(تایبەت) سەرکردەی "PJAK" نیشانەیل "ئیران دۊای رژیم" کیشێد و هەڵوێست خوەی لە عراق و ئەمریکا و ئیسرائیل ئاشکرا کەێد
شەفەق نیوز - هەولێر
ئەمیر کەریمی هاوسەرۆک پارت ژیان ئازاد کوردستان "PJAK"، مەوقەیگ ئەرا دەسهەڵگردن لە چەک پارتەگەی دانەنا، وەلی مەرجیگ سیاسی کیشا کە تۊنێد بیلێد تفەنگەیل بیدەنگ بوون، کە خوەی دوینێدەو لە دامەزرانن سیستەمیگ دیموکراسی کە دان وە مافەیل کورد بنەێد و ری وەپیان بەێد کاروبارەیلیان وەڕیەو بووەن، لەناو ئیرانیگ فیدراڵی نوو کە لەبان هەژموون نەتەوەیی یا ئایینی نەوسیەێد.
لە دیداریگ فراوان وەرد ئاژانس شەفەق نیوز، کەریمی باس لە بانان ئیران لە ئەگەر رمیان کۆمار ئیسلامی کرد، وەگەرد پەیوەندی ئاڵۆز لە ناوەین ئۆپۆزسیۆن کوردی و هێزە ناودەوڵەتییەیل، و ئەگەرەیل بەشداریکردن لە رویوەڕویبۊن سەربازی نوو، بیجگە لە چارەنویس چەک کورد و پەیوەندییەیل پارتەگەی وەرد بەغداد و هەولێر.
وەگەرد دووپاتکردنی لەبان سەروەخوەیی پارتەگەی و رەدکردن وەرگردن پاڵپشتی لە ویلایەتە یەکگرتگەیل یا هەر هێزیگ دەیشتەکی، کەریمی دەر لە وەرانوەر پەیوەندییە دیپلۆماسییەیل وەرد لایەنە ناودەوڵەتییەیل نەوەسا، وە دانان ئەوە کە بەرژەوەنییەیل گەل کوردی و شیوەی سیستەم سیاسی ئایندە لە ئیران ئەو پەیمانەن کە وژاردەیل پارتەگەی و هاوپەیمانییەیلی دیاری کەن.
هەڵوێستەیل کەریمی لە قۆناغیگ فرە ناسک تیەێد سەبارەت وە پارتەیل کوردی ئیرانی ئۆپۆزسیۆن، کە کەفتنەسە وەرانوەر دوو ئاستەنگ هاوتەریب، یەکەمیان دیاریکردن شوین خوەی لە هەر ئاڵشتکارییگ چەوڕیکریاگ ئەرا رژیم ئیرانی، و دۊمیان ئەو فشارە ئەمنی و سەربازییەیلە کە پەیوەندیدارن وە بۊین بڕیگ لە بارەگایەیلی لە هەرێم کوردستان عراق، کە شوینەیل سەروە ئی پارتەیلە لە ماوەی مانگەیل گوزەشتە تویش پەلامارەیل دووبارەبۊ هاتن وە موشەک و فڕۆکە بیفڕۆکەوانەیل.
ئیران نوو.. وەلی وە چ سنوورەیلیگ؟
لە وینەکیشانی ئەرا ئیران هاتگ، کەریمی پرۆژەیگ ئەرا دووارە بەرهەمهاوردن دەوڵەت ناوەندی وە شیوازیگ سیاسی جیاواز نیەخەێدە ڕوی، بەڵکم بانگەواز کەێد ئەرا دووارە بیناکردن سیستەمەگە لەبان بنەمای کۆمارییگ دیموکراسی نامەرکەزی، کە پشت وە فیدراڵی بەسێد و دەسەڵاتەیل فراوانیگ دەێدە هەرێمەیل لە وەڕیەوبردن کاروبارەیلیان.
کەریمی ئۊشێد کە "پرۆژەمان ئەرا ئیران بانان دامەزرانن کۆمار ئیران دیموکراسی نامەرکەزییە"، وە رووشنکردن ئەوە کە بەشەوکردن دەسەڵات هەوەجەس ئەرا سیستەمیگ فیدراڵی بوسیەێد کە پشت بەسێدە ئیرادەی دانیشتگەیل و دیموکراسی راسەوخۆ لە وەڕیەوبردن ناوخۆیی.
