"هاتێ 700 هەزار کەس بمرێد".. تۆێژینەوەیگ ئاشکرای کارەساتیگ جیهانی لە 2050 کەێد
شەفق نيوز- وەشوینکەفتن
توێژینەوەیگ زانستی نوو، ئاشکرای مەزەنەیل رخداریگ کرد ئەرا بانان لایەن لەوەر ئاڵشتبوین کەشوهەوا، کە دوینێد بەرزەوبوین پلەی گەرمی بوودە مدوو مردن سەدان هەزار کەسی ساڵانە وەگەرد هاتن ساڵ 2050 لەوەر نەمان هاز لەش.
تیمیگ لە زانستەیل زانکۆی کاسۆلیکی ئەرجەنتین داتایەیل لە 156 دەوڵەت وە ماوەی زیاتر لە بیست ساڵ شیەو کردن لە (2000-2022) ئەرا فامستن پەیوەندی ناوەین بەرزەوبوین پلەی گەرمی و ئاست گورجی لەش.
تیمەگە رەسیە دەرئەنجامەیلیگ نیگەرانی کە ئویشێد: هەر مانگیگ تیەێدە بان بەرزەوبوین ناوڕاس پلەی گەرمی لە 27.8 پلەی سەدی، بوودە مدوو زیایبوین نەمان هاز لەش وەڕیژەی 1.5% لە ئاست جیهان.
ئی ریژە واتە مردن 470 هەزار و700 هەزار کەس ساڵانە، بیجگە زەرەدەیل ئابووری گەورەیگ کە ساڵانە رەسێد ئەرر 3.68 مليار دولار سنوياً، لەوەر داوەزیان بەرهەم کراکارەیل.
زانایەیل وتنیش: بەرزەوبوین پلەی گەرمی پەکخستن فیسیۆلۆژی لەبان لەش ئایەم چەسپنێد، کە زوو کەفێدە بان دڵ و لویلەیل خوین، و هیلێد هەر مەینەتیگ سەختترەو بوود وەبان لەش، کە ریگری گەورەیگ خەێدە نوای چالاکیەیل وەرزشی لە دەیشت.
هەمیش ئاشکرا کرد کە ئی سێ ساڵ دویاییە سویەرترین ساڵەیل بوینە لە میژوو توومارکریای، کە هیلێد وەرزشکردن لە بەشەیل فراوانیگ لە جیهان بوودە کار فرە سەختیگ.
جی باسە کە کاریگەریی ئەوە ناوەین وڵاتەیل جویر یەکتری نییە، کە وڵاتەیل ناوڕاس و کەم داهات زیاتر زەرەد وەپییان رەسێد، کە نەمان هاز لەش لەناویان وەڕیژەی 1.85% ئەرا هەر مانگیگ گەرم زیایەو بوود، لە وەختیگ لەبان ئەو وڵاتە دەوڵەمەنەیلە کە ژیرخانەیل خاسیگ دیرن و توانای گونجانن دیرن کاریگەریی فرە کەمترە.
زیاترین ناوچەیل کە زەرەرمەن بوون ئەو ناوچایلەن کە هەر خوەیان گەرمتر جویر ئەمریکای ناوڕاس و ناوچەی دەریای کاریبی و خوەرھەڵات ئەفریقا باشوور بیاوان و باشوور خوەرھەڵات ئاسیا ئیستوایی، کە شایەت بەرزەوبوین ریژەی کەم هازی لەش بڕەسێد ئەرا 4% ئەرا هەر مانگیگ پلەی گەرمی لەناوی لە 27.8 پلە زیاتر بوود.
زانایەیل هوشداری دان کە ئی نشانەیلە واتە بەرزەوبوین پلەی گەرمی خوەی تەنیا شکیەێدە بان ئەو پیشکەفتن وەدەسهاوردن ئامانج ریخریاگ تەندروسی جیهانی نە تەمەی داوەزیان بیهازی لەش وەڕیژەی 15% وەگەرد هاتن ساڵ 2030 دیرێد، و هەمیش بوودە مدوو یەواشەوبوین لە ئەوزەڵکردن ئابووری لەوەر داوەزیان بەرهەم کراکارەیل.
وەلێ هەر تەنیا کیشان وینەیگ سییە نەوی، وەلێ چارەسەریەیلیگ پیشکەش کریا کە توانێد لەی کارەساتە کەمەو بکەێد، لەلییان دیزاینکردن شارەیل وەشیوەیگ وەگەرد گەرمی بگونجێد، و دروسکردن شوینەیلیگ وەرزشیی سەردەوکریای وە نرخەیل گونجیاگ، و دەسکردن وە هەڵمەتەیل هوشیاریکردن لە رخداریەیل گەرمی مەوقەی وەرزشکردن.
زانایەیل باس گرنگی رەفتارکردن وەگەرد چالاکی لەش کردن جویر چشتیگ گرنگ پەیوەندی وە کەشوهەوا دیرێد، هوشداری دان نە شکستهاوردن لەوە بوودە مدوو شیوەی فراوانیگ لە تەمەڵی ژیان کە بیماریەیل دڵ و شەکرە و زەرەدەیل ئابووری گەورە وەگەرد خوەیەو تیارێد.
