شەفەق نیوز - هەڵگەردان تایبەت

ماڵپەڕ "ئینک ستیک" ئەمریکی، رەخنەیل ئەرا بان جەنگ جۆرج بوش سەرۆک ئەمریکا لەبان عراق هاوردەو، کە بویەسە جۊر هوشدارییگ رخدار ئەرا ئەوەگ لەو وەختەو لە غەززە و ئیران و لوبنان دوینیمنەی، وەختیگ جەنگەگە لە بنەمای ئەفسانەیل فرووشیەێد، و پرسیار کرد کە ئایا ئیرانییەیل توەنن جۊر ئەوەگ بڕیگ لە عراقییەیل هەس وەپی کردن،  گەردن ئەمریکییەیل لەبان ئەو تاوانەیلە ئازاد بکەن کە حکومەتەیلیان دژیان کردیە.

ماڵپەڕە ئەمریکییەگە لە راپۆرتیگ، کە ئاژانس شەفەق نیوز هەڵگەردانی ئەڕای کردیە، لەباوەت جەنگ نوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆک ئەمریکی وەگەرد ئیران رووشنی کرد، کە وە دەسمیەتی ئیسرائیل، زیاتر لە 2000 مەدەنی کوشتیە، لەناویانیش 175 خوەنەوار و فەرمانبەر ژن، و نزیکەی 3.2 ملیۆن کەس ئاوارە کردیە، و رووژانە لەلای کەمەو ملیاریگ دۆلار لەبان باجداەرەیل ئەمریکی کەفێد.

راپۆرتەگە دیاری کرد کە دا گشت ئیە وە شیوەیگ دڵتەزن وە هۊرمان تیەرێدەو وەختیگ سەرۆک ئەمریکا  وەرەو جەنگیگ برد لەبان چەمیگ لە درو و هەرەسناکی، ئەوەیش جویر نشانەیگ ئەرا جۆرج بوش و جەنگەگەی لەبان عراق لە ساڵ 2003.

وراپۆرتەگە باس ئەو ئەنجامەیلە کرد کە بوینە مدوو پەیانەکردن چەکەیل ویرانکەر وەکۆمەڵ، و ئەرا ئەو هوشدارییەیلە کە هیچ بوینیگ راسگانی نەیاشتن، و ئەرا گەلیگ کە ویلایەتە یەکگرتگەیل هیچ وەختیگ ئەرا لای خوەی قازانجی نەکرد، و ئەرا ئەو ژنەیلە کە لە دەسەڵات پەراویز خریان، و ئەرا ئەو قسەیلە لەباوەت جەنگیگ کە سەرکەفتن تەواو لە ماوەی چەن رووژ یا هەفتەیگ تەنیا وەدەس تیەرێد، کە یەیش ئەوەسە کە لە ساڵ 2003 ژنەفتیمنەی، و ئیسەیش دووارە ژنەفیمنەی.

راپۆرتەگە رەخنە گرد لەوە کە دویای پەلامارەیل 11 ئەیلول / سیپتەمبەر لەبان ویلایەتە یەکگرتگەیل کەفتەو، هەناێ فلیمەیل هۆلیوود و وتارەیل رووژنامەوانی بەرهەم کریان ئەرا ئافەرین لە جەنگەیل توڵەسەنین ئەمریکی لە ئەفغانستان و عراق و "پەرەسین" سەربازەیل ئەمریکی.

راپۆرتەگە وتیش: لەوەر پیشکەشکردن چیرووکیگ جیاواز لەوەگ باوە، بایەسە چەودیاری نویسیان "بەغداد سزێد" بکریەێد کە باوەڕ وەسە کە خاوەنەگەی ژنیگ عراقییە کە تەمەنی 24 ساڵ بویە، و باس لەوە کەێد چوین ئەو کەسەیلە کە لە وڵاتیگ داگیرکریاگ ژیەن چیرووکیگ تەواو جیاواز لە داگیرکەرەیل ئۊشنەو، وەختیگ باس ئەوە کردیاد کە ژیان چوینە، سەعات وە سەعات، لەڕی ئەو تونوتیژیی  و سزاننە لە هەڵمەت پەلامارەیل ئەمریکی و داگیرکردن وڵاتەگەی.

راپۆرتەگە وەردەوام بوی کە "توەنیمن خود هەس وەدەس باریمن لەڕی خوەنستن یا گووشگردن لە مەدەنییەیل و رووژنامەنویسە ئازایەیل لە غەززە، بەڵام لە ماوەی جەنگەیلەمان دویای 11 ئەیلول / سیپتەمبەر لەبان ئەفغانستان و عراق، ژنەفتن هەر دەنگیگ لە لایەن ترەک، دەگمەن بوی، کە یەیش ئەوە بوی کە نویسیان (بەغداد سزێد) کردەی، کە ساعەتەیل سادە و نوکتەیل و نووڕینەیل سووک و قسەکردنەیل وەرد خیزانەگەی پیشکەش کرد، لە سای رخی لە بومبەیل کەفتگ و هەسەیلی وەرانوەر وە ویلایەتە یەکگرتگەیل لەوەختیگ کە دوینیمن وڵاتەگەی پارچە پارچە کەیمن".

