کرمانشان ئاڵشتبوود ئەرا جەمسەریگ نوو "تەڵای سوور"
شەفەق نیوز ـ کرمانشان
پارێزگای کرماشان کە کەفێدە خوەرئاوای ئیران، روی کەێدە بویین وە جەمسەریگ نوو ئەرا بەرهەمهاوردن زەعفەران، لە گامیگ ستراتیژی وە ئامانج وەرەوڕووبوین قەیران هشکەسالی کە وەردەوامە و دووارە رێکخستن بەش کشاوەرزی وە ری وەناوهاوردن ئەو بەرهەمەیلە ئاو کەم توان و خاوەن نرخ ئابووری بەرزیگن.
وەپای راپۆرت ئاژانس خەوەری مێهر ئیرانی، کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کردیە، ئاڵشتبوین کەشوهەوا و داوەزیان ئاست وارین باران لە ساڵەیل دوایی بویە مدوو گوشارەیل فرەیگ وەبان سەرچەوەیل ئاوی لە ناوچەگە، کە هازهاوردە بان دەسەڵاتداران و کشاوەرزەیل دووارە چەودیاری بکەن لە شیواز کشاوەرزی نەریتی.
زەعفەران کە وە "تەڵای سوور" ناسیایە، جوی یەکیگ لە دیارترین چارەسەرەیل جیگر وەدەرکەفێد ئەرا کەمەوکردن گوشار لەبان چاڵاوەیل ژیر زەوی، وەگەرد دابینکردن داهات خاسیگ ئەرا کشاوەرزەیل لە ئاوایەیل.
وەپای پسپۆڕەیل کشاوەرزی، کرماشان خاوەن تایبەتمەنی سروشتی گونجیاگە ئەرا کشاوەرزیکردن ئێ بەرهەمە، جویر بەرزەبوین لە ئاست دەريا، خاک وەلیفەتدار، و فرەچەشنی کەشوهەوا، بیجگە لە ناوچەیل دیاریکریایگ لە باشووری خوەرئاوا ئەرا پارێزگاگە کە پلەی گەرمی لە تاوسان لە 40 پلەی سەدی رەدکەێد.
یاسین نەورۆزی، ئەندام ئەنجومەن ناوەن رێکخریاگ ئەندازیاری کشاوەرزی و سەرچەوەیل سروشتی لە کرماشان، رووشنیکرد کە تایبەتمەندی کێبڕکێکارانەی زەعفەران لە خشتەی وەختانەی ئاودانەگەیە، چوینکە ئاودانی لە سەرەتای مانگ تشرینی یەکەم/ ئۆکتۆبەر دەسوەپیکەێد، کە ئەو وەختەس داواکاری ئاو ئەرا بەرهەمەیل ترەک کەمەو بوود.
دیاریکرد بەرهەمەگە نزیکەی 270 رووژ کار راستەوخۆ دابین کەێد ئەرا هەر هێکتاریگ لە وەرز کاڵین، هەمیش نرخ کیلۆگرامیگ لەلی لە بازاڕەیل ناوخۆیی لە ناوەین 200 تا 300 ملیۆن تۆمانە (زیاتر لە 1500 دۆلار)، وەگەرد دەسکەفت مادەی خام وە ئاسانی کۆگاکردن و کەمی رووبەر هەوەجەکریاگ ئەڕای وەبەراورد وەگەرد بەرهەمەیل نەریتی.
وەبان ئێ تایبەتمەنیە، بەش زەعفەران لە پارێزگاگە وەرەوڕووی ئاستەنگەیل تەکنیکی و ئابووری بوود کە ریگری کەێد لە وەکارهاوردن گشت توانای بەرهەمهاوردنی رووبەر کشتوکاڵکریاگ لە ئیسە لەنزیک 500 هێکتارە، و رێژەی بەرهەمهاوردن لە ناوەی 5 تا 6 کیلۆگرام ئەرا هەر هێکتاریگ، کە ئاستیگە پسپۆڕەیل پسپۆرەیل خوازیارن وە مدووی پابەندنەبوین وە خەسی رووەکی پەیمانەیی لە وەخت کشاوەرزیکردن.
لە لای خوەی، کەیوان یاری، کە وەبەرهێنەر و پسپۆڕ لە زانست رووەکە کە خاوەن کێڵگەی زەعفەرانیگە وە رووبەر 30 هێکتار لە کرماشان، دیاری کرد کە کشاوەرزەیل فرە وەخت پشت وە کشاوەرزیکردن 3 تا 4 طن لە پیازچە ئەرا هەر هێکتاریگ بەسەن، لە وەختیگ کشاوەرزی ئابووری نیازمەند وەکارهاوردن 10 تا 12 تەنە ئەرا رەسین بەرهەمهاوردن بەرزیگ.
وتیش؛ قازانجەیل گشتی زەعفەران لە قازانج بەرهەمەیل سەرەکی جوی چەوەندەر قەند و گەنم رەدبوود وە چەن وەرنوەر لە حاڵەت جیوەجیکردن پەیمانەیل زانستی.
گیچەڵ نەوین پیشەسازییەیل ئاڵشتکردن و بەستەبەندیکردن جویر ئاستەنگ سەرەکی ترەک وەدەرکەفێد کە ریگری کەێد لە پارێزگاگە ئەرا وەدەسهاوردن نرخ زیایە، کە فرەیگ بەرهەم وە مادەی خام بێ چارەسەرکردن هەناردە یان فرووشریەێد، کە بوودە مدوو لەدەسدان بەش گەورەیگ لە داهات ئەرا قازانج ناوەندکارەیل، وەگەرد نەوین مارکەیگ ناوخۆیی کە رەنگەوداین داواکاری وەبان بەرهەمە میژووییەگە بکەێد لە ناوچەگە.
کشاوەرز و پسپۆڕەیل وینەی ئەوەگ کەن کە ئاڵشتبوین کرماشان ئەرا جەمسەریگ وەردەوام ئەرا زەعفەران نیازمەنە وە ریڕەویگ جیوەجیکردن جویر پیشکەشکردن قەرز ئاسانکار، و دابینکردن پیازچەی پەسەندکریاگ وە نرخ پاڵپشتیکریاگ، و ئەوزەڵدان ژێرخانەیل وەبازاڕیکردن و هەناردەکردن، لەکنار وەرەنگاربوین ئافەتەیل کشاوەرزی و مسۆگەرکردن کوالیتی هاتنەناو بەرهەمهاوردن.