هاوسەرۆک "PJAK" ئی پرۆژە خەێدە چوارچیوەی ماف بڕیارداین لەبان چارەنویس، کە ئەو بنەماس کە ئۊشێد هێزەیل ناو هاوپەیمانی پارتەیل کوردستانی ئیرانی وە بڕدەنگی پەسەنی کردنە.
وەلی پرسیارە فرە ناسکەگە پەیوەندی وە ئەوە دیرێد کە ئایا ئی مافە تۊنێد لە کۆتایی کارەگە بڕەسنێدە سەروەخوەیی، یا ئەوەگ لەناو سنوورەیل دەوڵەت ئیرانی مینێد.
لە وەڵامەگەی، کەریمی پەیمان کۆتایی نەیا لەباوەت دویرخستن جیابۊن، وەلی ئامادەبۊنیگ رووشن نیشان دا ئەرا قەبووڵکردن وە ئیرانیگ یەکگرتگ، وە مەرج دووارە پێناسەکردن ناسنامەی نیشتمانی و مسۆگەرکردن مافەیل پێکهاتەیلی لە دەستووریگ نوو.
وتیش کە "ناسنامەی ئیرانی هەوەجە وە دووارە پێناسەکردن دیرێد تا گشت ناسنامەیل خوەیان لەناوی پەیا بکەن"، وە دانان ئەوە کە رەوایەتی دەوڵەت ئایندە نیەتۊنێد وەدی باێد وەبی بەشداریکردنیگ ئازاد ئەرا پێکهاتەیلی، و مسۆگەرکردن حوکم زاتی و مافەیل ژن و رێکخستن و دەربڕین، دویر لە جیاکاری نەتەوەیی و ئایینی.
دووپات کەێد کە ئەو ئیرانە کە وەڵام ئی مەرجەیلە دەێدەو "بوودە نیشتمانیگ هاوبەش ئەرا گشت جوراوجورییەیل لەناو جوگرافیای ئیرانی".
کەریمی پرۆژەگەی لەبان کورد کورڵ نیەکەێد، بەڵکم پیشکەشی کەێد وە شیوەی وینەکیشانیگ سیاسی کە عەرەب و بەلوچ و ئازەرییەیل و گشت پێکهاتە نەتەوەیی و ئایینییەیل بگرێدە خوەی، لەبان بنەمای بەشداریکردن لە وەڕیەوبردن وڵاتەگە، وەگەرد هیشتن هەر پێکهاتەیگ وە ماف خوەی لە وەڕیەوبردن زاتی.
دوینێد کە کێشەی کوردی ململانێیگ رەگەزی نییە وەو قەوارە کە ئەنجامیگە ئەرا نەوین دیموکراسی و هەژموون دەوڵەت نەتەوەیی ناوەندی، وە دانان ئەوە کە چارەسەرکردنی پەیوەندی دیرێد وە ئاڵشتکردن سروشت سیستەم سیاسی ئیرانی خوەی.
ئەو چەکە کە چەوڕی سیاسەت کەێد
وەگەرد ئەو زوانە سیاسییە کە کەریمی لە قسەکردن لەباوەت ئیران ئایندە وەکاری تیەرێد، هێمان چەک یەکیگە لە زیاترین دۆسیەیل ورووژێنەر کێشە لە تاقیکردن "PJAK"، وەتایبەت دۊای ئەو ئاڵشتکارییە کە پارت کراکارەیل کوردستان "PKK" وەخوەیەو دی و راگەیاننی لە ئایار / مایۆی 2025 وە بڕیار هەڵوەشانن خوەی و کۆتاییهاوردن وە خەبات چەکداری لەناو رێڕەو ئاشتی وەرد تورکیا.
هەردوگ پارتەگە نزیکبۊنیگ هزری و رێکخراوەیی میژوویی دیرن، وەلی کەریمی دووپات کەێدە بان سەروەخوەیی بڕیار پارتەگەی، وە رەدکردن گریەداین خوەیکارانە لە ناوەین ئەو وژاردەیلە کە "PKK" گرێدەیانە وەر و بانان سەربازی ئەرا "PJAK".
