شەفەق نیوز - میونشن

لە هۆتێلەیل بایریشەر هۆف و ڕۆزوود لە کۆنفرانس ئاسایش میونشن 2026، کە لە 13-15ی شوبات وەڕیەو چگ، نێچیروان بارزانی لە ناوەین هۆڵە بەسیاگەیل و دیدارەیل زویوەزوی جویلیاد، لە ناوەین کوڵەڕیەیل ژاوەژاو شوین کۆنفڕانس تەقلیدی و شوین گردەوبوینە تایبەتەیل هۆتێل دویەم هاتیاد و چیاد. یەیش لە وەختیگ کە ئەوروپا مشتومڕ لەبان واتەی هاوپەیمانی ترانزاتلانتیک و جەنگ ئۆکرانیا و ئاڵشتکاری لەناکاوی یاسایەیل بازیەگە کردیاد.

بەڵام لە پشت یەیش، ئەوەنە راگەیانن دەسپیشخەرییگ نوو نەوی، باوجی تەقەلایگ بوی ئەرا دیاریکردن پایەی هەرێم  کوردستان لەبان نەخشەیگ ئاڵشتکار، شوین کورد لە چوارچبوەی هاوکیشەیگ ئاڵووز و پایەی هەولێر لە پەیوەندییەگە کە وەردەوام لە ناوەین بەغدا لە لاییگەو و واشنتۆن و بەرلین و بروکسل لە لاییگ ترەک هامشوو کەێد.

جی باسە کە تەقەلای چەسپانن ئی هەڵوێستە داگە لە ری سێ دەسەواژەی دووارەبوی، کە وەشیوەی جیاواز نشان دریان، لە وتارەیل دویای گردەوبوینەگە: هەرێم کوردستان هاوبەشە ئەرا سەقامگیری، مافەیل کورد دەستووریین، سوریایش یەکگردگە.

“سوریایگ یەکگردگ” لە دیمەشقەو

گەورەترین تاقیکردن کۆنفرانس ئاسایش میونشن، سوریا بوی، لە هەژمار فەرمی سوریای دیدار ئەسعەد شەیبانی وەزیر دەیشت وەگەرد بارزانی، فەرهەنگ سەروەری دەوڵەت و یەکپارچەیی خاک جویر قەواسەیگ دیارە کە نیەشکێد، وەگورەی راپۆرتەیل بارزانی پشتیوانی خوەی ئەرا "یەکگردگی و سەقامگیریی سوریا" دووپاتکرد، و سەقامگیرییەگەی "پایەیگ بنەڕەتییە" ئەرا سەقامگیری عراق و ناوچەگە.

ئی زوانە تەنیا هویردەکارییگ نییە، بەڵکم نشانەس ئەرا کۆنترۆڵکردن باسەگە وەرجە ئەوەک دەسیش وەپی بکەێد، کە و وەختیگ دەوڵەت نوو ئویشێد "یەکێتی" خوازێد، نەک هەر پرەنسیپیگ رەوشتی گرێدەو، بەڵکم سنوور سیاسییش دانەێد تا ئمجا   باسیگ لەلی بکریەێد لەباوەت نامەرکەزییەت و دەسەڵاتە ناوخۆییەیل و رێکخستنە ئەمنییەیل لە باکوور خوەرهەڵات.

وەرانوەر ئەوە، بارزانی بیرۆکەیگ هاوتەریب دووپات کەێد، بەڵام وە چوارچیوەیگ ترەک  نەک لەڕی دەسەکەفت وەختانە یا کڕەیل وەرکەفتن، بەڵکم باس چەسپانن مافەیل لە دەقیگ دەستووری لە چوارچیوەی یەک دەوڵەت.

ئی واتە لە دیدارەگەی وەرد مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی هیزەیل سوریای دیموکرات وە ئاشکرا دیار بوی، کە بەیاننامەی سەرۆکایەتی هەرێم کوردستان دووپات لە “چارەسەریگ سیاسی لە ری دیالۆگەو کرد کە مافەیل کورد و گشت پێکهاتەیل ناو سوریایگ یەکگردگ دەسەوەر بکەێد”. 

