کاگینز: واشنتۆن تەقەلای جیاوەکردن عراق لە ئیران نیەێد و دۊای کیشیانی تاقیکردنیگە ئەرا باڵەیل

شەفەق نیوز- واشنتۆن

مستەفا هاشم

قسەکەر سەربازی وەرین وەناو هاوپەیمان ناودەوڵەتی، مایلز کاگینز، وت، کە واشنتۆن تەقەلای جیاوەکردن عراق لە ئیران نیەێد، وەلی فتراق خەێدە بان کووتاییهاوردن وە هەژموون باڵە چەکدارەیل کە پاڵپشتی لە تارانەو کریەن لە دەیشت دەسەڵات دەوڵەت، وە دیاریکردن ئەوەگ ئەو قۆناغە کە تیەێدە دۊای کیشیانەو هێزەیل هاوپەیمان تاقیکردنیگ بوود ئەرا توانای بەغداد لەبان چەسپانن یاسا و پاراستن هاوبەشەیلی.

 لێدوانەیل کاگینز هاودەمە وەرد راگەیانن پێنتاگۆن، ئمڕوو چوارشەممە، 30 ئەیلول/ سێپتەمبەر 2026، لەباوەت کووتاییهاتن وە پرۆسەی "ئیرادەی رپ" لە عراق وە شیوەیگ فەرمی.

 وەزارەتەگە وت کە دەرچگن هێزەیل هاوپەیمان و ئامێرەیلی لە بنکەی ئاسمانی هەولێر نۊنەرایەتی کووتاییهاتن ئەرکە سەربازییەگەی کەێد، وە دووپاتکردن ئەوەگ وڵاتە یەکگرتگەیل و هاوبەشەیلی وەردەوام بوون لە پیشکەشکردن مەشق ئاراستەکریاگ و پاڵپشتی هەواڵگری ئەرا هێزەیل عراقی، کە سەرکردایەتی تەقەلایەیل ئەرا دابینکردن ئاسایش وڵاتەگە و وەدۊاکەفتن جیماگەیل داعش کەن.

 لە بەغداد، سەرۆک وەزیران، فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەیل، عەلی زەیدی، کووتاییهاتن ئەرک هاوپەیمانیی راگەیان ماوەی ئاهەنگیگ فەرمی کە فەرماندەی هێزەیلی و فەرماندە سەربازییە عراقییەیل ئامادەی بۊن، و دووپات کرد کە کووتاییهاتن ئەرکەگە کووتایی وە جەنگ دژ وە تیرۆر نیەتیەرێد، و هاوکاری ئەمنی وەرد دەوڵەتەیل هاوپەیمانی وەردەوام بوود، و وتیش: "هیچ چەکیگ لە دەیشت چەتر یاسا نییە، و هیچ هێزیگ لە دەیشت دامەزراوەیل دەوڵەت نییە".

 کاگینز لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: "بڕیار دەرچگن هێزەیل هاوپەیمانی وە رێککەفتن لە ناوەین بەغداد و واشنتۆن گیریاسە وەر، لەژیر سای ئاڵشتکاری لە سروشت ئەو هەڕەشە کە داعش نۊنەرایەتیی کەێد، دۊای ئەوەگ توانای خوەی لەبان کۆنترۆڵکردن رووبەرەیل فراوان لەدەس دا".

وەلی هەمیش باس ئەو زوورە   سیاسییەیلە کرد کە لایەنەیل سەر وە ئیران ئەنجامی دان ئەرا کووتاییهاوردن وە بویین سەربازی ئەمریکی.

 دۊنێد کە قۆناغ ئایندە پشت وە هاوبەشییگ ئەمنی دووانی دۊرومەودا بەسێد، کە لەناوی دەسمیەتی ئەمریکی وەردەوام بوود لەڕی مەشق و راوێژ و پرۆگرامەیل ئاڵوگۆڕ سەربازی، بی ئەوەگ خوازیار بوون هەمیشەیی یا نیمچە هەمیشەیی ئەرا هێزەیل ئەمریکی لەناو بنکە عراقییەیل بوود، کە بنکەیل هەرێم کوردستان لەناویانە.

وتیش کە وڵاتە یەکگرتگەیل، وەپەی مەزەنەی خوەی، فرەتر لە هەشت ملیار دۆلار لە مەشق و ئامێرەیل پیشکەش وە هێزە ئەمنییە عراقییەیل و پێشمەرگە کردگە، وە چەوەڕیکردن کەمەوبۊن پاڵپشتی راسەوخۆ و فراوانبۊن پشتبەسین وە پرۆگرامەیل دارایی و فرووشیاری سەربازی دەیشتەکی.