راپۆرتەگە وتیش: جەنگ بوش لە عراق وەزەی ئاڵشت بوی ئەرا ئاژاوەیگ خۊناوی، وتیش هاتێ واشنتۆن سەدام حسێن رمانوید، بەڵام لە 5 ساڵ یەکەم، "ئیمە لەلای کەمەو نیمەی شمارەی ئەو عراقییەیلە کوشتیمن کە ئەو لە ماوەی 35 ساڵ لە دیکتاتۆری دڕندانە کوشتیادیان.

راپۆرتەگە رووشنیش کرد کە "وەگەرد هاتن ساڵ 2011، جەنگەگەمان نزیکەی ملیۆنیگ عراقی سەر بڕی، و لەلای کەمەو ملیۆنیگ مناڵ بیباوگ کرد، و 4 ملیۆن کەس لە ناوخوەی عراق یا دەیشتی ئاوارە کرد، هەرلیوا یەک لە هەر 5 عراقییگ ناچار بوی ماڵەگەی وەجی بیلێد.

راپۆرتەگە وەی ئەنجامەیلە وت:  هوشدارییگ رخبارە ئەرا ئەوەگ لەو وەختەو لە غەززە دیمنەی، و ئەوەیش کە ئیسە دەس کردیمنەسە دوینینی لە ئیران و لوبنان.

راپۆرتەگە وتیش: ویلایەتە یەکگرتگەیل تەنیا ئی هەمکەی مەردمە نەکوشت و ئاوارە نەکرد، بەڵکم عراق وە سزاگەیل مایەپۊچ کرد، و وە یۆرانیۆم ژەهراویی کرد، و ژیرخان و چین ناوەنجییەگەی وسران کرد، و دەسکەفتەیلی هەڵوەشان، لە وەختیگ رەوشەیل ژن عراقی وەرەو خوار چگ.

راپۆرتەگە وەردەوام بوی کە لە وەختیگ ئامێر جەنگ ئەمریکی خەریک ویرانکردن عراق بوی و فرە کەم لە خود عراقییەیلە ژنەفتیمن، ئەمریکییەیل لە ماڵەیل خوەیان تویش گورزەیل بوین وە فرەیگ لە فلیمەیل، لە دەسنشانیگ ئەرا فلیمەیلیگ جۊر Hurt Locker و American Sniper، بیجگە کتاوەیل و زنجیرەیل تەلەڤزیۆنی، و چیرووکە خەوەرییەیل لەبان پاڵەوانیەتی سەربازەیل ئەمریکی لە جەنگەگە، هەرلیوا شۆکەیل و ململانێیەیلیان لەبان گلەوخواردن ئەرا نیشتمان خوەیان.

راپۆرتەگە چگە بان پرس سەدان لە عراقییەیل کە دووارە لە نیویۆرک نیشتەجی کریان، وەپەی سیستەم ڤیزای تایبەت ئەرا ئەوانە کە ئەرا ماوەی دوو ساڵ یا زیاتر جویر هەڵگەردانکار ئەرا سوپای ئەمریکی یا وەرپرسە حکومییەیل کار کردنە، لەناویانیش خانمە شاعریگ گەنج وە ناو نوور، و داڵگ سێ مناڵ وە ناو هالە.

راپۆرتەگە باس کرد کە نوور لە تەمەن 16 ساڵی لە ئەبووغرێب زیندانی کریا و شکەنجە دریا چوینکە شعریگ نویساوێد کە وە دڵ سەدام حسێن نەویە، و دویای ئازادکردنی، زوان ئینگلیزی یایگرد ئیجا بویە هەڵگەردانکار ئەرا رووژنامەنویسیگ ئەمریکی، و دویای ئەوە وەردی تویش رفانن بوینەو و لە ساڵ 2005 لە شار بەسرە تەقە لەلیان کریا، و رووژنامەنویسەگە کوشیا، و  ئەویش کەفتە  ژیر چەن نەشتەرگەرییگ، ئمجا وە دەسمیەتی بیوەژن رووژنامەنویسە ئەمریکییەگە هاتە ئەمریکا.

