شەفەق نیوز - هەولێر/بەغدا

لە وەختیگ جەنگ سەربازیی ناوەین ئەمریکا و ئیسرائیل لە لاییگ و ئیران لە لاییگ ترەک چوودە رووژ نۆهەمی، هەرێم کوردستان عراق هەر تەنیا تەماشاکەر نییە، کە بویەسە "سندووقیگ پۆستە"ی خویناوی ئەرا پەیام مووشەکی، لە ناوەین تەقەلای نائومیدکەرەیل سەرکردایەتی سیاسی خوەی ئەرا دویرکەفتن لە جەنگیگ کە رەهەندەیلی لە تواناس وەرگریکردن ناوچەگە زیاترە.

ئی چالاکی دیپلۆماسیی خەس و پڕە کە هەولێر سەرکردایەتی کەێد و هەڵوێستە ناودەوڵەتییە جی دەسخوەشی پاڵپشتی کەێد، وەرگرد راسییگ هەڵپووقیان لەبان زەوی،  لە وەختیگ سەرکردایەتی کورد رکدارە لەبان ئەوە کە خاکەگەی نیەوودە "پەیوەندی هەڵدان جەنگ"، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان پڕ تەقینەوە وەبان هۆتێلە مەدەنیەیل و دامەزراوە نەفتییەیل وارێد.

ری رەوشە پرسیار بنەڕەتی لەبان توانای "بنەمای بیلایەنی" ئەرا وەرگەگردن ستراتیژی "ئەڵقەی ئاگر" و زیایبوین زوورەیل ئەمریکا ئەرا وازکردن وەچیگ لە باکوور خوەرئاوای ئیران دروس کەێد.

بنەمای بیلایەنی

لەو چوارچیوە، شرۆڤەکار سیاسی محمد زەنگەنە دووپات کەێد کە سەرکردایەتی و حکومەت سیاسی لە هەرێم کوردستان هەرگیز ری نیەێد هەرێم بوودە گۆڕەپان جەنگ، و دیاری کەێد کە "هەرێم دژوە لایەنیگ لە بەرژەوەنی لایەنیگ ترەک نییە، و وەگەرد لایەنیگ وەرانەور لایەنیگ ترەک نیەوسێد و رازی نییە خوەی وەگەرد هیچ بەرەیگ رێکبخەێد".

زەنگەنە لە دیداریگ وەگەرد ئاژانس شەفەق نیوز، جیاوازییگ گەورە لە ناوەین هەڵوێستەیل هەولێر و بەغدا نشان دەێد و ئویشێد "شایەت حکومەت فیدراڵی بەشداری گردوێد لە بردن عراق وەرەو گۆڕەپان جەنگ وەشیوەیگ نەرم و نیان وەگەرد میلیشیایەیل و وازکردن ری رەدبوین لە سنوورەیل، بەڵام یە لە هەرێم کوردستان  پەسەن نەکریاس".

ئویشێدیش: پەیوەندی دیپلۆماسی وەرد جیهان و ئیران جیددییەت هەرێم دەرخەێد و ئویشێد: "لایەن ئیرانی ئەو لایەنە خوەیدیەسە، و لەوەر بیتوانایی لە وەڵامدان وەرانەور ئەمریکا، خوازێد ئازایەتی خوەی وەرانەور هەرێم نیشان بەێد، کە خوەی لە پەلامارە مووشەکییە دووارەبوەیل دەرخستگە، تەنانەت لە مەوقەی ئاشتیش".

ئی "کەلەڕەقی" ئیرانییە رووژ جمعە 7 ئازار 2026 لەبان زەوی دیار دا و بویە کردار، وەگەرد راگەیانن پەلامار فڕۆکەی بێفڕۆکەوان وەبان ئەو گروپەیلە کە وە گروپە جیاییخوازەیل لە هەولێر باسیان کردر یەیش دویای پەلاماردان "خاتەم ئەلئەنبیا" وەبان بارەگایل ئۆپۆزسیۆن لە سلێمانی، لە وەڵامیگ وەرجەوەختە ئەرە قسەیل دۆناڵد ترەمپ، سەرۆک ئەمریکا، کە پەلامار زەمینی کوردی ئەگەری وەبان ئڤران وە "چشتیگ گەورە" باس کرد.