ئۊشێد کە "بڕیارەیل PKK خوەیان گرنەی وەر، و بڕیارەیل PJAK سەرکردایەتییەگەمان گرێدەی وەر"، وتیش کە پارتەگەی جەنگ چەکداری وە ستراتیژییگ ئەرا رزگاری نیشتمانی هەڵنیەگرێد لەبان شیوەی بزووتنەوەیل سەدەی بیسەم.
وەپەی کەریمی، کێشەی کوردی لە ئیران لە ناوەڕۆک خوەی سیاسییە، و هەوەجە وە یەکلاییکردنیگ سیاسی دیرێد، وەلی دەسەڵاتەیل ئیرانی لەڕوی ئەمنی و سەربازییەو رەفتار وەرد داواکارییەیل کوردی کەن، ئەوەگ هیلێد وەرگریکردن لە خوەی، وەپەی دەربڕین خوەی، بوودە هەوەجەیگ لە رویوەڕویبۊن سەرکوتکردن.
وەردەوامی دەێد کە "چەک ئەرا ئیمە ستراتیژییگ نییە، بەڵکم ئامرازیگە ئەرا وەرگریکردن لە خوەی"، وە دانان ئەوە کە کێشە بنەڕەتییەگە لە هەڵگردن چەک لەلایەن کوردەو نییە، بەڵکم لە نەوین کەناڵە سیاسی و یاساییەیلە کە ری دەن باس لە داواکارییەیلیان بکریەێد.
لە رووشنترین دەسەواژەیل لەباوەت بانان باڵ چەکدار ئەرا پارتەگەی، کەریمی دووپات کەێد کە "هەر وەختیگ سیاسەت دیموکراسی و یاسا گورجەو کریا جویر میکانیزمیگ سەرەکی ئەرا چارەسەرکردن کێشەی گەلەگەمان، چەکەیل بیدەنگ بوون و دۊای ئەوە هیچ هەوەجەیگ وەپیان نیەوود".
وەگەرد ئەوەیش، کەریمی خشتەیگ وەخت ئەرا چەککردن یا میکانیزمیگ دیاریکریاگ ئەرا ئاڵشتبوین لە کار چەکداری وەرەو سیاسەت نیەخەێدە روی، ئەوەگ هیلێد ئی ئەگەرە پەسیاگ بوود وە سروشت ئاڵشتکارییەیل ئایندە لە ئیران و ئەو مسۆگەرکردنەیلە کە شایەت لەلیانەو پەیا بوون.
ئی باوەتە رەهەندیگ زیاتر گرێدە خوەی وە تەماشاکردن ئەرا میژوو ئاڵۆز پەیوەندی لە ناوەین "PJAK" و پارت کراکارەیل کوردستان، چۊنکە وەزارەت گەنجینەی ئەمریکی پارتە کوردییە ئیرانییەگە خستە ناو سزایەیلی لە ساڵ 2009، وە مدوو پەیوەندییە رێکخریاگەیەیلی کە واشنتۆن لەو وەختە وت کە وەرد "PKK" گردیەو کەێد.
واشنتۆن و ئيسرائيل.. پەیوەندییەیل یا هاوپەیمانییەیل؟
لە دۆسیەی پەیوەندییە دەیشتەکییەیل، کە فرەتر ناسک بۊە وەرد بەرزەوبۊن ململانێ لە ناوەین ئیران و نەیارە هەرێمی و ناودەوڵەتییەیلی، کەریمی وەرگردن پاڵپشتی لەلایەن پارتەگەی لە ویلایەتە یەکگرتگەیل یا هێزەیل ترەک رەد کەێد.
ئۊشێد کە "لە ماف ئیمەس کە رەفتار دیپلۆماسی وەرد هەر هێز یا لایەنیگ داشتویمن"، وەلی جیاوازی خەێدە ناوەین دانان پەیوەندییە سیاسییەیل و پشت بەسین وە دەیشتەکی، وە دووپاتکردن ئەوە کە پارتەگەی هیچ دەسمیەتی یا پاڵپشتییگ لە هیچ لایەنیگ وەرنەگردیە، لەناویانیش ویلایەتە یەکگرتگەیل.
