شەفەق نیوز - تاران

ئیسماعیل بەقایی، قسەکەر وەناو وەزارەت دەیشت ئیران، رووژ شەممە ئاشکرا کرد، ک وەخت ورد ئەرا واژووکردن یاداشت لیەکڕەسین ناوەین ئیران و ویلایەتە یەکگرتگەیل "هێمان یەکلایی نەۊیە"، و "ئەرا سوو یەکشەممە نیەوود".

بەقایی، لە لێدوانەیلیگ ک راگەیاننەیل ئیراني بڵاویان کردنە وتیش، ک "راگەیانن ئیسلام ئاباد"، یا ئەو یاداشتەیل لەیەکفامستنە ک کار لەبانی کریەێد، لەی قۆناغە لەبان کووتاییهاوردن جەنگەگە سەرنج خەێد، وە دەسنشانکردن ئەوە ک بڕیار دریاس ئیسە باس لە دۆسیەی ئەتۆمی ئیراني نەکریەێد.

وتیش ک ئەگەر واژووکردن رێککەفتنەگە لە ماوەی رووژەیل بانان "هێمان ها ئاراوە"، باوجی داوا کرد "مقیەتی بکریەێد لە هەڵسەنگاندن رێڕەو گفتوگۆیل"، لەوەر ئەوە ک وە "لەرزین هەڵوێستەیل لایەن وەرانوەر" وەسفی کرد.

وت: "بایەسە چەوەڕی بکەیمن ئەرا زانستن وەخت ورد ئەرا واژووکردنەگە، و سەرەڕای ئەوە ک ئەرا سوو نیەوود، باوجی شایەت لە رووژەیل بانان رویدەێد و دویر نییە".

قسەکەر وەزارەت دەیشت ئیرانی وتیش: "بایەسە فتراق بخریەێدە بان کووتاییهاوردن جەنگەگە لەبان گشت بەرەیەل ک لوبنانیش لەوەرگرێد"، وە دووپاتکردن ئەوە ک "تەنیا ری ئەرا وەدیهاوردن ئاسایش لە ناوچەگە کووتاییهاوردن وە بۊیین سەربازی بیانییە".

بەقایی دەسنشان کرد، ک "بڕیارە لە ماوەی 60 رووژ گفتوگۆ لەباوەت دۆسیەی ئەتۆمی بکریەێد ئەرا یە هۊردەکاریەیلی لەی قۆناغە گفتوگۆ لەبانی نیەکرێد"، وە دەسنشانکردن ئەوە ک "رێککەفتنەگە لەناوەین ئیران و ویلایەتە یەکگرتگەیل کووتایی نییە بەڵکم لەیوکڕەسینیگە ک کڕە گەورەیل ئەرا ناکۆکیەیل دیاری کەێد و زوور لەبان کووتاییهاوردن جەنگەگە کەێد".

هەمیش وت: "پەلامارەیل لەبان کەشتیەیل ئیراني و ئەو پرسەیلە ک وە گەروو هورمز پەیوەندی دیرن لە ناو ئەو باوەتەیلەن ک لەی قۆناغە گفتوگۆ لەبانیان کریەێد"، وتیش ک "ئازادکردن پۊل گەل ئیراني بەشیگ جیانەکریایە لە هەر لەیەکفامستنیگ بوود".

شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرەیل پاکستانی، ئمڕوو شەممە، دووپات کرد ک پاکستان ئەرا واژووکردن ئەلکترۆنی لەبان رێککەفتن ئاشتی ئەمریکی - ئیراني، لە ماوەی 24 سەعات خوەی ئامادە کەێد.

ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران، دۊکە جومعە، دەسنشان نزیکەوبۊیین ئەرا رەسین وە رێککەفتنیگ ئەرا کووتاییهاوردن جەنگەگەی ناونیان کردن، لە وەختیگ وەرپرسیگ گەورای ئەمریکی وت ک هەردوگ لایەنەگە لەبان دەقیگ رەزامەنی نیشان دانە، و چەوەڕی کریەێد ک واشنتۆن لە ماوەی رووژەیل بانان لەبان رێککەفتنیگ سەرەتایی واژوو بکەێد.

ئی رویداو جەنگە ک دۊای گورزەیل ئەمریکی ئیسرائیلی لەبان ئیران لە 28 شوبات گوزەشتە هەڵگیرسا، ئاگر قەیرانەگە لە خوەرهەڵات ناوڕاس وەشان، و بۊە مدوو کوشتن هەزاران کەس وەتایبەت لە ئیران و لوبنان، سەرەڕای لەرزانن بنەماگەیل ئابووری جەهانی.

رێککەفتنیگ ئەرا ئاگربەس لە 8 نیسان گوزەشتە بۊە مدوو ئارامییگ ک تەقەکردن جاروەجار وەگەرد ئۆپەراسیۆنەیل ئەمریکی لەبان ئیران شکانەی، وەگەرد گورزەیل ئیراني ک شوینەیل لە وڵاتەیل کەنداو عەرەبی کردنە ئامانج، وەگەرد ئاڵووزییگ جیاواز لەناوەین ئیسرائیل و ئیران ک گورزەیل مووشەکی و پەلامار ئاسمانی لەخوەی گرد.

شەفەق نيوز - بەغداد/ هەولێر 

نرخ دۆلار ئەمریکی وەرانەور دینار عراقی، ئمڕوو شەممە، وەگەرد بەسیان بۆرسەیل سەرەکی بەغداد پایتەخت جیگیر بوی، و لە هەولێر پایتەخت هەرێم کوردستان داوەزیان توومار کرد.

پەیامنێر ئاژانس شەفەق نیوز وت: بۆرسەیل سەرەکی کیفاح و حارسیە لە بەغدای پایتەخت، ئیوارەی ئمڕوو، لەبان نرخ 154,750 دينار عراقی 100 دۆلار ئەمریکی دەرەیلیان بەسان، کە هەر خود نرخ شەوەکی ئمڕووە.

پەیامنێر ئاژانسمان وتیش: نرخ فرووشتن و سەنین لە دوکانەیل ناوخوەیی بەغداد جیگیر بوی، کە نرخ فرووشتن 100 دۆلار ئەمریکی رەسیە 155,250 دينار عراقی، و نرخ سەنینی رەسیە 154,250 دينار.

لە هەولێر پایتەخت هەرێم کوردستان، نرخ دۆلار داوەزیان توومار کرد، کە نرخ فرووشتن 100 دۆلار ئەمریکی رەسیە 154,600 دينار عراقی، و نرخ سەنینی رەسیە 154,500 دينار.

‏شەفەق نیوز ـ بەسرە

‏خوسەی گەپیگ، شەوەکی ئمڕوو شەممە، پارێزگای بەسڕە گردەو، لەدویای مردن خوەنەواریگ لە ئامادەیی نایابەیل، چەن خولەکیگ وەرجە چگنە ناو هۆل تاقیکردنەوەیل قۆناغ کۆتایی ئامادەیی.

‏سەپچەوەیگ ئاگادار وە ئاژانس شەفەق نیوز وت "خوەنەوار (عەباس حەمزە عەباس) شەوەکی ئمڕوو ساعەت  6:45 شەوەکی گیان لەدەسدا وە مدوو جەڵتەی دڵ وەرجە چگنە ناو هۆڵ تاقیکردنەوەیل، دیاریکرد، تەرمەگەی ئەرا پزیشک دادوەری کلکریاس  ئەرا تەواوکردن رێکارەیل یاسایی.

‏لەلای خوەیشەو وەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی پارێزگای بەسرە سەرخوەشی مردن خوەنەوارەگە کردن، راگەیان وە خوسەی فرەیگ خوەیان ئەرا خانەوادە و هاوڕیەیلی راگەیان و دووپاتکرد کووچ کردگ یەکیگ لە خوەنەوارە نایابەیل  وە توانەیل خوەنین بویە.

‏

‏

دڵ نیەگرێ قەرار

‏سەر نیەگرێ سامان

‏بەو ساتێگ بنیش ئمشەو لە لامان

‏ئمشەو هەم لەێنوو

‏دڵ تاسەێ ت کەێ

‏دڵ وە سووز تاسەێ هناسەێ ت کەێ

‏هناسەد سروەس وە باخانەوە

‏زەڕەد ها وە گوڵ ئێڵاخانەوە

‏چارەنۊس هاسەر ڕێەگەێ ڕێواری

‏ئەزرەتم یەسە زۊ گلەو باری

‏لەێ مڵکە نەمەن بەرێ وە باخەو

‏مەلان کووچ کردن گەل گەل وە داخەو

‏مەچوو لە داخد دڵ تەرف تۊنم

‏چۊ کەپوو وەیلان ڕۊ سەرزەمینم

‏ئیمە دڵتەنگەیل هاولف ژانیم

‏بێ ماڵ بێ ماتووڵ وێڵ و

‏وەیلانیم

‏هەرکەس درارێ ئیمە لەێ خەمە

‏هزار جار بۊمن وە نەزرێ کەمە

‏سعید بانان

شەفەق نیوز - بەغداد

عراق چوودە ناو قۆناغیگ دارایی بیوینە، وەگەرد زیاتربۊیین نیشاندەرەیل پەسەنەکردن بودجەی فیدراڵی ئەرا ساڵ 2026، لە وەختیگ وڵاتەگە کەفێدە وەر فشارەیل دووجارە بوود ک خوەی لە کەمەوبۊیین داهاتەیل نەفتی و وەردەوامبۊیین ئاڵووزیەیل هەرێمی دۊنێد ک کاریگەری لەبان جۊڵەی هەناردەکردن نەفت دیرێد، ک یەیش حکومەت خەێدە لەوەرانوەر سەختی وەڕێوەبردن ئابووری لەڕی رێسایەیل خەرجکردن وەختانە ئەرا چوارەمین جار لەوەت ساڵ 2003.