ئەجێندا هەرێمییەیل

لەلای خوەییش، شرۆڤەکار سیاسی یاسین عەزیز پێگەی ئیسەی کورد ەە "عەقڵانی و دانا" وەسف کەێد و دووپات لەوە کەێد کە "سەرکردایەتی رەتیکەێد هەرێم جویر قەوارەیگ ئیداری و دیمۆگرافی، لە سەرگەرمییگ تێکەڵ بکەێد کە شایەت جەزرەوەی قورسیگ بەێد ناوەین  ئەو واقیعە نادیارە کە چەوەڕیی هەرێم کەێد".

عەزیز ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئاشکرا کرد کە "ئیرنگە پرەنسیپ بیلایەنی زاڵە"، بەڵام باس نیگەرانییگ ئەرا بڕیاردەران هەولێر کرد: "دەسوەردان میلیشیایەیل عراق کە لەژیر رووشنایی لاوازی حکومەت فیدراڵی ئەجێندای هەرێمایەتی جیوەجی کەن".

عەزیز هوشداریشیدا لەوە وەردەوامی "رۆڵ تەماشاکەر" بەغدا وەرانەور ئەو پەلامارەیلیگ کە ناوچەگە کەنە ئامانج- ئەو پەلامارەیلە کە دی جیاوازی نیەکەن لە ناوەین بنکە سەربازییەیل، دامەزراوە مەدەنییەیل، یا تەنانەت کێڵگە نەفتییەیل، جویر ئەوەگ لە مەیدان HKN لە پارێزگای دهۆک رویدا- سەرکردایەتی کورد ناچار کەێد "سەروەخوەیی گام بنەێد ئەرا مقیەتیکردن ئاسایش و سەقامگیری هەرێم".

ئی هوشداریە لە وەختیگە کە راپۆرتە هەواڵگرییەیل گوشارەیل ئەمریکا (بەرنامەیگ ژیروەژیر سی ئای ئەی) ئەرا گاڵداین چەکدارەیل ئۆپۆزسیۆن ئەرا چگن وەرەو ناو ئیران ئاشکرا کردگە، حکومەت هەرێم لە ری پێشەوا هەورامی قسەکەری، وەتونی ئەو تەقەلایەیلە رەتکردگە و وە بەدخوازانە زانیەی و ئامانجیان فراوانکردن مەودای جەنگە.

وشەی کۆتایی

عەلی ئەلمعماری، شارەزای ئەمنی، دوینێد هەرێم کوردستان "رەوشیگ فرە رخبار" وەخوەی دوینێد، یەیش ریکارەیل ناوازەیگ خوازێد ئەرا ریگریکردن لە دویرکەفتنی لە جەنگەگە.

ئەلمعماری لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز پێشنیار "هەماهەنگی تەواو وەگەرد حکومەت فیدراڵی و هیزەیلی کەێد تا وە هاوبەشی سنوور عراق و ئیران پاسەوانی بکەن".

وتیش: ئی  هاوکارییە "دڵنیایی دەێد و نواگیری هەر  دەسپیچگیگ کەێد کە لەلایەن میلیشیایەیل و ئیرانەو وەکار باێد"، لە کۆتایی هەڵسەنگاندنەگەی ئویشێد "هەماهەنگی راسگانی تاکە رییگە ئەرا دویرخستن هەرێم لە پەرەسەنین جەنگ ناوچەگە"، لە وەختیگ جەنگەگە لە هەفتەی دویەمی رەد کەێد لەژیر ناو "ئۆپەراسیۆن داستان تویڕەیی".