وتیش کە "ئیمە بزووتنەوەیگ سەروەخوەیمن و پارێزگاری لەی سەروەخوەییە کەیمن"، وە رووشنکردن ئەوە کە هەر پەیوەندییەیل دەیشتەکییگ چەوڕیکریاگ هەوەجەس ملکەچ پەیمانەیگ بوود کە پەیوەندی دیرن وە مافەیل گەل کوردی و بەرژەوەنیەیلی و ئایندەی سیستەم دیموکراسی لە ئیران.
وەگەرد ئەوە کە پرسیارەگە پەیوەندییە چەوڕیکریاگەیل وەرد ئیسرائیلیش گردە خوەی، ئەوە کەریمی وردەکارییگ راسەوخۆ پیشکەش نەکرد لەباوەت بۊین کەناڵەیل پەیوەندی وەردی یا نەوینیان، و بەسەو کرد وە دووپاتکردن لەبان ماف پارتەگەی لە رەفتار دیپلۆماسی وەرد لایەنە جیاجیاگان، وەپەی ئەوە کە وەسفی کرد وە واقیعی سیاسی، دویر لە رەچاوکردنە ئایدیۆلۆژییەیل.
لەباوەت ئەگەر هەڵگیرسان رویوەڕویبۊنيگ نوو لە ناوەین ئیران لە لایگ و ویلایەتە یەکگرتگەیل یا ئیسرائیل لە لایگ ترەک، و ئایا پارتەگەی ئەوە وەکار تیارێد ئەرا جموجۊل سەربازی، ئەوە کەریمی خوەی دویر گرد لە پیشکەشکردن پابەندبۊنیگ وەرین وە بەشداریکردن لە جەنگیگ هەرێمی.
وەلی لە وەرانوەر دووپات کردە بان ئەوە کە "PJAK" خاوەن بۊ و چالاکییە لەناو ئیران، و چەوڕی نییە لە هیچ هێزیگ دەیشتەکی تا ری ئەرا جموجۊلی واز بکەێد.
ئۊشێدیش کە "ئیمە هەوەجەمان وە کەس نییە دەرفەت ئەرامان واز بکەێد، ئیمە خوەمان دەرفەتەگەمان دروس کەیمن"، وتیش کە پارتەگەی دەسوەردان کەێد "لە هەر شوین و وەختیگ کە کارەگە هەوەجەی وەپی بوود ئەرا ئازادی و پاراستن بۊین گەل".
هەڵوێست خوەی کوڵ کەێدەو وە قسەکردن لەوە کە بڕیار گەلەگەی ئەنجامداین "جەنگیگە پەیوەندی وەخوەمان دیرێد و ئەرا خوەمانە"، وە دەسنشانکردن ئەرا رەدکردن پێشکەشکردن جموجۊلەیل کوردی وە شیوەی دریژبۊنیگ خوەیکارانە ئەرا هەر رویوەڕویبۊنیگ کە هێزە دەیشتەکییەیل دژ وە تەهران ئەنجامی دەن.
تاقیکردنیگ ئەرا بانان
هەژمارەیل "PJAK" کوڵ نیەود لەبان پەیوەندیی وەرد تەهران و هێزە ناودەوڵەتییەیل، چۊنکە پارتەگە خوەی خەێدە وەرانوەر تاقیکردنیگ ترەک کە پەیوەندی وە توانای دیرێد لەبان کار هاوبەش وەرد جیماگەیل ئۆپۆزسیۆن کوردی ئیرانی، کە ئەرا ماوەیگ دریژ لە داوەشبۊنە هزری و سیاسی و رێکخراوەییەیل ناڵیە.
لە 22 شوبات / فێبرایەر 2026، پەنج پارت کوردی ئیرانی راگەیانن لە دروسکردن "هاوپەیمانی هێزە سیاسییەیل ئەرا کوردستان ئیران"، کە ئەوانیش پارت ژیان ئازاد کوردستان، و پارت دیموکرات کوردستان ئیرانی، و پارت ئازادی کوردستان، و سازمانی خەبات، و پارت کۆمەڵەی زەحمەتکیشەیلن.
