە ماوەی رووژەیل ئایندە. ئمجا دۊای دەرچگن فەرمانەیل وە دەرچگن فەرمانبەرەیل لە باڵوێزخانەی ئەمریکی لە ریاز، چەوڕی کریەێد، وەپەی راپۆرتەگە، رێنماییەیل لیکچگیگ ئەرا کلکریایەیل ترەکیش دەرچن، لە وەختیگ شایەت شمارەی کارکەرەیل لە شاندەیل جیاجیا کەمەو بکریەێد وەپەی سنوورەیل دیاریکریاگ.

هەرلیوا وەرپرسیگ ئەمریکی دەسنشان ئەرا ئەوە کرد کە سەربازەیل نابنەڕەتی کە بڕیار بۊ لە خوەرئەڵات ناوڕاس لەناو پرۆسەی نۆرەی ئایندە بڵاو بکریەن ئاگادار کریانە کە نیەکلکریەن ئەرا ناوچەگە، لە نیشاندەریگ زیاتر ئەرا ئەگەر زیایبۊن ئاڵۆزییەیل.

 لەی چوارچیوەو، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکی ئەدمیراڵ براد کوپەر، رووژ یەکشەممە، سەردان گەروو هورمز کرد، هاەوەخت وەرد وەردەوامبۊن گەمارۆی ئەمریکی لەبان بەندەرە ئیرانییەیل و ئەو تەقەلایەلە کە ئامانجیان مسۆگەرکردن جموجۊل دەریاوانییە لەڕی ئی رێڕەو ئاوی گرنگەو.

 فەرماندەیی ناوەندی وت کە کوپەر ئاگادار بۊ لە رەوش پرۆسەیی لە ماوەی فڕینی لەبان گەرووەگە لەناو هەلیکۆپتەریگ، و چەوی کەفتە سەربازەیلیگ کە بەشداری کردنە لە پاکەوکردن رێڕەو ئاوییەگە لە مینە ئیرانییەکان.

کوپەر لە بەیاننامەیگ دووپات کرد لە وەردەوامبۊن هاوکاری وەرد هاوبەشەیل لە کەنداو و کەرت بارهەڵگری دەریایی، وە دووپاتکردن لەبان پابەندبۊن واشنتۆن وە مسۆگەرکردن ئازادی دەریاوانی لەڕی گەروو هورمزەو.

ئیسرائیل فشار خەێد

 لە لای ئیسرائیلییەو، راپۆرتەگە ئاشکرا کرد کە سەرۆک وەزیرەیل بنیامین ناتانیاهۆ تەقەلا دەێد ئەرا جیوەجیکردن پەلامارەیل نوو دژ وە ئیران، وەلی رویوەڕوی داواکارییەیل ئەمریکی بۊە وە ئارامگردن تا ئامادەبۊن ئیدارەی ترەمپ ئەرا جیوەجیکردن پرۆسەیل هاوبەش.

 "سی ئێن ئێن" لە زوان وەرپرسەیل ئەمریکی و سەرچەوەیگ ئەمنی ئیسرائیلی وت کە ناتانیاهۆ تەقەلای رازیکردن ترەمپ داگە وە جیوەجیکردن پەلاماریگ هاوبەش وەرجە هەڵوژاردنەیل نووەوکردن نیمەیی، وەلی رەزامەنیی وەدەس نەهاوردگە.

 وەپەی سەرچەوە ئەمنییه ئیسرائیلییەگە، یەکیگ لە هوکارەیل پارێزگاریکردن ترەمپ گلەو خوەێد ئەرا مەزەنەیل ئیسرائیلی لەباوەت ئەگەر کاریگەری پەلامارەگە لەبان هەڵوژاردنەیل ئیسرائیلی و دۊاخستنی، دۊای ئەوەگ سەرۆک ئەرکان سوپای ئیسرائیلی فەریق ئیال زامیر، سەرۆک دەسەی ئەرکان هاوبەش ئەمریکی جەنەڕاڵ دان کین، لەی رخەیلە ئاگادار کردگە.

 سەرچەوەیگ ترەک کە ئاگادارە دەسنشان ئەرا ئەوە کرد کە ئیسرائیل لە ماوەی هەفتەی گوزەشتە ئامادەکاری ئەرا ئەگەر وەشانن گورزەیل زیاتر دژ وە ئیران کردگە، و گاڵ واشنتۆن دایە ئەرا پاڵپشتیکردنی و بەشداریکردن لەناوی، وەرجە ئەوەگ وەرپرسەیل گەورەی ئەمریکی، کە ترەمپ لەناویانیە، داوای دۊاخستن جۊلەگە بکەن.

 وەپەی ئەو سەرچەوەیلە کە قسە ئەرا تووڕەگە کردنە، ئیسرائیل پلانەیلی ئەرا وەشانن گورزەیل نوو لە ماوەی نزیک دۊا خستگە، وەلی ئامادەکاری ئەرا ئەگەر جیوەجیکردن پرۆسەیل هاوبەش وەرد ویلایەتە یەکگرتگەیل کەێد، کە مەزەنە کریەێد دۊای هەڵوژاردنەیل نووەوکردن نیمەیی ئەمریکی بوود.

 راپۆرتەگە وتیش کە هەوەجەی ئیسرائیل وە پاڵپشتی ئەمریکی لە بوار وەرگری مووشەکی لە یەکیگ لە هوکارەیل رازیبۊنی لەبان دۊاخستنەگە تیەێد، لە سای ئەو فشارەیلە کە ئەممارەیل تەقەمەنییە وەرگرییەیل تویشیان هاتن لە ماوەی جەنگەگە، و ئەگەر وەڵامداین ئیران و حوسییەیل لەبان هەر پەلاماریگ نوو.

لەباوەت ئامانجە ئیسرائیلییەیل، راپۆرتەگە لە زوان سەرچەوەیگ ئاگادار لە هەڵسەنگاندنە هەواڵگرییە ئەمریکییەیل وت کە ناتانیاهۆ و هاوپەیمانەیلی هێمان کەمی دیرن لە ئامانجیگ ستراتیژی رووشن کە لە نیشانداین وەرەونواچگن و وەردەوامبۊن لاوازکردن رژیم ئیرانی رەد بکەێد.

 ناتانیاهۆ لە وتاریگ کە لە ئاهەنگ دەرچگن سەربازی لەی هەفتە پێشکەشی کرد، وت کە رێنماییەیلی ئەرا سوپای ئیسرائیلی و دەزگای هەواڵگری دەیشتەکی (مۆساد) و دەزگا ئەمنییەیل ترەک لە رمانن رژیم ئیران تیەێد.

راپۆرتەگە لە زوان خود سەرچەوە قسەیلی وت کە پلانە سەربازییەیل ئامادەن، وەلی چەوڕی رەزامەنی ترەمپن، وە مەزەنەکردن ئەوە کە بڕیارەگە دۊای هەڵوژاردنەیل نووەوکردن نیمەیی ئەمریکی دەرچوود.