عراق وە شیوەیگ نیمچە تەواو پشت وە داهاتەیل نەفتی بەسێد ک زیاتر لە 90٪ لە داهاتەیل گشتی تیەرێد، لە وەختیگ دارایی گشتی دۊای پەسەننەکردن خشتەیل خەرجی و داهاتەیل تویش فشارەیل فرەیگ بوود، لە ناو رخەیل لە کاریگەریەیل یە لەبان پرۆژەیل بەرهەمهاوردن و ژیرخان و دەرفەتەیل کار و گەشەی ئابووری.

خەرجییگ وەختانە 

لەی چوارچیوە، سڵاکار دارایی ئەرا سەرۆک ئەنجومەن وەزیرەیل، مەزهەر محەمەد ساڵح، ئۊشێد ک سیاسەت دارایی لە ماوەی ساڵ 2026 هێمان وەپای حوکمەیل یاسای وەڕێوەبردن دارایی فیدراڵی شمارە 6 ئەرا ساڵ 2019 وەڕیەو چوود، وە تایبەت مادەی 13 ک ری دەێد خەرجی وە ریژەی (1/12) مانگانە لە خەرجیەیل ساڵ وەرین لە وەخت دۊاکەفتن پەسەنکردن بودجە بکرێد.

ساڵح ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز دیار6 کەێد ک ئی میکانیزمە "تۊەنست مسۆگەر وەردەوامبۊیین خەرج گشتی بکەێد، وە تایبەت مووچە و کرا و خانەنشینی و چاودیاری کۆمەڵایەتی، سەرەڕای دابینکردن دارایی خەرجیەیل بەرهەمهاوردن بنەڕەتی و پرۆژە وەردەوامەیل وەپای ریژەیل جیوەجیکردن و دراوی وەردەس".

باوجی ساڵح چوودە ژیر ئەوە ک دارایی گشتی تویش فشارەیل فرەیگ بوود لە ئەنجام گامەیل جیۆپۆلەتیکی و بازاڕەیل وزەی جەهانی، ک یەیش کاریگەری لەبان داهاتەیل نەفتی جۊر سەرچەوەی سەرەکی ئەرا دابینکردن دارایی خەزێنەی گشتی داشت.

دەسنشان کەێد ک حکومەت لەی وەختە وەرەو ئامادەکردن بودجەی 2027 لەناو چوارچیوەیگ چاکسازی چوود ک سەرنج خەێدە بان توانای خەرجی گشتی و رێکخستن خەرجیەیل وەکارخستن و مقیەتیکردن بەرنامەیل کۆمەڵایەتی ئەرا ئەو پرۆژەیلە ک سوود ئابووری دیرن، سەرەڕای هەمەڕەنگکردن داهاتەیل و قایمکردن ئاڵوگۆڕ دیجیتاڵی و چاکسازی کارگێڕی.

یەیش دۊای نزیکەی 16 مانگ لە پەسەننەکردن خشتەیل بودجە تیەێد، لە وەختیگ بودجەی سێ ساڵەی ئەرا ساڵەیل 2023 و 2024 و 2025 دۊایین چوارچیوەی دارایی گشتگیر ئەرا خەرج حکومی نیشان دا وەرجە ئەوەگ کارکردن وەپی وە شیوەیگ راسگانی لە کووتایی ساڵ 2025 کووتایی باێد.

پرۆژەیل هەڵواسیاگ و گەشەپیدان دۊاخریای

لە لای خوەییش، پسپۆڕ ئابووری زیا موحسین دۊنێد ک گەوراترین کاریگەری نەۊیین بودجە کەفێدە بان خەرج بەرهەمهاوردن، کە بودجە تەنیا بەڵگەیگ دارایی نیشان نیەێد، بەڵکم ئامرازیگە ئەرا وەڕێوەبردن چالاکی ئابووری و بەرهەمهاوردن ئەرا دەوڵەت.

موحسین ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد ک نەویین بودجە وە شیوەیگ کرداری مانای سەختی دەسکردن وە پرۆژەیل گەشەپیدان نوو یا فراوانکردن پرۆژەیل ژیرخان دەێد، ک ریەیل و پیەڵ و مەکتەوەیل و خەسەخانەیل و تووڕەیل کارەبا و ئاو لەوەرگرێد، سەرەڕای دۊاکەفتن گرێبەسەیل حکومی.

ئۊشێد ک وەزارەتەیل و پارێزگایەیل وە شیوەیگ هۊردە هۊردە توانای پلانداینان ناوڕاس و درویژماوە لەدەس دەن، لە وەختیگ بەشداری خەرجی حکومی لە هاندان چالاکی ئابووری کەمەو بوود، ک یەیش وە شیوەیگ راسەوخۆ کاریگەری لەبان کەرتەیل پەیماندەرایەتی و پیشەسازی و گواستنەوە و خزمەتگوزاریەیل خەێد.

ئی رخەیلە وەگەرد بەیاننامەیل پەرلەمانی وەرین یەک گرێد ک باس لە بۊیین زیاتر لە 4500 پرۆژەی پەککەفتگ لە سەرانسەر عراق کردن، ک بڕیگیان یە چەن ساڵیگە وسیانە، لە وەختیگ پسپۆڕەیل دۊنن ک نەوین بودجە پرۆژەیل نوو ئەرا لیست دریژ پەککەفتنەیل زیای کەێد.

دامەزرانن لە ژیر فشار

کاریگەری نەوین بودجە تەنیا لەبان پرۆژەیل بەرهەمهاوردن نیەوسێد، بەڵکم دریژە کیشێد ئەرا دۆسیەی دامەزرانن حکومی ک یەکیگ لە دیارترین دەروازەیل لەخوەیگردن دەرچگەیل لە عراق نیشان دەێد.

موحسین دووپات کەێد ک دەرفەتەیل دامەزرانن فرە دیاریکریاگ بوین، وەگەرد ئەگەر گیرهاوردن جیاکاریەیل وە کەرتەیل دیاریکریاگ جۊر تەندروسی و پەروەردە و دەزگایەیل ئەمنی، و هوشداری دەێد ک یە بوودە هوکار زیاتربۊیین فشارەیل کۆمەڵایەتی لە سای بەرزەوبۊیین ریژەیل بیکاری لە ناوەین گەنجەیل.

لە لای خوەیەو، توێژەر ئابووری ئەحمەد عید ئۊشێد ک خەرجکردن وەپای رێسای (1/12) وەردەوامبۊیین مووچە و خزمەتگوزاریە بنەڕەتییەیل مسۆگەر کەێد، باوجی نەرمی ئەرا دەسکردن وە پرۆژەیل نوو یا فراوانکردن خەرجی بەرهەمهاوردن دابین نیەکەێد.

عید ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد ک نەبوین بودجە لە تەمومژاوی دارایی چەسپنێد و توانای حکومەت ئەرا جیوەجیکردن پلانە ئابوورییەگەی وە لیهاتگیی کەمەو کەێد، هەرلیوا وە شیوەیگ نەرێنی کاریگەری لەبان ئەو کۆمپانیایەیلە ک وەگەرد دەوڵەت گرێبەس کردنە و بەرهەمکارو ناوخۆیی و بیانیەیل خەێد لەوەر نەوین دیدیگ دیار ئەرا پرۆژەیل هاتگ.

رخباریەیل گردەو بوون

پسپۆڕەیل دۊنن ک نەوین بودجە جیاوازییگ دارایی هەڵگرێد، لە لاییگ بوودە مدوو کەمەوبۊیین خەرج بەرهەمهاوردن، ک شایەت کوڵتامادی دارایی لەبان ماوەی کوڵ کەمەو بکەێد، باوجی لە لاییگ ترەک گەشەی ئابووری بیهاز کەێد و بوودە مدوو کەمەوبۊیین داهاتەیل نانەفتی ک وە چالاکی ئابووری بەسریانە.

موحسین ئاشکرا کەێد ک کوڵتامادی شایەت وە شیوەیگ شمارەیی لە ئەنجام کەمەوبۊیین خەرجیە سەرمایەییەیل خاسترەو بوود، باوجی ئابووری دۊاتر باجەگەی دەێد لەڕی کەمەوبۊین توانای بەرهەمهاوردن و کەمەوبۊیین دەرفەتەیل کار و وەردەوامبۊیین باڵادەسی خەرجی وەکارخستن لەبان حیساب بەرهەمهاوردن بەرهەمدار.

