نیشتمان ماڵ یا نیشتمان سەربازگە؟
عەلی حسێن فەیلی
دویای رەدبوین مانگیگ لەبان هەڵایسانن ئاگر جەنگ لە ناوچەگە، رووشنە کە ئەوەگ ئمڕوو رویدەێد تەنیا "جەنگ ئایدۆلۆژیایەیل" نییە جویر ئەوەگ لە سەکوویەیل راگەیانن بانگەشە ئەرای کریەێد؛ ئەو راسی تاڵە کە لە عراق تویشی هاتیمنە ئەوەسە کە هێمان وەگەرد جوگرافیاگەمان جویر "ناوچەی دەسەڵاتداری" رەفتار کریەێد لەجیای ئەوەگ "نەخشەی نیشتمان" بوود.
هەر گولەیگ کە ئمڕوو تەقیەێد هیچ نیەکەێد بیجگە لە دووارە گلەوداین کارەساتەیل شکەستخواردن میژوویی؛ ئیمە ماڵئاوایی لە سەردەم داگیرکاری باو کردیمن کە بویین راسگانی سەربازەیل لەناو جادەیلە خوازیاد، تا "داگیرکاری نوو" شوونی بگرێد؛ داگیرکارییگ کە لە ری داتایەیل فڕۆکە بیفڕۆکەوانەیل، و پەیام مووشەکە کلکریایەیل، و بریکارە سیاسییەیل کە دامەزراوەیل دەوڵەت لە سەروەری راسگانی خوەیان چووڵ کردنە، و ئاڵشتیان کردنە ئەرا تەنیا "مەراسیم پرۆتۆکۆڵی" کە هیچ سوودیگ نەیرێد.
هیزە هەرێمی و ناودەوڵەتییەیل وە چەو قەوارەیگ سەروەخوەی نیەنووڕنە عراق، بەڵکم جویر "چووڵاییگ ستراتیژی" کە بایەسە وە دەسەڵاتداری خوەیان پڕیەو بکەن؛ و وەختیگ ئاسمانمان بوودە گۆڕەپانیگ واز ئەرا مووشەکە پەڕیەیل، و خاکەگەمان بوودە بووسانیگ ئەرا چنین دروشم و سیاسەتەیلیگ کە هیچ پەیوەندییگ وە راسیەگەمانەو نەیرن، ئەوە وە بیگومان ئیمە هەر پەراویزیگ ئەرا سەروەخوەیی زاتی لەدەس دەیمن.
ئەوەگ ئمڕوو ژیایمنەی بریتییە لە "دووارە چەرخانن سووکایەتییە میژووییەیل"؛ کە لەناوی عراقی خوەی ناچار دوینێد ئەرا داین جەزرەوەی جەنگەیلیگ کە خوەی هەڵیانوژاردیە؛ و جیاوازییە زاقەگە ها لەو "نوخبە سیاسییەیلە" کە شانازی وە کەرامەت نیشتمانی کەن، لە وەختیگ خاس ئەوە فامستنە کە کلیلەیل ئاسایش نەتەوەیی عراقی لە پایتەختەیل هاوسا یا لەودیم زەریایەیل گیر هاتنە.
لەی بیهوودەییە، هاووڵاتی تەنیا باج ویرانکاری ماددی نیەێد، بەڵکم جەزرەوەی ویرانکردن "مانا" و "ئومید"یش دەێد؛ ئەو نەوە کە گەورە بوود و پارچەی مووشەکەیل و قەوان گولەیل لەجیای گوڵ هەڵچنێد، نەوەیگە کە ناسنامەگەی لەژیر فشار بویین فرە گەورەیگ ژیەێد.. هەر تەقەلایگ ئەرا خوەیڕاگری لەی دیمەنە تەنیا کاریگ سیاسی نییە، بەڵکم "هاواریگە ئەرا مەنن" لەوەردەم تەقەلایەیل هەڕین ئیرادەی نیشتمانی.
ئاشتی راسگانی وە بەیاننامەیل شەرمەزارکردن یا رێککەفتنە نهێنیەیل نیەتێد؛ تەنیا ئەوسا تێد کە ئی جوگرافیایە لە "گۆڕەپان دەسەڵاتداری"ەو ئاڵشت بوود ئەرا "خاکیگ ئەرا ژیان".. و تاڵترین بەش لەی دیمەنە رکداری بڕیگە لەبان خەڵەتاننمان کە ئی جەنگە "جەنگ ئیمەس"، لە وەختیگ کە وە رووشنی جەنگ هەرێمییە و وە ئامرازەیل ئیمە و لەبان لەش ئیمە وەڕیەو چوود.
قوربانی لە کۆتایی "مرۆڤ ئاسایی"یە؛ ئەو مرۆڤە کە لەژیر داروپەردوی غەززە وەشوون پەناگەیگ گەردێد، و دڵەڕاوکی نادیار لە لوبنان ژیەێد، و لە عراق کەفێدە مینەی خەون "نیشتمان ماڵ".. نەک "نیشتمان سەربازگە".