 دیاری کرد کە هاوکارییەگە شایەت پاڵپشتیکردن فڕۆکە جەنگییەیل "ئێف-16" و فڕۆکەیل گواستنەوە "سی-130 جی" لەخوەی بگرێد، وەرد دابینکردن ئامێرەیل ئەرا قایمکردن ئاسایش ناوخۆیی.

 ئی ئاڵشتبوینە پشت بەسێدە ئەو لەیەکفامستنە کە بەغداد و واشنتۆن لە ئەیلول/ سێپتەمبەر 2024 راگەیانیا ئەرا کووتاییهاوردن وە ئەرک هاوپەیمانی لەبان دوو گام، و چگن وەرەو پەیوەندییەیل ئەمنی دووانی.

 هاوپەیمانییەگە لە ساڵ 2014 دروس بۊ ئەرا پاڵپشتیکردن عراق لە نواگیریکردن داعش، وەرجە ئەوەگ کۆنترۆڵکردن ریخریایەگە کەمەو بوود و کار ئاڵشت بوود ئەرا وەدۊاکەفتن شانەیلی و بەرزەوکردن توانای هێزە ناوخۆییەیل.

لە ئاست پەیوەندی وەرد ئیران، کاگینز وت کە واشنتۆن، وەپەی خوەنستنی، داوا لە بەغداد نیەکێد سنوورەیلی وەرد هاوساگەی بوەسێد، و ئاگادارە لە دووانەیی پەیوەندییە کلتووری و ئایینییەیل لە ناوەین هەردگ وڵاتەگە، و وت کە فتراقی کەفێدە بان ئەوە کە وە هەژموون ئیرانی نەرێنی لەناو دامەزراوەیل دەوڵەت و سیاسەت عراقی وەسفی کرد، و لەبان چالاکییەیل گرووپە چەکدارەیل کە بەسریانەسە تاران.

 وە تایبەتی باس لە کەتیبەیل حزبوڵڵا کرد، وە توومەتبارکردن وە گلەوبۊن لە پەلامارەیل لەبان بارەگایەیل دیپلۆماسی و بنکەیەلیگ کە ئەمریکییەیل و کۆمپانیایل نەفتی لەناویانە.

 وتیش کە ملکەچکردن ئی گرووپەیلە ئەرا دەسەڵات دەوڵەت بوودە نواگیریکردن دۊرومەودا، چۊنکە هێزیان تەنیا لەبان خاوەندارێتی مووشەکەیل و فڕۆکە بیفڕۆکەوانەیل نەوەسیاگە.

دیاری کرد کە بڕیگ لە باڵەیل چگنەسە ناو قۊلی سیستەمە سیاسییەگە، و بەشداری لە هەڵوژاردنەیل کەن و وەڕێوەبەری کۆمپانیایل کەن لە کەرتەیل بیناسازی و خزمەتگوزارییەیل لۆجستیکی، و تەقەلا دەن ئەرا فراوانکردن هەژموون کۆمەڵایەتییان لەڕی باڵە سیاسییەیلیانەو.

وەپەی کاگینز، ئی بەرژەوەنییە تیکەڵبۊگەیلە چارەسەرکردن دۆسیەی چەک ئاڵووزتر کەێد لە گردەوکردن چەکەیل یا بەسانن بارەگا سەربازییەیل.

و لەیراو، وت کە دۊای 30 ئەیلول/ سێپتەمبەر رادەی پابەندبۊن باڵەیل ئەرا یاسا و رێنماییەیل زەیدی ئاشکرا کەێد، دۊای ئەوەگ بڕیگ لە گرووپە چەکدارەیل ئایندەی چەکەیلیان بەسنە وە کووتاییهاوردن وە بویین سەربازی ئەمریکی.

 زەیدی پلانیگ دیاری کردۊ کە وە ماوەیگ لە ئارامکردن دەس وەپی کەێد کە لەناوی باڵەیل لە پەلامارداین ئەرا ماوەی 90 رووژ وسن، و پرۆسەی رادەسکردن چەک وە دۊای تیەێد، لەبان ئەوەگ وە هاتن 30 حوزەیران/ یۆنیۆ 2027 تەواو بوود.

 کاگینز وریاداری دا لەوەگ وەردەوامبۊن دەسدریژییەیل لەبان بەرژەوەندییە ئەمریکی و ناودەوڵەتییەیل، یا لەبان هەرێم کوردستان و لایەنەیل سعودی، باڵەیل تویش لیکەفتەیل سەخت و وەڵامەیل یەکلاییکەر لەلایەن کۆشک چەرمگ و پێنتاگۆنەو کەێد.