یە لە وەختیگ تیەێد ک دارایی گشتی کەفێدە وەر سەختیەیلیگ زیاتریگ ک وە کەمەوبۊیین هەناردەیل نەفتی و ئاڵووزیەیل بازاڕەیل هەرێمی بەسریانە، ک یەیش ئەگەرەیل پەنابردن ئەرا قەرزکردن ناوخۆیی ئەرا دابینکردن دارایی خەرجیە بنەڕەتییەیل بەرزەو کەێد.

رەوشیگ ئابووری سەخت

 پسپۆڕ دارایی مەحمود داغر دۊنێد ک نەوین بودجەی 2026 وەگەرد ئەو هاوشیوەیل وەرین ک عراق وەخوەیەو دی جیاوازە، و دیاری کرد ک ئەنجومەن نۊنەرەیل لە ماوەی ساڵ 2025 خشتەیل خەرجی و داهاتەیل پەسەن نەکرد، ک یەیش پرسیگە ک وەسف کەێد ک گرنگییگ هونەری و یاسایی گەورایگ دیرێد لە وەخت جیوەجیکردن رێسای (1/12).

داغر ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد ک وڵاتەگە ئیسە لە "سەختترین رەوش ئابووری" رەد بوود، وتیش ک قسەکردن لەباوەت دامەزراننەیل یا فراوانبۊیین لە خەرجی لەی قۆناغە سەخت دەرکەفێد، چۊنکە لەپیناییەیل خریەێدە بان مسۆگەرکردن مووچە و بڕیگ لە خەرجیەیل حوکمڕانی لەڕی دابینکردن دارایی ئەرا کوڵتامادی لەڕێ بانک ناوەندی.

دووپاتیش کەێد لەبان ئەوە ک سەختی سەرەکی ترەک وەدیهاوردن گەشەیگ ئابووری خێرا نییە، بەڵکم رەسینە ئەرا بەرزترین پلەیل لیهاتگیی لە خەرجی و کۆنترۆڵکردن خەرجیەیل ئەرا مقیەتیکردن یەدەگەیل بیانی ک کڕ وەرگری بنەڕەتی ئەرا جیگیرکردن دینار عراقی و دابینکردن دارایی هاوردەیل نیشان دەێد.

قەرز گشتی و قەرزکردن

رخەیل لە کاریگەری نەوین بودجە لەبان ئاستەیل قەرز گشتی زیاترەو بوون، تایبەت وەگەرد وەردەوامبۊیین فشارەیل لەبان داهاتەیل نەفتی.

لەی لایەنەو، ئەحمەد عید ئۊشێد ک حکومەت شایەت ناچار بوود ئەرا فراوانکردن ئامرازەیل دارایی ناوخۆیی لەڕی باجەیل و قەرزکردن لە بانکە ناوخۆییەیل، و هوشداری دەێد ک ئی رێبازە رخداریەیل دارایی لەبان ماوەی ناوڕاس بەرزەو کەێد ئەگەر وەگەرد چاکسازیەیل راسگانی ئەرا کۆنترۆڵکردن خەرجی و قایمکردن داهاتەیل نانەفتی نەێد.

ئی رخەیلە وەگەرد هوشداریەیل وەرین ک پسپۆڕەیل ئابووری لەباوەت فراوانبۊیین کەل ناوەین داهاتەیل و خەرجیەیل دایەسیان، لە سای بەرزەوبۊیین قەرز ناوخۆیی لە مانگەیل گوزەشتە و پشت بەسن حکومەت وە ئامرازەیل دارایی بیوینە ئەرا داپووشین پابەندبۊیینە بنەڕەتییەیلی یەک گرێد.

وەڕێوەبردن ئابووری بی بودجە

لە نووڕین، پسپۆڕەیل ئۊشن ک حکومەت تۊنێد لەڕی رێسایەیل خەرجکردن وەختانە دەوڵەتەگە وەڕیەو بووەێد، باوجی وە لیهاتگییگ دیاریکریاگ.

موحسین دووپات کەێد ک ئی رێسایەیلە ری دەنە داین مووچە و وەردەوامبۊیین خزمەتگوزاریەیل گشتی و دابینکردن دارایی بڕیگ لە پرۆژەیل هەنووکەیی، باوجی چوارچیوەیگ کاریگەر ئەرا وەڕێوەبردن گەشەپیدان ئابووری دابین نیەکەن، چۊنکە بڕیارەیل بەرهەمهاوردن کۆتوبەن کریەین و پلاندانان ئابووری روونیەگەی لەدەس دەێد، لە وەختیگ بەرهەمکارەیل و پارێزگایەیل کەفنە وەر شیوەیگ زیاترەوبوی لە نادڵنیایی.

کارەگە وە قسەیگ کوڵەو کەێد: "تۊەنریەێد دەوڵەت وەڕیەو بوەریەێد، باوجی وەڕێوەبردن گەشەپیدان سەختە".

لە وەرانوەر، پسپۆڕ ئابووری سەفوان قوسەی، داوای مینەکردن سەرچەوەیل دابینکردن دارایی جیگر ئەرا پرۆژەیل بەرهەمهاوردن لە دەیشت چوارچیوەی بودجەی باو کەێد.

قوسەی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد ک وەردەوامبۊیین خەرجکردن وەپای رێسای (1/12) وە شیوەیگ کرداری تەنیا لەبان خەرجیەیل وەکارخستن وسێد، ک یەیش خوازێد میکانیزمەیل تایبەت ئەرا دابینکردن دارایی پرۆژەیل بەرهەمهاوردن لەڕی یاسایەیل قەرزکردن یا هاوبەشی وەگەرد کەرت تایبەت و بەرهەمکارەیل پەیا بکرێد.

تەمە کەێد ک رۆڵ پارێزگایەیل بەرهەمهاوردن و دەسەیل بەرهەمهاوردن لەڕی خستنەڕوی پرۆژەیل ژیرخان و خزمەتگوزاریەیل ئەرا بەرهەمهاورەیل لە وەرانوەر دەرفەتەیل لە کەرتەیل بازرگانی و گەشتیاری و ماڵ فراوان بکریەێد، وە شیوەیگ ک وەردەوامبۊیین دابینکردن دارایی پرۆژەیل و نەوسیانیان مسۆگەر بکەێد.

رۆئیا سەعد/ ئەی چشتە کە لە خوەڵەکوو جەنگیگ لەداڵگبۊیدە ک هەڵت نەوژارد،

 نەچەمەو

شایەت بۊشن ک تو تونێ

 چۊنکە شیوەی رزگاربۊیین نیەزانن وەختیگ بوودە رۊییگ.

 شایەت بۊشن ک تو نادیارێ

 چۊنکە لە ژنیگ رخیان چوود ک شەوانە ری کەێد جۊر ئەوەگ ک بناسێدەی.

 تەنیا یای بگر:

 تەنانەت مانگیش لەبان سایەگەی داوای وەخشین نیەکەێد.

دویەت جەنگ، خانم ریەیل جیاجیا، و شاژن دەروازەیل ک کەسیگ نیەدۊنێدەیان

 تاریکی دژ رووشنایی نییە، بەڵکم ئەو مناڵدانەسە ک گشت رووشناییگ لەلیەو زاێد.

وەي جۊرە تۊنێ باسەیل کتاو خانمە شاعیر نیکیتا گیل (هێکات) دەس وەپی بکەێد، نە تەنیا جۊر خوداوەندیگ ئەرا جادوو، بەڵکم جۊر هازیگ گەردونی ک لەو زەنگەیلە لەداڵگ بۊیە ک جەنگەیل لە لەشی جەهانیگ وەجی هیلن، لە سەردەم ئاشتی نادەسە بۊیین، ئەو لە مناڵدان سەردەمیگ دەرچگ ک ئاسمان لەناوی لەبان خوەی داوەشیاۊد، ئەو رووژە ک ئیرادەی تیتان وەگەرد دەسەڵات خوداوەندەیل ئۆڵۆمپی لەیەک دان، زەوی لە ژیر پای نەمرەیل لەرزیا. لەداڵگبۊیینی نزیک بوی لە بڵویزەیگ لەناو دڵ زریانەگە؛ کەسیگ چەوەڕیی نەۊ، و کەسیگ نەزانست ک بوودە چە، دویەت شانازی ئامادەکریاگ نەۊ، و میراتگر تەختیگ نەۊ ک وەرجەتر ئامادە کریاۊد، دویەت ریەگە بوی.

لە ئەفسانە کۊنەیل، هێکات لەبان ریەیل جیاجیا وسێد.. لەو مەوقە ک ریەیل لەناوی لەیەک جیاوە بوون، و مینێدە بان ئایەم ک چارەنویس خوەی هەڵوژێد.

لە خەیاڵکردنەو خانمە شاعیر (نیکیتا گیل)، ریەیل جیاجیا تەنیا جۊر ریەیل سان دەرنەکەفن، بەڵکم ئەوانە هامشوو رووحیین. هەر زەرەدیگ دەروازەیگە، هەر دۊرخستنیگ دەسکردنیگە، هەر تاریکییگ مکیسیگە ئەرا ناسین خود.