دیالۆگ چارەسەرە

لەلای خوەیەو بافڵ تاڵەبانی سەرۆک یەکێتی نیشتمانی کوردستان دووپات لە گرنگی پەنابردن ئەرا دیالۆگ کەێد ئەرا چارەسەرکردن ناکۆکی و کێشەیل هەرێم، دووپاتیش کەێد کە هەرێم کوردستان نیەوودە مەیدان جەنگ.

لە دیداریگ وەگەرد فۆکس نیوز، کە دویەکە شەممە بڵاو کریا، تاڵەبانی وت:  "یەکێتی خوازێد بوودە پیەڵیگ ئەرا گفتوگۆ و چارەسەرکردن کێشەیل لەڕی لەیەکفامسنن، رۆڵیگ کە سەرۆک کووچکردگ مام جەلال رانیەی".

وتیش: "ئەوەگ نیگەرانیم کەێد، قەیرانە مرۆییەیلە، چوسنکە خەڵک خوەرهەڵات ناوڕاس وەخوەیان دوینن، ئیسەیس مەوقەی سەقامگیری و ئاشتی وەردەوامە".

تاڵەبانی، لەباوەت پەیوەندییە تەلەفۆنیەگەی وەرد دۆناڵد ترەمپ، سەرۆک ئەمریکا، باس لەوە کرد کە "پەیوەندییەگە فرە نایاب بوی، سەرۆک ترامپ کوردەیل وە جەنگاوەر ئازا وەسفکرد و سوپاس کرد ئەرا کارەیلیان وەگەرد هیزە تایبەتەیل ئەمریکا لە ماوەی ساڵەیل گوزەشتە".

ئاشکرا کرد کە "ئەوەگ لە قسەیل سەرۆک ترامپ فامستم ئەوەسە کە مقیەتیکردن هاووڵاتیەیل لە عراق لە ئەولەوییەتییە سەرەکییەیلیە"، وتیش: "کورد لە ئیران شایستەی خاسترە، لە ناو پەیوەندییە تەلەفۆنییەگەم وەرد وەزیر دەیشت ئیران ئاشکرا کرد کە خوازن لە ری دیالۆگ و لەیەکفامستن کێشەیل چارەسەر بکەن".

جی باسە ئیوارەی رووژ جمعە پارێزگای هەولێر کەفتە وەر پەلامار فڕۆکەی بێفڕۆکەوان 

  وەبان هۆتێلیگ، تەنیا چەن ساعەتیگ دویای هوشداریی ئەمریکا لە پەلاماردان هۆتێلەیل هەرێم کوردستان.

وەگورەی زانیاریەیل ئاژانس شەفەق نیوز؛ ئەو هۆتێلە کە کریاسە ئامانج، "ئەرجان ڕۆتانا" بویە، کە کەفێدە جادەی 100 مەتری ناوڕاس شار هەولێر پایتەخت هەرێم کوردستان. 

دویای ئەوەیش هەرێم کوردستان کەفتە وەر چەن پەلاماریگ وە درۆنەیل میلیشیایەیل لایەنگر ئیران چ لە خود هەولێر یا دهۆک و سلێمانی و شوینەیلیگ ترەک.

لە 28 شوبات ئیسرائیل و ئەمریکا دەسکردن و. پەلامارەیلیگ وەبان ئیران و لە ئەنجامی سەدان کەس گیانیان لەدەسدان، لەناویان عەلی خامنەیی، ریبەر باڵای ئینقلاب ئیسلامی و چەن وەرپرسیگ ئەمنی.

ئیران تووڵەی کردەو وە پەلاماردان ئیسرائیل و ئەوەگ وە "بەرژەوەنی ئەمریکی" لە وڵاتەیل عەرەبی باسی کەێد، کە بویە مدوو کوشیان و  زەخمداری و زیان وە ژیرخانەیل مەدەنی جویر بەندەر و بینای نیشتەجیبوین رەسان.