لێرا تەقەلایگ دریەێد ئەرا دروسکردن زەمینەیگ ناوڕاس: نە جیاوەبوین ڕاستەوخۆ و نە گلەوخواردن ئەرا "حوکمڕانییگ مەرکەزی" کە هەمەجویریی وەبی گەرەنتی خنکنێد، هویر ناڕاستەوخۆ ئەوەسە کە ئەوەگ لە دەستوور نەنویسیاس، وە ئاسانی مینێدەو تا هەڵوەشانن، وە تایبەت لە وڵاتیگ کە تا ئیسە لە جەنگ ناسنامە و بۆشاییەیل دەسەڵات خاسەو نەویە، کە داعش دزە کەێدە ناوەو هەر وەختیگ کڕیگ وەرکەفتن شکێد، یا یەکلاییکردن رمیەێد.

پەیام دویەم ئەمریکا بوی، کە دیدارەگەی بارزانی وەگەرد مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیر دەیشت ئەمریکا، وەپەی بەیاننامەی سەرۆکایەتی، ئامانج چەسپانن پشتیوانی و هاوکاری وەرد عراق و هەرێم کوردستان بوی، بەڵام لایەن فرە گرنگ ئەوەسە کە لە دیدارەگە وەگەرد ئەلیسۆن هوکەر، جیگر وەزیر دەیشت ئەرا کاروبار سیاسی وتیا.

وەگورەی نویسینگەی سەرۆکایەتی کۆمار، هوکەر ئافەرین لە بەشداری بارزانی لە رێککەفتن ناوەین دیمەشق و هیزەیل سوریای دیموکرات (هەسەدە) کرد و پابەندبوین واشنتۆنیش دووپاتکرد ئەرا پاڵپشتیکردن عراق و هەرێم کوردستان و هاوکاریکردن لە "چارەسەرکردن کێشەیل ناوەین هەولێر و بەغدا".

یە تەنیا دەسخوەشیکردن پرۆتۆکۆڵی نییە؛ ئاڵشتکاری بارزانییە ئەرا "کەناڵیگ" لە باوەتیگ ناسک سوریا، لە خود  وەختیش ئی رۆڵە وە رەوشیگ ناوخۆی عراقەوە بەسێدەو، پەیامیگ کلکەێد ئەرا هەردوگ تەماشاکەر ناوخۆیی و ناودەوڵەتی. ئەوانەگ سەقامگیری لە عراق و سوریا خوازن  پشت وە هەولێرەو بەسن، ئەوانەگ هەولێریگ هازدار خوازن، بایەسە کڕ پەیوەندی واز وەگەرد بەغداەو داشتوون لەجیای ململانێ، جویر جەنگیگ هەمیشەیی.

لە ئاسایشەو ئەرا بەرهەمکاری ئەرا پەنابەرەیل 

لە میونشن بارزانی هەرێم کوردستان هەم جویر سەرمایەیگ ئەمنی و هەمیش جویر دەرفەتیگ ئابووری پیشکەش کرد. شایەت گردەوبوینەیل وەگەرد وەرپرسەیل وەرگری و ئابووری و گەشەپیدان ئەڵمانیا تەقەلایگ بوود ئەرا فراوانکردن هاوبەشییەگە لە دەیشت مەشق سەربازی وەرەو "زانین و بەرهەمکاری"، یەیش لە وەختیگ کە ئەوروپا لە ئیسەو گرژ بویە وەرانەور پرسەیل وزە و بەرهەمکاری و کووچکردن.