وەختیگ هێکات وەرەو جەهان خوارین، دەڵەک دریەێد، جۊر قوربانییگ نەتێدە خوار ئەرای، بەڵکم جۊر تویەمیگ ک مینەی خاک راسگانی خوەی کەێد، لەورا، لەناو ئەو قۊلیە ک گشت کەسیگ لەلی رخی چوود، پەیا کەێد ک سایە زیندان نییە، بەڵکم زوان ترەکیگە ئەرا بۊیین.

جەهان خوارین لەی کتاوە دوزەخیگ ئەخلاقی نییە، و تەنیا شوینیگ ئەرا سزاداین نییە، ئەو شانشین رازەیلەس، شانشین ئەو چشتەیلەس ک لەناو خوەمان رەتی کەیمن تەماشایان بکەیمن.

رخ.

تەنیایی.

لەدەسداین.

ئەو زەخمەیلە ک وە بیدەنگی هەڵیان گردیمنە.

ئەرا یەیش هێکات بوودە خانمە نموونەییەگەی. چۊنکە لە تاریکی نیەواێد، بەڵکم وە دوو چەو وازەو چوودە ناوی، ناو دڕندەیلە ناسێد چۊنکە رۊوەڕۊیان بۊیە، ناو دیوەیل ناسێد چۊنکە رووژیگ لە رووژان لەناو دڵی نیشتەجی بۊنە.

رەنگینترین چشتیگ ک خانمە شاعیر هیندی رەسەن (نیکیتا گیل) کەێدەی ئەوەسە ک هێکات لە وینە باوەگەی خوەی جۊر خوداوەندیگ نادیار و جادووکەر درارێد، ئەرا ئەوەگ دووارە سازیەدەی جۊر هێمایگ ئەرا ئاڵشتکردن.

هاز لەیرە وە مانای کۆنترۆڵکردن لەبان ئەوان تر نییە.

هاز ئەوەسە ک رزگارد بوود.

ک لەناو ویرانەگە رەد بوێ وەبی ئەوەگ گیاند لەدەس بیەێ.

ک لە زەخمیگەو بوودە زانست.

لە رخیگەو ئەرا بینایی.

لە گووشەگیرییگەو ئەرا سەروەری.

هێکات تاجیگ لە تەڵا لەسەر نیەکەێد.

تاجەگەی لەو شەوەیلە دروس کریاگە ک وە تەنیایی لەناوی رەد بۊیە.

لەو دەروازەیلە ک واز کریان دۊای ئەوەگ گشت دەروازەیل ترەک بەسیان.

لەو داناییە ک لە سەرکەفتنەو نیەتیەێد، بەڵکم لە مەننەو تیەێد.

ئەرا یە کەسایەتییەگەی زیاتر لە ئایەم هاوچەرخ نزیک دەرکەفێد تا نزیکی لە خوداوەندەیل ئۆڵۆمپیەو.

نوێنەرایەتی گشت کەسیگ کەێد ک ناچار بویە دۊای شکانن، خوەی دووارە دروس بکەێد.

گشت کەسیگ ک شوین یەکەم خوەی لەدەس داگە ئەرا ئەوەگ شوینیگ قۊلتر پەیا بکەێد.

گشت کەسیگ ک فێر بویە تاریکی هەمیشە دوژمن نییە، بەڵکم مامووستایگ تونە لە بڕیگ وەخت.

لەناو "هێکات" تاریکی نیەوودە هێمایگ ئەرا مردن، ئەو هێمایگە ئەرا لەداڵگبۊیین دویەمین، جۊر ئەوەگ تویەمەیل لە ژیر زەوی دویر لە خوەر سەوزەو بوون، ناسنامەی راسگانی لە ناوچە لەیایچگەیل رووح سەوزەو بوود.

وەي جۊرە خوداوەندەگە هۊردە هۊردە بوودە مقیەتیکەریگ ئەرا سنوورەیل ناونی جەهانەیل، لەناوەین گوزەشتە و بانان، لە ناوەین رخ  و ئازایەتی، لە ناوەین چاپ کۊەن لە خود و ئەوە ک هێمان لەداڵگ نەۊیە.

کتاو هێکات تەنیا دووارە ئەڵگەردانیگ ئەرا ئەفسانەیگ یۆنانی نییە، بەڵکم شیعریگ دریژە لەباوەت ئاڵشتبوین. لەباوەت ئەو ژنەیلەسە ک فێر بۊنە بی رخ شەوانە ری بکەن، لەباوەت ئەو رووحەیلەسە ک پەیا کردنە رزگاربۊیینیان بیهازی نەۊیە، بەڵکم موعجیزەیگ بیدەنگ بۊیە، لەباوەت ئەو راسگانی کۆنەسە ک هێکات لەناو دڵ سایەیلەو چرپەی کەێد:

 "گەوراترین شیوەی هاز ئەوە نییە تاریکی بڕمنێ... بەڵکم ئەوەسە بزانێ چۊن چراگەد لەناوی هەڵگرێ."

شەفەق نیوز - کەرکوک

سەرچەوەیگ ئەمنی لە پارێزگای کەرکوک، رووژ شەممە، خەوەردا لە دەسگیرکردن دروسکەر ناوەرۆک "رائد حەلاق"، لەبان رویداویگ ک لەناو بەنزینخانەی شۆرجەی حکومی لە پارێزگاگە. 

سەرچەوەگە ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: دەمەقاڵیگ ئەرا لێککەفتن لەناو وێستگەگە پەرەسەن، دۊای ئەوە ک حەلاق پارچە ڤیدیۆییگ گرد ک لەناوی رەتکردن یەکیگ لە کارمەندەیل ئەرا قسەکردن وەگەردی لەباوەت دابینکردن سزەمەنی ئەرا ماشینەگەی توومار کرد، ک یەیش بویە هوکار دەسوەردان کارمەندەیل پولیس مقیەتی وێستگەگە.

سەرچەوەگە وتیش: رویداوەگە دۊاتر ئەرا لێککەفتنیگ قسەیی و لەش پەرەسەن، وەرجە ئەوەگ هیزیگ ئەمنی دەسوەردان بکەێد و دروسکەر ناوەرۆکەگە دەسگیر بکەێد و بوەێدەی ئەرا بنکەی ئەمنی تایبەتمەن، ئەرا وەدویاچگن و لێکۆڵینەوە لە لێکەفتەیل رویداوەگە.

دیاری کرد ک ریکارە یاساییەیل لە وەرانوەری تا وەخت تەواوکردن لێکۆڵینەوە جیوەجی کریا، بی باسکردن هۊردەکاری زیاتر لەباوەت سروشت سکاڵاگە یا لایەنەیل ترەک ک لە رویداوەگە بوینە.

پارێزگار کەرکوک و سەرۆک دەسەی ئەمنی باڵا لە پارێزگاگە محەمەد سەمعان ئاغا، لە وەختیگ گوزەشتە لە ئمڕوو شەممە، رینمایی لێکۆڵینەوە لە رویداو پەلامارداین یەکیگ لە کارمەنەیل ئەمنی لەبان هاووڵاتییگ لەناو یەکیگ لە وێستگەیل سزەمەنی لە پارێزگاگە دەرکرد.

شەفەق نیوز - ئیسلام ئاباد

شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرەیل پاکستانی رووژ شەممە دووپات کرد ک پاکستان ئەرا واژووکردن ئەلکترۆنی لەبان رێککەفتن ئاشتی ئەمریکی - ئیرانی، لە ماوەی 24 سەعات خوەی ئامادە کەێد.

شەریف لە لێدوانەیلیگ رووژنامەوانی وت: لە هەر وەختیگ گوزەشتە زیاتر نزیکەو بویمنە لە رێککەفتن ئاشتی و شایەت لە ماوەی 24 سەعات تەواو بوود، و دەسوەجی دۊای تەواوبۊنی خوەمان ئەرا رێورەسم واژووکردن ئەلکترۆنی لە رێککەفتن ئاشتی ناوەین ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران ئامادە کەیمن.

دیاری کرد ک ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران رازی بۊنە لەبان چوارچیوەی کاریگ ئەرا رێککەفتن ئاشتی ک کووتایی وە چەن مانگیگ لە ململانێ لە خوەرهەڵات ناوڕاس تیەرێد، وە دەسنشانکردن ئەرا بۊیین گفتوگۆیل تەکنیکی لە هەفتەی ئایندە دۊای واژووکردن ئەلکترۆنی لەبان رێککەفتن ئەمریکی ئیرانی، و وە دووپاتکردن ئەوە وت: باوەڕ دیرم ک ئی رێککەفتن میژووییە لەناوەین واشنتۆن و تاران بنەمای ئاشتییگ وەردەوام دانەێد.

سەرۆک وەزیرەیل پاکستانی، شەهباز شەریف، دۊکە جومعە، رەسین وە شیوەیگ کووتایی و رێککەفتگ لەبانی ئەرا دەق "رێککەفتن ئاشتی" ناوەین ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران راگەیان.