 لەلایەن هالە، کە ژنیگ عراقی ترەکە، راپۆرتەگە وە کەسیگ باسی کرد کە لە هۊرەو نیەچوود، و لە بەغدادەو وەرد شویەگەی و مناڵەیلی لە ساڵ 2009 وایە، و وت: جویر مامووستای جیگر کار کەێد، و لە ماڵ بویە وەرد هیبەی دۊتی کە تەمەنی 20 ساڵ بویە، و مستەفای کوڕی کە تەمەنی نۆ ساڵ بویە کە ئەو کاغەزەیلە نیشان دا کە سەربازەیل و ئەو ئاسمانە لەبانیان کیشاوێد کە بومبەیل لەلی کەفتنە خوار.

راپۆرتەگە لە زوان هالە وت: خوەی و شویەگەی ئەندازیار بوینە، و خوسەیان لە سەدام حسێن هاتگە، بەڵام ژیان خاسیگ وە شیوەیگ تەواو ژیانە، و هیبەی دۊتیان خوەنستیە تا بوودە پزیشک دگان، و دوو کوڕە پۊچگەگەیان لە مەکتەو بوینە.

هالە وتیش: بەغداد ئەرا ئیمە لەو وەختە رەنگین بوی، و وە چەوخشاننیگ ئەرا ئەوسا و ئیسە، جۊر فلیم ئاڤاتار بوی، وەرجە داگیرکاری، بەڵام ویلایەتە یەکگرتگەیل دویای ئەوە داگیرکاری کرد و هەردوگیان کارەیلیان لەدەس دان، و بەهای دینار رمیا، و لەوەر یە شویەگەی بویە هەڵگەردانکار ئەرا وەرپرسە ئەمریکییەیل، دویای ئەوەیش وە ماوەیگ کەم، برای هالە لەجویر تووڵەسەنینیگ کوشیا، هەرلیوا مناڵە ناوەنجییەگەیان رفانن و کوشتنەی وەختیگ تەمەنی تەنیا 15 ساڵ بوی.

دویای ئەوە خیزانەگە وایە ئەرا ئوردن، و ڤیزای چگن ئەرا ویلایەتە یەکگرتگەیل وەدەس هاوردن، وە ئومید ئەوە کە هالە و شویەگەی بتوەنن بانانیگ خاستر و ئارامتر دروس بکەن.

راپۆرتەگە وەردەوام بوی کە لە سای ئەمریکا - ترەمپ، ئیسە نوور یا هالە یا هیچ ژن و پیاویگ عراقی ترەک کە ئیسە لە ئەمریکا نیشتەجین قەبووڵ نیەکریەن، وەبی نووڕستن ئەوە کە چەنیگ قوربانی دانە ئەرا دەسمیەتی ئەمریکییەیل و وەبی نووڕستن ئەگەر ئامانجگردنیان لە نیشتمان خوەیان چوینکە ئی دەسمیەتیەیلە پیشکەش کردنە، وە دیاری کرد کە هیچ پەنابەریگ نیەتوەنێد ماف پەنابەریەتی لە ویلایەتە یەکگرتگەیل وەدەس بارێد، وەختیگ ئیدارەی ترەمپ ریگری لە پەنابەرەیل یا داواکارەیل پەنابەریەتی یا هەر کووچبەریگ لە 75 وڵات کرد، لەناویانیش عراق.

وئامادەکار راپۆرتەگە نویسان کە نیەتوەنێد بووسێد لە هۊرکردن لەوە کە هالە وتیە داوای وەخشین کردم لەبان ئەوە کە وڵاتەگەم چە وە وە وڵاتەگەی کردیە لە ویرانکاری و کوشتن کوڕە پۊچگەگەی، وتیش: هالە تەماشام کرد و سەریگ جویلان، و وت: مستەفا بەو و لە باوەشم بنیش، و گووش بیە ئی خانمە، تا بزانێ کە گشت ئەمریکییەیل ئی جەنگە نەخوازینە.

راپۆرتەگە وتیش: ئەندامەیل خیزانەگە وەردەوام بوین لە نیشاندان دڵسووزی خوەیان، و هالە وەختیگ پرسیار لەلی کریا کە چوین توەنێد وەرگە بگرێد لێرە وەرد دوژمن وەرین بژیەێد، و ئایا لە ئەمریکییەیل تویڕەس، لەوەختیگ وە دڵسوزییگ خەنستیاد وت.. نە نە.. ئیمە لە سەردەم سەدام ژیایمنە، ئیمە زانیمن کە مەردم هەس، و سەرکردەیل هەس، و ئی دووانە چۊ یەک نین.

راپۆرتەگە وە پرسیارکردنیگ کۆتایی هات کە لەوەختیگ ویلایەتە یەکگرتگەیل ئمڕوو پەلامار گەل ئیران دەێد، ئایا ئیرانییەیل توەنن ئی رادە لە وەخشین نیشان بیەن.