لەی چوارچیوەیە گرنگی زنجیرە دیدارەیلی وەگەرد وەزیر هاوکاری ئابووری و گەشەپیدان ئەڵمانیا ریما ئەلعەبلی رادۆڤان، وەزیر کاروبار ئابووری و وزە کاتارینا ریش و وەزیر دەیشت ئەڵمانیا یۆهان وادێفول ئاشکرا بوود، ئەگەر هیچ ئامار و ڕێکەفتنیگ نوویش ئاشکرا نەکریاس، تەنیا ئەوە کە ئی دیدارە لە پەراویز کۆنفرانس ئەمنی ئەنجام دریا، ئەوە نشان دەێد کە هەولێر تەقەلا دەێد وە بەرلین بویشێد ئەو ئاسایشە کە وە مەشق و راهێنان و چەک پویل ئەرای دیاری کەێد، هەمیش  ئابوورییگ خوازێد کە دەرفەت و خزمەتگوزارییەیل پەنابەرەیل بگرێدەو، و حوکمڕانییگ سەقامگیر کە ریگری بکەێد لە دووارەبوین تونڕەوی.

مەچیریگ سێیەم هەس کە کەمتر بانگەشە ئەرای کریەێد لە چەو سوریا و ئەمریکا، بەڵام مەچیریگ کە کاریگەری فرەیگ دیرێد لەلای ئەوروپا و دامەزراوە ناودەوڵەتیەیل: پرس پەنابەرەیل، کە دیدارەکەی بارزانی وەرد بەرهەم ساڵح، کۆمیساریا باڵای پەنابەرەیل نەتەوە یەکگرتگەیل، بارگرانی مرۆیی خستە ناو دڵ خود وینەکیشان هەرێمەگە، جویر شوین میوانداری و وەیەکەوژیان کە پشتیوانی وەردەوام خوازێد تا فشارە کۆمەڵایەتییەیل پەرە نەسینن ئەرا قەیران ئەمنی و شەپۆل نوویگ کووچکردن.

یە تەنیا باوەت "سیاسەت وینە" نییە؛ کە تاکتیکیگ دانوسەنینە وەرد بەخشەرەیل، ئەگەر جیهان خوازێد هەرێم کوردستان جویر قەڵایگ لە دژ ئاژاوەگیڕی بمینێد، بایەسە ئەوە لەهویری بوود کە قەڵای مقیەتیکردن خوازێد نەک تەنیا قسەکردن.

پوختەی کۆنفرانس میونشن

لە کۆنگرە رووژنامەوانییەگەی کۆتایی لە میونشن، دیار بوی نێچیروان بارزانی تەقەلای ئەوە دا کە سێ رووژەگە وە لێدوانیگ گشتگیر کۆتایی بارێد، نەک وە نەخشەڕی نویسیای، کە  وت: "گشت وڵاتەیل خوازن هەرێمیگ هازدار لە چوارچیوەی عراقیگ فیدراڵی بوود"، هەرلیوا ناوچەگە خوازێد "فاکتەریگ سەرەکی ئەرا سەقامگیری" بوود لە ناوچەیگ کە پڕە لە رمیان بویچگ.  

لە یاداشتیگ پەیوەندیدار، کڕیگ تورکیا زیایکرد کە نشانەس ئەرا خواست ئەنقەرە ئەرا وەردەوامبوین لە پرۆسەی ئاشتی، هەرچەن وە یەواشی، جویر ئەوە کە مەودای سەقامگیری لە دەیشت سنوورەیل هەرێم فراوانتر بکەێد.

بەڵام دەرەنجام ئەوەنە پرسیارەیل چارەسەر نیەکەێد ئەوەنەی ڕێکیان خەێد، کاتێک باس لە "سوریای یەکگردگ" کریەێد شانوەشان "ماف دەستووری تەواو" و وەختیگ "فیدراڵیزمی عراق" جویر مەرجیگ ئەرا یەکگردگیی هەرێمی باس کریەێد، نەک تەنیا شیوەی حوکمڕانی، تاقیکردنەیل هاتگ کەفنە دەیشت تەقەلایل میونشنە.