شەریف لە پۆستیگ لەبان پلاتفۆرم "ئێکس" ک ئاژانس شەفەق نیوز وەدویاچگن ئەرای کرد، دیاری کرد ک "لە ناوڕاس ئەو تەقەلا خەسەوکریاگ و وەردەوامەیلە ک پاکستان ئەرا ناوجیکردن دەیدەیان، ئیمە ئاگادارییگ تەواو لە هەڵمەت چەواشەکاری وەردەوام دیریمن ک ئەوانەگ هاوسەنگی رێککەفتن ئاشتی خراوەو بکەن.

وتیش: دویر لەی دەنگەدەنگە، تۊنییمن دووپات بکەیمن ک رەسییمنەسە شیوەیگ کووتایی و رێککەفتگ لەبانی ئەرا دەق رێککەفتن ئاشتی، و پاکستان ئیسە لە نزیکەو وەگەرد هەردوگ لایەنەگە کار کەێد ئەرا رێکخستن گامەیل هاتگ، ئاشتی هیچ وەختیگ جۊر ئیسە نزیک نەۊە.

شەفەق نیوز - هەولێر

وەزارەت گواستنەوە و پەیوەندییەیل لە حکومەت هەرێم کوردستان، رووژ شەممە، بڕین خزمەتگوزارییەیل ئینتەرنێت و نامە دەقەیل و نامەیل فرەمیدیایی وە شیوەیگ وەختانە لە رووژەیل تاقیکردن راگەیان.

وەزارەتەگە لە بەیاننامەیگ ک رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز دیاری کرد ک بڕیارەگە لەبان داواکاری وەزارەت پەروەردە دەرچگە، وتیش کرد ک بڕیار بڕین خزمەتگوزارییەگە ئەرا بەرژەوەنی گشتی و مسۆگەرکردن پاکی پرۆسەی تاقیکردنەوەگە تیەێد.

بەیاننامەگە وتیش: بڕین خزمەتگوزارییەیل ئینتەرنێت و نامە دەقەیل و نامەیل میدیایی رووژانە لە سەعات 6:30 شەوەکی تا 7:30 شەوەکی جیوەجی کریەێد.

شەفەق نیوز - بابل/ نەینەوا

تیم مەلەوانەیل سەر وە وەرگری شارستانی لە پارێزگای بابل، رووژ شەممە، تەرم خوەنەواریگ ک لەناو یەکیگ لە جووەیل ئاو لە ناوچەی وەردییە خنکیاۊد، دراوردن.

سەرچەوەیگ ئەمنی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: تیمەیل رزگارکردن دەسوەجی دۊای وەرگردن خەوەریگ لەباوەت رویداو خنکیانەگە دەس وە ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن کردن، و تۊەنستن تەرم خنکیاگەگە پەیا بکەن و لە جووەگە درارنەی دۊای ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن ک لە ناوچەگە وەردەوام بوی.

سەرچەوەگە وتیش ک خنکیایەگە خوەنەوارە و لەداڵگبوی ساڵ 2012س، و لە ناوچەی وەردییە - سەید مووسا نیشتەجیە، و تەرمەگە دریا دەس فەرمانگەی پزیشک دادوەری ئەرا تەواوکردن ریکارە یاساییەیل.

لە نەینەوا، سەرچەوەیگ ترەک خەوەردا لە دراوردن تەرم گەنجیگ دۊای تویشهاتنی وە خنکیان لە چەم دیجلە لە ناحیەی نەمرود باشوور خوەرهەڵات شار مووسڵ.

سەرچەوەگە ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: مەلەوانەیل پۆلیس چەمەوانی تۊەنستن تەرم گەنجیگ لەداڵگبوی 2011 دۊای تویشهاتنی وە خنکیان لە چەم دیجلە لەناو ناحیەی نەمرود باشوور خوەرهەڵات مووسڵ درارن.

دیاری کرد ک ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن نزیکەی سەعاتیگ تەواو کیشا، کە مەلەوانەیل پۆلیس چەمەوانی ناچار بۊن وەرجە ئەوەگ تەرمەگە پەیا بکەن و هەڵی بکیشن، ئۆپەراسیۆنەیل مەلەوانی لەناو چەمەگە ئەنجام بیەن، وە دەرخستن ئەوە ک تەرمەگە ئەرا تەواوکردن ریکارە یاساییەیل و وازکردن لێکۆڵینەوە لە رویداوەگە رەوانەی فەرمانگەی پزشک دادوەری کریا.

سەرچەوەگە داوا لە خەڵکەگە کرد مقیەتی مناڵەیلیان بکەن و ری وەپیان نەیەن مەلەوانی لە ناوچە قۊلەیل یا ئەو شوینەیلە بکەن ک ئەرا مەلەوانی تەرخان نەکریانە، وەتایبەت وەگەرد بەرزەوبۊن پلەیل گەرمی و زیاتربۊن رویداوەیل خنکیان لە چەمەیل لە وەرز تاوسان.

یە دویەمین رویداوە لەی جۊرە ک ئمڕوو شەممە لە نەینەوا توومار کریەێد، دۊای دراوردن تەرم گەنجیگ ک تەمەنی 13 ساڵانە لە خەڵک ناوچەی رەشیدییە ک تویش خنکیان لە چەم دیجلە لە ناحیەی "وانە" باکوور مووسڵ هاتۊد.

شەفەق نیوز - مەکسیکۆ سیتی

کەمپ هەڵوژاردەی ئیرانی لە شار تیخوانای مەکسیکی، دۊای پەیاکردن تەرمیگ لەناو ماشینیگ وسیاگ لە نزیک ناوەند راهێنان تیمەگە وەرجە چەن رووژیگ کەم لە دەسکردن رکابەریەیلی لە جام جەهانی 2026، شیوەیگ لە شۆک وەخوەیەو دی.

وەپای راپۆرتەیل میدیایی ناوخۆیی ک رووژنامەی "ئاس" ئیسپانی ئاشکرای کرد، دەسەڵاتەیل مەکسیکی تەرمەگە لەناو ماشینیگ پەیا کردنە ک یە چەن رووژیگە لە گەراج یەکیگ لە فرووشگایەیل نزیک لە یاریگای "کالیێنتی" وسیاگە، ک هەڵوژاردەی ئێرانی ئامادەکاریەیلی ئەرا رویرووبۊنەوەی چەوەڕیکریاگ لەوەرانوەر هەڵوژاردەی نیوزلەندا لە گەڕ یەکەم لە قۆناغ کۆمەڵەیل لەوڕا ئەنجام دەێد.

داواکاری گشتی لە شار تیخوانا دیاری کرد ک یەکیگ لە دەوریە ئەمنییەیل دۊای وەرگردن خەوەرەیل لەباوەت بوویگ گەن ک لە ماشینیگ وەرزشی فرە وەکارهاوردن لە جۊر "تۆیۆتا" رەنگ بوور دەرچگە، وەرەو شوینەگە چگە.

دەسەڵاتەیل لە راپۆرت سەرەتایی خوەیان وتن ک هیزەیل ئەمنی لەناو سندووق پشت ماشینەگە تەرم کەسیگ پەیا کردنە ک لەناو کیسەیگ سیە پیچریاسەو، و شوین تونوتیژی لەبان تەرمەگە بویە، لە وەختیگ لایەنە تایبەتمەندەیل دەس وە وەدویاچگنەیلیان ئەرا ئاشکراکردن لیکەفتەیل رویداوەگە و ناسنامەی قوربانییەگە کردنە.

وەدویاچگنە سەرەتاییەیل ئاشکرا کردن ک ماشینەگە لە رووژ چوارشەممەی گوزەشتەو لە شوینەگە وسیاگە، وەرجە ئەوەگ دەرچگن بووەگە بوودە هووکار ئاشکراکردن رویداوەگە.

تا ئیسە هیچ لێدوانیگ فەرمی لە یەکێتی تووپان ئیرانی یا دەسەی هونەری وە سەرکردایەتی ئەمیر قەلعە نۆیی لەباوەت رویداوەگە دەرنەچگە، ک ئەگەر لە مشتومڕ و نیگەرانی لە دەورگرد بارەگای نیشتەجیبۊن و مەشقەیل هەڵوژاردەگە وەرجە یەکەم دەرکەفتنی لە پاڵەوانیەتییە جەهانییەگە دروس کرد.

هەڵوژاردەی ئیرانی ئامادەکاری ئەرا ئەنجامدان بازی دەسپێک خوەی لە جام جەهانی لەوەرانوەر نیوزلەندا لە شەوەکی زۊ رووژ سێشەممەی ئایندە کەێد، لە ناوڕاس کەشوهەوایگ بیوینە ک ئی رویداوە چەسپانیە ک دەورگرد کەمپ تیمەگە لە مەکسیک لەرزان، وەرجە ئەوەگ دۊاتر لەناو کۆمەڵەی هەفتەم بازی بەلجیکا و میسر بوودەو.