راگەیانن هاوپەیمانییەگە لە ناوڕاس بەرزەوبۊن ئاڵووزییە سیاسی و ئەمنییەیل لە ئیران هات، و لە وەختیگ کە هێزەیل ئۆپۆزسیۆن دەس کردنە پەیاکردن شوینیگ کاریگەرتر لە ئایندەی وڵاتەگە.
کەریمی دوینێد کە هاوپەیمانییە نووەگە بەرهەم خوەنستنیگ هاوبەشە ئەرا دەرفەت و رخباریەیل، وەلی وە شیوەیگ ناوەکی دان وە ئەوە نەێد کە رێککەفتن لەبان رویوەڕویبۊن نەیاریگ سیاسی تەنیا بەس نییە ئەرا مسۆگەرکردن وەردەوامبۊنی.
ئۊشێد کە "نیەخوازێد تەنیا لەبان بنەمای دەرفەتەیل یا مەترسییە هاوبەشەیل یەک بگرین"، وە بانگەوازکردن ئەرا دروسکردن بەرنامەیگ سیاسی پتەو ئەرا ئایندە، و ئەنجامداین دیالۆگیگ قۊل لەباوەت دەورەیل پارتەیل کوردی و ستراتیژییەتیان.
دووپات لەبان هەوەجەی مەنن جیاوازییە هزری و سیاسییەیل لە ناوەین ئی هێزەیلە کەێد، وە مەرج ئەوە کە ئاڵشت بوون ئەرا زەمینەیگ ئەرا دیالۆگ، نەگ هوکارەیل ئەرا دویرەوخستن و بەشەوبوین.
و باس هاوپەیمانییەگە کەێد وە ئەوە کە "تاقیکردنیگ تایبەتە و مەیدان مەشقکردن لەبان دیموکراسی"، وە دەربڕین ئومیدی لەوە کە بوودە نموونەیگ تۊنرێد سوود لەلی وەربگیریەێد لەبان ئاست ئیران دۊای هەر ئاڵشتکارییگ سیاسی.
وەلی ئی نزیکبۊنە لە سای ئاستەنگەیلیگ وەڕیەو چوود کە لە جیاوازییە ناوخۆییەیل رەد بوون، دۊای ئەوە کە بارەگا و کەمپەیل سەروە پارتەیل کوردی ئیرانی لە هەولێر و سلێمانی تویش زنجیرەیگ پەلامار لە ماوەی ساڵ 2026 هاتن، و سوپای پاسدارەیل ئیرانی وەرپرسیاریەتی بڕیگ لەو گورزەیلە گردە مل کە ئی گرووپەیلە گردنە ئامانج.
بەغداد و هەولێر
لە وەخت چگن وەرەو پەیوەندی وەرد عراق، کەریمی قسەیگ پیشکەش کەێد کە لەبان وەکارنەهاوردن خاکەیل عراقی ئەرا جیوەجیکردن پرۆسەیل دژ وە ئیران بوسیەێد، وە رەدکردن بۊین ناکۆکییەیل لە ناوەین پارتەگەی و دەسەڵاتەیل فیدراڵی یا حکومەت هەرێم کوردستان لە دریژایی ساڵەیل گوزەشتە.
ئۊشێد کە "لە ماوەی 22 ساڵ لە خەباتمان، هیچ کێشەیگ نەیاشتیمن چ وەرد حکومەت هەرێم کوردستان چ وەرد حکومەت عراقی"، وە دووپاتکردن ئەوە کە هێزەیل پارتەگەی و ئەندامەیلی مۆڵگە خەنەو و چالاکی کەن لەناو ئیران.
وتیش کە "وە هیچ شیوەیگ خاکەیل عراقی ئەرا ئەنجامداین چالاکییەیل دژ وە کۆمار ئیسلامی وەکار نەهاوردیمن"، وە دانان ئەوە کە رکداری پارتەگە لەبان ئی هەڵوێستە ری دا وە پاراستن لەیەکفامستن وەرد بەغداد و هەولێر.