شەفەق نیوز - وەدویاچگن

پزیشکەیل دڵ کەنەدی، رەسینە پەیاکردنیگ ک چەسپنێد ئاستەیل مامناوەند لە پیسبۊن هەوا وە تەنۆلکە هەڵواسیاگەیل و ئۆکسید نایترۆجین شایەت رخداری دروسبۊن پەڵەیل چەوری لەناو خوینوەر تاجی دڵ زیاترەو بکەن.

نویسینگەی راگەیانن کۆمەڵەی تیشکی لە ئەمریکای باکوور، وت ک پزیشکەیل پەیا کردنە ک ئاستەیل پیسبۊن هەوای مامناوەند دروسبۊن پەڵەیل چەوری لە خوینوەر تاجی وە ریژەی 13% زیاترەو کەن، و ئەگەر تویشهاتن وە بیماریەیل دڵ تاجی وە ریژەی 23% بەرزەو کەن.

پڕۆفیسۆر کەیت هانیمان لە زانکۆی تۆرۆنتۆ وت: یەکیگ لە گەوراترین لێکۆڵینەوەیل ک وە وەکارهاوردن وینەگردن پارچەیی کۆمپیوتەری ئەرا دڵ ئەنجامی دایمنە، نیشان دا ک ئەگەر تویشهاتن وە شیوەیل تون لە بیماریەیل دڵ تاجی وە شیوەیگ وەرچەو لای ئەو کەسەیلە ک لە ناوچەیل خاوەن ئاستەیل مامناوەند لە پیسبۊن هەوا ژیەن، بەرزەو بوود، ک یەیش باسیگە لە فرەی وڵاتەیل پیشکەفتگ باوە.

توێژەرەیل رەسینە ئی ئەنجامەیلە دۊای وەدویاچگن رەوش تەندروسی 11 هەزار و 100 بیمار لە هەردوگ چین وەرجە خانەنشینی و خانەنشینی، ک لە سێ خەسەخانەی سەرەکی لە تۆرۆنتۆ لە ناوەین ساڵەیل 2012 و 2023 وەدویاچگن ئەرايان کریا.

گشت بەشداربویەیل خریەینە ژیر وەشکینەیل خولی وە وینەگردن ئەرا دڵ، ک یەیش دەرفەت دا زانایەیل خوەنستن کاریگەری جیاوازیگ لە ئاستەیل پیسبۊن لەناو شاریگ گەورا لەبان تەندروسی لۊلەیل خوین دڵ بکەن.

ئەرا وەدیهاوردن ئەوە، توێژەرەیل ریژەیل تویشهاتن وە بیماری بەسیان خوینوەر تاجی و لیکەفتەیل ترەک ئەرا بیمارەیل دڵ لە ناو بەشداربویەیل، وەگەرد ئاستەیل تەنۆلکە هەڵواسیاگەیل و ئۆکسید نایترۆجین لە ئەو گەڕەکەیلیگ ک لە ماوەی لێکۆڵینەوەگە لەناوی ژیانە، وەراورد کردن، دەرکەفت ک تەنانەت خەسییە مامناوەندەیلە لە هەر دوو پیسکەرەگە، ک رەسێدە نزیکەی 7.5 مایکڕۆگرام ئەرا هەر مەتریگ سێجا و 12 بەش لە ملیار، وە کاریگەرییەیل وەرچەویگ لەبان پەرەسەنین بیماریەگە بەسریانە.

ئەنجامەیل نیشان دان ک زیاتربۊن خەسی تەنۆلکە هەڵواسیاگەیل وە بڕ یەک مایکڕۆگرام ئەرا هەر مەتریگ سێجا، وە زیاتربۊن رخباری زویوەزوی نیشتن کالیسیۆم لە دیوارەیل خوینوەرەیل تاجی وە ریژەی 11%، و بەرزەوبۊن ئەگەر دروسبۊن پەڵەیل کۆلیسترۆل نوو وە ریژەی 13%، و زیاتربۊن رخداری تویشهاتن وە بەسیان خوینوەرەیل تاجی وە ریژەی 23% بەسریەێد.

هەرلیوا، خود زیاتربۊن لە خەسی دوانۆکسید نایترۆجین وە بەرزەوبۊن رخداری رویداین لیکەفتەیل وە ریژەی 4% بەسریا، تایبەت لای پیایەیل.

زانایەیل دووپات کەن، ک ئی کاریگەرییەیلە لە ئاستەیل پیسبۊن کەمتر لە پەیمانە ژینگەییە پەسەنکریاگەیل لە کەنەدا یا نزیک لەلیان توومار کریانە، ک یەیش نشان دەێد ئەرا ئەوە ک تەنانەت ئەو ئاستەیل پیسبۊنە ک وەیجویرە تەماشایان کریەێد ئارامن، شایەت کاریگەری نەرێنی لەبان تەندروسی دڵ و لۊلەیل خوین لای ئەو چینەیلە ک زیاتر خانە رخداری بکەن.

‏شەفەق نیوز ـ بەغدا

‏سەرچەوەیگ لە وەڕێوەبەرایەتی وەرگیری شارستانی، ئمڕوو شەممە، خەوەردا تیمەیل ئاگرکپەوکردن سەر وە وەڕێوەبەراەتیەگە توەنستن رویداویگ هیزگردن ئاگر کپەوبکەن کە لەناو گەراجیگ ماشین وسانن لە "ناوچەی خەزرا" ناوڕاس بەغدای پایتەخت هیزگرد.

‏سەرچەوەگە وە ئاژانس شەفەق نیوز وت: ئاگر سێ ماشین مەدەنی سزانییە، وەرجە ئەوەگ تیمەیل ئاگرکپەوکردن بڕەسنە شوین رویداوەگە لە (ناوچەی ناودەوڵەتی) دەسودەم خەوەر لە رویداوەگە دریاس ئاخڵەی بڵویزەی ئاگرەگە کریا و وەگەرد نواگیریکردنی لە چگنی ئەرا ماشینەل ترەک و ناوچەیل دەوروگەرد گەراجەگە.

‏وتیش؛ لە ئەنجام رویداوەگە هیچ زەردیگ گیانی نییە لە زەرد مادی سنوردارەوبوبیە، دیاریکرد لایەنەیل پەیوەنیدار لێکۆڵینەوە لە چوینیەتی و مدوو هیزگزدن ئاگرەگە وازکردنە.

‏

‏

‏

‏

شەفەق نیوز - هەڵەبجە

تیمەیل وەڕێوەبەرایەتی وەرگری شارستانی لە پارێزگای هەڵەبجە، ئەرا رووژ پەنجەم لەبان یەک، وەردەوامن لە ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن تەرم دویەتە مناڵیگ ک تەمەنی 11 ساڵانە، دۊای کەفتنی لەناو ئاو تاڤگەی "زەڵم" ک کەفێدە ناو هاوینەهەوار ئەحمەد ئاوا لە پارێزگاگە.

 پەیامنێر ئاژانس شەفەق نیوز وت ک تیمەیل رزگارکردن سەر وە وەرگری شارستانی تەقەلایەیلیان خەسەو کردنە لەوەخت رویداوەگە تا ئیسە، وە وەکارهاوردن توانا وەردەسەیل ئەرا پەیاکردن تەرم دویەتە مناڵەگە، باوجی ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن تا ئیسە هیچ ئەنجامیگ نەیاشتنە.

 پەیامنێر ئاژانسەگە وتیش: تیمەیل رزگارکردن وەردەوامن لە کارەیل مینەکردن لە دەورگرد تاڤگەگە و رێڕەوەیل ئاو نزیکەگە، لە ناوڕاس وەدویاچگن لایەنە پەیوەندیدارەیل و خەڵک ناوچەگە.

وەڕێوەبەرایەتی گشتی وەرگری شارستانی، ئیوارەی سێشەممەی گوزەشتە، تیمەیلی لە ناوچەگە خستە ئامادەباشی دۊای تویشهاتن دویەتە مناڵەگە، ک خەڵک یەکیگ لە پارێزگایەیل ناوڕاس عراقە، وە رویداو کەفتنیگ لەناو ئاو تاڤگەی "زەڵم" لەناو هاوینەهەوار ئەحمەد ئاوا، لە وەختیگ ئۆپەراسیۆنەیل مینەکردن هێمان وەردەوامن ئەرا پەیاکردنی.

 هاوینەهەوار ئەحمەد ئاوا وە یەکیگ لە دیارترین شوینەیل گەشتیاری لە پارێزگای هەڵەبجە ئەژمار کریەێد، کە ساڵانە هەزاران سەردانیکەر لە پارێزگا جیاجیایەیل عراقیەو کیشێدە خوەی، وە تایبەت لە ماوەی وەرز تاوسان.

‏شەفەق نیوز - بەغدا و هەولێر

‏نرخ تەڵای بیگانە و عراقی، ئمڕوو شەممە، لە بازاڕەیل بەغداد پایتەخت  و هەولێر پایتەخت هەرێم کوردستان بەرزەوبوی.

‏پەیامنێر ئاژانس شەفەق نیوز وت: نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ عەیار 21 تەڵای خەلیجی و تورکی و ئەوڕوپی لە بازاڕەیل بڕ فرووشتن لە جادەی نەهر بەغداد پایتەخت رەسیە 917 هەزار دینار، و نرخ سەنینی رەسیە 913 هەزار    دینار.

‏پەیامنێر ئاژانسمان وتیش: نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ عەیار 21 تەڵای عراقی هەمیش بەرزەوبوین توومار کرد لەپای 887 دینار  دینار، و نرخ سەنینی رەسیە 883 هەزار دینار.

‏لەباوەت نرخ تەڵا لە دوکانەیل زەڕنگەری، نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ تەڵای خەلیجی عەیار 21 ها ناوەین  920 و 930، و نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ تەڵای عراقی ها ناوەین 890 - 900 هەزار دینار.

‏لە هەولێر پایتەخت هەرێم کوردستان، نرخ تەڵا بەرزەوبوی، کە نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ تەڵای عەیار 24 رەسیە 940 هەزار دینار، و نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ تەڵای عەیار 21 رەسیە یەک 897 هەزار دینار، و نرخ فرووشتن یەک مسقاڵ تەڵای عەیار 18 رەسیە 768 هەزار دینار.

‏

شەفەق نیوز ـ هەرێم کوردستان

‏وەڕێوەبەرایەتی کەشناسی هەرێم کوردستان، ئمڕوو شەممە، کەشوهەوای دوو روو ناوچەگە دیاریکرد و راگەیان، هاتی سوو لە چەن ناوچەیگ واران بوارێد.

‏دەسەی کەشناسی هەرێم کوردستان لە بەیاننامەیگ راگەیان" کە ئمڕوو ئاسمان رووشنە لە خوەرئاوای هەرێم گاجاریگ ئاڵشتبوود ئەرا لەکەئەور، تونی وا لەناوەین یەواش و ناوڕاسە و پلەی گەرمی نزیکە لە توومارەیل  دویەکە" دیاریکرد، بەرزترین پلەی گەزمی مەزەنەکریاگ ئەرا ئموو بریتیە لە هەولێر: 37 پلەی سیلیزی ، پیرمام: 36 پلەی سیلیزی، سلێمانی: 36 پلەی سیلیزی،چەمچەماڵ: 37 پلەی سیلیزی، دهۆک: 36 پلەی سیلیزی، زاخۆ: 37 پلەی سیلیزی، حاجی ئۆمەران: 26 پلەی سیلیزی گەرمیان : 41 پلەی سیلیزی".

‏ ئاشکرایکرد "سوو ئاسمان رووشنە گاجاریگ ئاڵشتبوود ئەرا لەکە ئەور و نیمەئەور، هاتێ تاوە وارانیگ کوڵە وەخت بوارێد لەناوچە کویەیل  سنوور ئیدارەی سۆران و سنووری پارێزگای دهۆک".

‏وتیش؛ بەرزترین پلەی گەرمی ئەرا سوو وەیجویرەس:" هەولێر: 37 پلەی سیلیزی، پیرمام: 36 پلەی سیلیزی، سلێمانی: 36 پلەی سیلیزی، چەمچەماڵ: 37 پلەی سیلیزی، دهۆک: 36 پلەی سیلیزی، زاخۆ: 37 پلەی سیلیزی، حاجی ئۆمەران: 26 پلەی سیلیزی،  گەرمیان : 41 پلەی سیلیزی".

‏

‏

شەفەق نیوز - میسان

دانیشتگەیل پارێزگای میسان، شەوەکی ئمڕوو شەممە، خەوەردان لە ئاگاداربوین لە زەویلەرزەیگ وە شیوەیگ جیاواز؛ کە لە بڕیگ ناوچەیل تون بوی و لە شوینەیل ترەک لە پارێزگاگە سووک بویە.

 وەپای نیشاندەرەیل ناوەندەیل چەودیاری زەویلەرزەیی، زەویلەرزەگە لە سەعات 10:52 شەوەکی وە وەخت ناوخۆیی روی داگە، و داگەسە ناوچەیل ناو خاکەیل ئیرانی و وە تایبەت لە نزیک کەرت "دێهلۆڕان"، ک هاوسنوور پارچەی سنووری خوەرهەڵاتە ئەرا پارێزگای میسان.

 تا ئی وەختە هیچ راپۆرتیگ فەرمی لە دەسەی گشتی کەشناسی و چەودیاری زەویلەرزەیی لە عراق لەباوەت هاز ورد زەویلەرزەگە لەبان پەیمانەی رێختەر نەڕەسیە، هەرلیوا لایەنە پزیشکییەیل یا وەرگری شارستانی لە میسان هیچ زەرەدیگ ماددی یا گیانی لەئەنجام زەویلەرزەگە توومار نەکردنە.

شەفەق نیوز - نەینەوا

سەرچەوەیگ پزشکی لە فەرمانگەی تەندروسی پارێزگای نەینەوا، رووژ شەممە، خەوەردا لە مردن خانمە پزشکیگ لە ژیر نەشتەرگەرییگ هەناوبینی لەناو یەکیگ لە خەسەخانە ئەهلییەیل لە شار مووسڵ.

سەرچەوەگە ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت ک ژنیگ پزشک تەمەن 30 ساڵان چگەسە خەسەخانەی تەندروسی ژن ئەهلی لە مووسڵ ئەرا ئەنجامدان نەشتەرگەرییگ هەناوبینی، باوجی لەژیر نەشتەرگەرییەگە یا وە وەختیگ کەم دۊای ئەوە گیان لەدەس داگە.

 وتیش: لایەنە تەندروسی و یاساییە تایبەتمەندەیل لێکۆڵینەوە واز کردنە ئەرا زانستن لیکەفتەیل رویداوەگە و مدووەیل مردنی، و تەرمەگە ئەرا فەرمانگەی پزشک دادوەری کریاس ئەرا رەسین وە بندروس رویداوەگە.

 سەرچەوەگە دیاری کرد ک ئەنجامەیل راپۆرت پزشکی دادوەری و لێکۆڵینەوەیل وەردەوام، مدووە تەندروسی و یاساییەیل پەیوەندیدار وە رویداوەگە و ریکارەیل ئەوەسا لەباوەتی دیاری کەن.

شەفەق نیوز - بەغداد

وەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازی، رووژ شەممە، دەسگیرکردن یەکیگ لە دیارترین کادرەیل کارگێڕی و دارایی رێکخریای داعش لە قەزای قائیم لە پارێزگای ئەنبار، لە ئۆپەراسیۆنیگ ئەمنی وەرجەوەخت راگەیان.

 بەیاننامەیگ لە وەڕێوەبەرایەتیەگە دیاری کرد ک ئۆپەراسیۆنەگە پشت وە زانیارییەیل هەواڵگری ورد بەساگە، و بۊە هووکار دەسگیرکردن داواکریاییگ ناسریاگ وە (ئەبو موسعەب)، ک وەرپرس بەشەوکردن ئەوەس ک وە "کەفالەتەیل" (شایستەیل دارایی و پاڵپشتی) ئەرا چەکدارەیل ریخریایەگە و خیزانەیلیان لەناو کەرت ئەوە ک وە "ویلایەت فورات" ناو نریاۊد ناسریاگە.

 بەیاننامەگە باس لەوە کرد دا ک تۆمەتبارەگە یاداشت دەسگیرکردن وەپای فەرمان مادەی 1/4 لە یاسای دژە تیرۆر لەبانی دەرچگە، و دووپات کرد لە جیوەجیکردن  ریکارەیل یاسایی وەرانوەری، و وەردەوامبۊن ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەیل ئەرا وەشوینکەفتن جیماگەیل شانە تیرۆریستییەیل و قایمکردن ئارامی لە وڵاتەگە.

‏شەفەق نیوز ـ تەهران

‏ رووژنامەی "خۆراسان" ئیرانی لەوباوەرەس، هەر رێککەفتنیگ ئەگەری لەناوەین تەهران و واشنتۆن کۆتایی وە گیچەڵەیل ناوەینیان نیەتیاڕێد، بەڵکم تەنیا جویر "هەناسیگ" و دەرفەتیگ ئەرا خوەرێکەوخسن هێزەسل نوڕێدەپێ ئەرا ئامادەکاری وەرەو رویوەڕویبوین  یەکلاکەر.

‏رووژنامەگە، لە وتاریگ شیکاری کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کرد، ئاشکرایکرد گرژی ناوەین ئیران و ویلایەتە یەکگرتگەیل ئەمریکا و هاوپەیمانەیلی رەسیەس قۆناغ "جەنگ وجوودی"، و دووپات کرد  رێککەفتن چەودێر کریاگە تەنیا ئەرا کۆتایی هاوردن وە شەڕ ئیپنگە نەک چارەسەرکردن دۆسیەیل، لە ململانیگ کە تەنیا وە سەرکەفتن یەکلاکەر ئەرا یەکیگ لە لایەنەیل کۆتایی تێید.