وەلی ئی لێدوانەیلە لە چوارچیوەیگ ئەمنی فرە ئاڵووزتر تیەن، چۊنکە بۊین گرووپەیل کوردی ئیرانی ئۆپۆزسیۆن لە هەرێم کوردستان یەکیگ لە دۆسیە ناسکەیلە لە پەیوەندییەیل ناوەین بەغداد و تەهران لە ساڵەیلیگەو.
لە ئازار / مارس 2023، عراق و ئیران رێککەفتنیگ ئەمنی واژوو کردن کە کۆنترۆڵکردن سنوورەیل و ریگریکردن لە وەکارهاوردن خاکەیل عراقی ئەرا جیوەجیکردن پەلامارەیل لەبان وڵاتەیل هاوسا گردە خوەی، و بەغداد لە ئەیلول / سێپتەمبەر لە خود ساڵ راگەیان لە چووڵکردن بارەگای گرووپەیل ئۆپۆزسیۆن ئیرانی لە ناوچە سنوورییەیل و کلکردن چەکدارەیلی وەرەو شوینەیل دویرتر، ئەرا ریخوەشکردن لە رەفتارکردن وەردیان وە شیوەیگ مەدەنی.
وەلی دۆسیەگە واز مەن، کە تەهران وەردەوام بۊ لە داواکردن چەککردن ئەو گرووپەیلە، لە وەختیگ گردەوبوینە ئەمنییە عراقی و ئیرانییەیل وەردەوام بۊن ئەرا وەدۊاچگن جیوەجیکردن رێککەفتنەگە.
لە ئایار / مایۆی 2026، لیژنەی ئەمنی باڵای هاوبەش لە ناوەین هەردوگ وڵاتەگە دووارە باس لە دۆسیەی گرووپە ئیرانییە ئۆپۆزسیۆنەگان کە لە هەرێم کوردستان هەن کرد، هاەوەخت وەرد وەردەوامبۊن ئاڵووزی سەربازی و ئەو پەلامارەیلە کە شوینەیل سەروە پیان گردە ئامانج.
کی حوکم ئیران کەێد دۊای رمیان رژیم؟
باوەت رمیان کۆمار ئیسلامی وە تەنیا وە بەس دیار نییە لە وینەکیشان کەریمی ئەرا بانان وڵاتەگەی، چۊنکە هوشداری دەێد لەوە کە ئاڵشتکردن دەسەڵات وەبی دووارە داڕشتن یاساگان حوکم شایەت سیستەمیگ بەرهەم بارێد کە دووارە هەژموون سیاسی و نەتەوەیی وە شیوەیگ نوو بەرهەم بارێد.
وە وەڵامداین پرسیاریگ لەباوەت ئامادەبۊن پارتەگەی ئەرا قەبووڵکردن سەرکردایەتییگ نەکوردی ئەرا ئیران، یا ئەنجامەیل هەڵوژاردنەیل دیموکراسی کە هێزەیلیگ تیەرن جیاواز بوون وەرد پرۆژەگەی، دووپات کەێد کە ئەو سیستەمە کە وینەی کیشێد نیەخوازێد هیچ ئیمتیازیگ تایبەت بەێدە هیچ گرووپیگ رەگەزی.
ئۊشێد کە "نیەخوازێد ئەرا هیچ گرووپ یا ناسنامەیگ هەژموون خوەی بچەسپنێد لەوەر هەر هوکاریگ بوزد"، وە رووشنکردن ئەوە کە وەڕیەوبردن گشتی و ناوخۆیی هەوەجەس پشت بەسێدە ئەنجوومەن و دامەزراوەیل، وە جۊریگ کە ئەگەرەیل وەکارهاوردن دەسەڵات لەلایەن تاک یا گرووپیگەو کەمەو بکەێد.
کەریمی لە خود وەخت ئەوە کە ناوی نەێد "دیکتاتۆری زۆرینە" رەد کەێد، وە دووپاتکردن لەبان هەوەجەی دابینکردن مسۆگەرکردنەیل دەستووری و یاسایی کە کەمینەیل بپارێزێد لە هەژموون ئەو هێزەیلە کە شمارەیان گەپترە، تەنانەت لە سای سیستەمیگ هەڵوژاردن دیموکراسییش.