‏باوەتە شیکاریەگە دیاریکرد،  دۆسیەیل ئازادکردن  سەرمایە بەستەڵەککریاگەیل یا داننان وە سەروەری لەبان گەرووی هورمز، دەسکەفتە راسکانیەیل رێککەفتنەگە نین، بەڵکم بەهای سەرەکییەگەی هالەورا کە دەرفەتیگ زەمانی ئەرا هەردوگ لا فەراهەم کەید ئەرا ئەوزەڵداین توانایل جەنگکردن - هێرشبەر و وەرگری - جویر ئامادەسازییگ ئەرا ڕووبەڕووبۊنەوە گەورەگە.

‏شەفەق نيوزــ بەغداد/ هەولێر

‏نرخ دۆلار ئەمریکی وەرانوەر دینار عراقی،  ئمڕوو شەممە،  لە بۆرسەی سەرەکی بەغداد پایتەخت و هەولێر بەرزەوبوی.

‏پەیامنێر ئاژانس شەفەق نيوز وت: نرخ دۆلار بۆرسەی کیفاح و حارسیە لە بەغداد پایتەخت رەسیە   154,750 دینار عراقی وەرانوەر 100 دۆلار ئەمریکی.  کە شەوەکی ئمڕوو  نرخ دۆلار رەسیە 154,600 دینار عراقی وەرانوەر 100 دۆلار ئەمریکی.    

‏پەیامنێرمان وتیش؛ نرخ فرووشتنی لە دوکانەیل بەغداد  رەسیە 155,250 دینار عراقی وەرانوەر 100 دۆلار ئەمریکی، و نرخ سەنینی رەسیە 154250 دینار.     

‏لەهەولێر پایتەخت  هەرێم کوردستانیش نرخ دۆلار بەرزەوبوین وەخوەیدی، کە نرخ فروشتن رەسیە 155,000 عراقی وەرانوەر 100 دۆڵار ئەمریکی، و نرخ سەنینی 154900 عراقی وەرانوەر 100 دۆلار ئەمریکی.

‏

‏

شەفەق نیوز- واشنتۆن

تووڕ "سی ئێن ئێن" ئەمریکی، ئمڕوو شەممە، ئاشکرا کرد ک سەرۆک دەسەی ئەرکان هاوبەش ک وە باڵاترین جەنەڕاڵ ئەمریکی ئەژمار کریەیێد، دان کین، سەردانیگ نهێنی و پەلە ئەرا بارەگای فەرماندەیی ناوەندی (سێنتکۆم) لە ویلایەت فلۆریدا لە کووتاییەیل مانگ ئایار/ مایۆی گوزەشتە ئەنجام داگە، ئەرا ئاگاداربۊن خوەی لە پلانەیل سوپا ئەرا کلکردن هیزەیل زەمینی وەرەو ئیران وە ئامانج "دەسناین زوورەملی" لەبان یۆرانیۆم فرە پیتێنریاگ، ک ئەوەیش پێکهاتەی سەرەکییە ئەرا بەرهەمهاوردن چەک ئەتۆمی.

 تووڕەگە لە دوو سەرچەوەی ئاگادارەو وت کە گردەوبوینەیل وە رادەیگ فرە گرنگ و ناسک بۊنە ک بۊەسە هووکار ئەوەگ کین وە پەلە لە گردەوبوین وەرپرسە باڵایەیل هاوپەیمانی باکوور ئەتڵەسی (ناتۆ) لە پایتەخت بەلجیکا، برۆکسێل لەڕی زەریای ئەتڵەسییەو ئەرا تامپا لە ویلایەت فلۆریدا لە 19 ئایار / مایۆ گلەو بخوەێد.

 دوو سەرچەوەگە وتن ک "سروشت پەلە و ئاستباڵای ئی گردەوبوینەبل دەرخەێد ک ئیدارەی ئەمریکی تا چ رادەیگ نزیک بۊە لە رووشنکردن چرای سەوز ئەرا ئەو ئۆپەراسیۆنە زەمینییە وە رخباریەیل فرە".

 قسەکەر وەناو دەسەی ئەرکان هاوبەش رازی نەوی لێدوان لەبان ئامادەکارییەیل ئەرا ئۆپەراسیۆنیگ چەوەڕیکریاگ بەێد.

 یەکیگ لە سەرچەوەیل دیاری کرد ک کین دۊای ئەوە سەرۆک ئەمریکی دۆناڵد ترەمپ لە وژاردەیل وەردەس ئەرا ئی جۊرە ئۆپەراسیۆنیگ ئاگادار کرد، باوجی ترەمپ بڕیار دا پەلە نەکەێد (پلانەیل وسان) دۊای هوشداریدانی ک ئی گامە وە ئەگەر فرەیگ بوودە مدوو وەڵامیگ تون ئیرانی، ک شایەت ماوەی جەنگەگە دریژەو بکەێد و ئابووری جەهانی بخەێدە ناو ئاڵووزیەیل زیاترەو، هەرلیوا، ترەمپ نیگەرانی خوەی نیشان دا لەوەردەم ئەگەر کەفتن شمارەیگ فرە لە قوربانی لە ناو رزەیل سوپای ئەمریکی، وەپای سەرچەوە ئاگادارەیل.

 ئی پلانە پیشکەفتگەیلە ئەرا ئۆپەراسیۆنەگە لە سای لێدوانەیل دووپاتکریاگ ترەمپ تیەێد ک باس لەوە کەن ک ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران نزیکەو بوون لە رەسین وە رێککەفتنیگ ئەرا وازکردن گەروو هورمز و کووتاییهاوردن وە دانوسەنین لەباوەت بەرنامەی ئەتۆمی ئیرانی.

 ترەمپ، رووژ پەنجشەممە راگەیان، ک ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئیران وە زوییی رێککەفتنیگ ئمزا کەن، شایەت لە ماوەی پشوو کووتایی هەفتە بووود.

 یۆرانیۆم پیتێنریاگ ئیرانی لە ناو ئاڵووزترین پرسەیلە لە گفتوگۆیل ئەمریکی ئیرانی ئەرا رەسین وە رێککەفتنیگ ئەرا کووتاییهاوردن وە جەنگەگە ئەژمار کریەێد.

‏شەفەق نیوز ـ نەجەف

‏سەرچەوەیگ ئەمنی، ئمڕوو شەممە، خەوەردا لە خوەیکوشتن خوەنەواریگ پۆل شەش ئامادەیی لەناو ماڵیان لە پارێزگای نەجەف.

‏سەرچەوەگە وە ئاژانس شەفەق نیوز وت "وەپای زانیاری سەرەتایەیل خوەنەوارەگە لەڕی وەکارهاوردن دەوانچە لەناو ماڵیان تەقە لەخوەی کردیە، بویە مدوو گیان لەدەسدانی".

‏وتیش "هێزەیل ئەمنی تاسوەت لێکۆڵینەوە لە رویداوەگە وازکردن، تەرمەگە ئەرا ریکارەیل یاسایی کلکریا ئەرا پزیشک دادوەری".

‏

‏

‏

‏شەفەق نیوز ـ هەولێر

‏سەرچەوەیگ ناوخوەیی، ئمڕوو شەممە، خەوەردا لە وەخوارکەفتن بارهەڵگریگ وەناو چەمیگ نزیک ئاوای "رەزان" لە پارێزگای هەولێر، بویە مدوو گومبوین یەکیگ لە سەرنشینەیلی.

‏سەرچەوەگە وە ئاژانس شەفەق نیوز خەوەردا "بارهەڵگری (ترێلە) لەری خوەی دەرچگە لەبان ری  (هاميلتون) لەنزیک ئاوای (ڕەزان)، بویەسە مدوو پلیان و کەفنە ناو چەم.

‏ سەرچەوەگە وتیش؛ "لە ئەنجام رویداوەگە سێ سەنشین بیسەروشوین بوین، توەنریا دوننیان رزگاربکرێد، باوجی کارەیل مینەکردن ئەرا سێیەم سەرنشین وەردەوامە".

‏

‏

شەفەق نیوز - سیدنی

‏ژنیگ ئەرا خەستەخانەکلکریا کە بارودۆخی ناجیگیربوی دویای ئەوەگ، ئمڕوو شەممە،  رویوەروی پەلامارداین نەهەنگیگ ببوی لەکەناراو  ناودیاریگ لە شار سیدنی ئۆسترالیا،

‏پۆلیس "نیو ساوس وێڵز" دیاریکرد، لە راپۆرتیگ خەوەردارکریانە لە پەلامارداین نەهەنگیگ وەبان ژنیگ.

‏وتیش؛ کۆمەڵە کەسیگ ژنەگە دراوردنە لەناو ئاوەگەو ئەرا کناراو کوجی لە دەروگەرد خوەرهەڵاتسیدنی، کە هاتێ لە سیەگان تەمەنی بوود، .

‏وەپای پۆلیس، ژنەگە تویش زەخمداری سەختیگ بویە لە دەس و قول، ئارا خەستەخانە کلکریاس.

‏کناراو کوجی و کراناوەیل نزیک کلۆفیلی و برۆنتی بەسریان.

‏راپۆرتەیل راگەیان، ژنەگە هنای رویداوەگە رویدایە ژنەگە لە کناراوەگە مەلەکردیە.

‏

‏

‏

‏