وتیش کە لە سای سیستەمیگ کە ئی مەرجەیلە لەتی فەراهەم بوون، ئەوە پارتەگەی خوەی وە بەشیگ لە پرۆسەی سیاسی دانەێد "هەرچەیگ ئەنجامەیل هەڵوژاردنەیل بوود".
وەلی گەپترین ئاستەنگ، وەپەی کەریمی، تەنیا لەناو رێککەفتن لەبان شیوەی دەسەڵات ئایندە نییە، بەڵکم لە ریگریکردن لە ئاڵشتبۊن رکابەری لە ناوەین نەتەوە و پارتە چەکدارەیل وەرەو ململانیگ نوو لە ئەگەر رمیان دامەزراوەیل کۆمار ئیسلامی.
دان نەێد کە ئی ئەگەرە رخەیل لەناو پارتەگەییش ورووژنێد.
ئۊشێد کە جوراوجۊری نەتەوەیی و ئایینی لە ئیران تیەرێد لە سەرچەوەی دەوڵەمەنی، وەلی شایەت ئاڵشت بوود ئەرا هوکاریگ ئەرا ململانێ ئەگەر هاەوەخت بوود وەرد دەرکەفتن نەتەوەیی تونڕەو و تونڕەوی ئایینی و لاوازیی کەلتوور دیالۆگ، وەتایبەت لە ئەگەر بۊین دەسوەردانەیل دەیشتەکی کە دەرفەت لە بەشەوبوین گرن.
لەوەر یە، بانگەواز کەێد ئەرا دۊانەخستن گفتوگۆ لەباوەت پەیوەندییەیل ناوەین نەتەوەگان ئەرا دۊای رمیان رژیمەگە، وە دانان ئەوە کە دروسکردن پەیمان کۆمەڵایەتی نوو هەوەجەس وەرجە هەر ئاڵشتکردنیگ ئەرا دەسەڵات دەس وەپی بکەێد، لەڕی رێککەفتن لەبان مسۆگەرکردنە سیاسی و یاساییەیل و میکانیزمەیل وەڕیەوبردن جیاوازییەیل.
دەسنشان ئەرا بەشداریکردن پارتەگەی کەێد لە بەرەیگ سیاسی وەرد هێزەیل ئیرانی پاڵپشتیکەر ئەرا دیموکراسی وە ناو "کۆنگرەی ئازاد ئەرا ئیران"، کە ئۊشێد ری دەێد وە گفتوگۆکردن لە دۆسیە جیاوازەیل و وینەکیشانەیل پەیوەندیدار وە ئایندەی وڵاتەگە.
پارت ژیان ئازاد کوردستان "PJAK"، کە لە ساڵ 2004 دامەزریاگە، دانریەێدە یەکێگ لە دیارترین پارتەیل کوردی ئیرانی ئۆپۆزسیۆن ئەرا تەهران، و هزریگ سیاسی هەڵگرێد کە پشت بەسێدە چەمک "کۆنفیدراڵی دیموکراسی" کە عەبدولڵا ئۆجەلان سەرکردەی پارت کراکارەیل کوردستان خستیەسەی ڕوی.
پارتەگە خاوەن باڵیگ چەکدارە کە رویوەڕویبۊنەیل پچڕپچڕ وەرد هێزەیل ئیرانی ئەنجام داس، وەتایبەت سوپای پاسدارەیل، لە وەختیگ بۊنە سەربازییەجگەی لەڕوی میژووییەو پەیوەندی دیرێد وە کویەیل قەندیل لە هەرێم کوردستان و لەبان سنوورەیل عراقی ئیرانی.
تەهران توومەتباری کەێد وە کار چەکداری دژ وە دەوڵەتەگە، لە وەختیگ وەزارەت گەنجینەی ئەمریکی لە ساڵ 2009 خستیەسەی ناو لیست سزایەیل پەیوەندیدار وە تیرۆر، وە مدوو پەیوەندییە رێکخراوەییەیلی وەرد پارت کراکارەیل کوردستان، کە ئەوەیش ئەو پەیوەندییە کە سەرکردەیلی دووپات لەبان سەروەخوەیی خوەیان لە دەرکردن بڕیارەیل لەلی کەن.
