شەفەق نیوز - سلێمانی / هەولێر كوشيان ژنه جەنگاوەر كورد ئیرانی "غەزاڵ مەولان" رویداویگ گوزەرا نەوی لە توومار رویداوەیل رووژانە، بەڵکم ئەڵگەردیا ئەرا دۆسیەیگ رای گشتی لە هەرێم كوردستان، دۊای ئەوەگ قسە و باسەیل پزیشکی وەگەرد سای سیاسەت تیکەڵ بوین، و پرسیارەیلیگ سەنگین لەناوی دەرکەفتن لەبارەی بیلایەنی دامەزراوە تەندروسیەیل و سنوور وەرپرسیاریتییان لە مەوقەی کار ناکاوی.

"مەولان" کییە؟

غەزاڵ، ئەو ژن گەنج كوردە کە بنەچەی لە شار بۆکانە و لە مەهاباد نیشتەجی بوی، زۊ تیکەڵ وە کار سیاسی و چەکداری بوی، وەرجە ئەوەگ لە کۆتاییەیل ساڵ 2025 بچوودە ناو رزەیل پیشمەرگەی "کۆمەڵە"ی زەحمەتکیشەیل كوردستان حزب ئۆپۆزسیۆن ئەرا رژیم لە تاران. 

وەپای ئەوە کە یەکیگ لە سەرکردەیل حزبەگە لە لێدوانیگ تایبەت ئەرا پەیامنێر ئاژانس شەفەق نیوز باس کرد و وت: نزیکەی دوو ساڵ هاتیەسە لەناو رزەیل پیشمەرگە، و شوی کردۊدە  چاڵاکوانیگ کە گرنگی وە مافەیل ژنەیل دیاد، کە یەیش کردیەسە نموونەیگ ئەرا ئەو ژنە كوردەیلە کە ری تێکۆشان هەڵوژاردنە.

لە 14ی نیسان 2026، رێڕەو ژیانی وە شیوەیگ "لەناکاو" ئاڵشت بوی، وەختیگ پەلاماریگ وە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ئیرانی کەمپ "سورداش" کردە ئامانج کە ئەندامەیل حزبەگە لەناوی بوین لە سنوور پارێزگای سلێمانی.

گەشت مەرگ

 ئەو سەرکردەگە کە نەخوازیە ناو خوەی ئاشکرا بکەێد لە لێدوانیگ ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز دووپات لەبان ئەوە کرد کە "غەزاڵ" تویش زەخمەیل سەختیگ هات، و ئەرا خەسەخانەی "شۆڕش" بریا و فریاگوزارییەیل سەرەتایی وەرگرد، وەرجە ئەوەگ کلی بکریەێد ئەرا خەسەخانەی "بەخشین" لەوەر نەوین توانایەیل، و تایبەت لە بەش چەودیاری هویرد، باوجی کلکردنی   وە چارەسەر چەوەڕیکریاگ نەڕەسی، بەڵکم خەسەخانەی دۊم رازی نەوی پیشوازیکردن لەلی بکەێد وە دەسپیچگ نەوین نۊسراویگ فەرمی لە لایەنە ئەمنییەیلەو، هەرچەن لە خەسەخانەیگ حکومی سەروە هیزەیل پیشمەرگە سەروە هەرێم كوردستانەو کل کریاۊد.

 سەرکردەگە باس ئەوە کرد کە ئی رەدکردنە بویە مدوو "خراوتربوین" رەوش تەندروسیی و گیانلەدەسداینی دۊای وەختێگ کەم، وتیش: شایەت ئەو وە مدوو وە سروشتێگ سیاسی یا هۊری بویە، کە سەختە دویرەو بخریەن، وەگورەی قسەی خوەی.

وەڵام دوو خەسەخانە

لە وەرانوەر ئەوە، کاروان عەلی، نوێنەر خەسەخانەی "بەخشین"، قسەیگ جیاواز پیشکەش کرد و  دووپات کرد کە خەسەخانەگە پابەندە وە رینماییەیل وەڕێوەبەرایەتی تەندروسی سلێمانی کە مەرجەیلیگ دەێد ئەرا بویین نۊسراویگ فەرمی لە پۆلیسەو ئەرا پیشوازیکردن لە بیمارەیل، وتیش: خەسەخانەگە بەشیگ ئەرا چەودیاریکردن هویرد نەیرێد، بەڵکم تەنیا بەش ناوخۆیی لەناویە، کە یەیش لە توانای کەمەو کەێد ئەرا رەفتارکردن وەگەرد بیمارەیە سەختەیل.

هەرلیوا،  هەڵگورد جەلال، نوێنەر خەسەخانەی "ئاسیا"، هەر پەیوەندییگ خەسەخانەگە وە دۆسیەگە رەد کرد، دووپات کرد کە غەزاڵ لە بنەڕەتەو ئەرا لای ئەوان نەهاتگە، و خستن ناو خەسەخانەگە لەناو ئی دۆسیە کاریگ رەدکریاگە، وە دووپاتکردن لەبان ئەوە کە یەکەمایەتی لە جۊر ئی زەخمدارەیلە بایەسە ئەرا رزگارکردن ژیان ییمارەگە بوود.

قسەیل تەندروسی كوردستانی

و لە ناو ئی قسە و باسەیلە، دکتۆر ئیسماعیل، راگەیاننکار لە کەرت تەندروسی لە سلێمانی، دووپات کرد کە  یەکەم چشت کە پزیشک فێری بوود سۊنخواردن پزیشکییە کە لەبان مرۆڤایەتی و مقیەتیکردن ژیان ییمارەگە وەسیاس، و دیاری کرد کە هەر کەموکوڵییگ هەرچەیگ بوود، بایەسە بەرزەو بکریەێد ئەرا لایەنەیل تایبەتمەن ئەرا مسۆگەرکردن دووارە نەوینی.

وەزارەت تەندروسی لە حکومەت هەرێم كوردستان وە رۆڵ خوەی چگ ناو کڕ قەیرانەگە، و لە بەیاننامەیگ وت: دامەزراوە تەندروسیەیل پابەندن وە رزگارکردن ژیان بیمارەیل وەبی هەر رەچاوکردنیگ سیاسی، و راگەیانن دروسکردن دەسەیگ وەشکین فەرمی وەپشتبەسین وە یاسای ماف بیمارەیل ژمارە (4) ئەرا ساڵ 2020 و رینماییەیل وەشکین شمارە (16) ئەرا ساڵ 2022، ئەرا ئاشکراکردن وردەکارییەیل رویداوەگە و پرسیارکردن لە کەمتەرخەمەیل.

رەهەند یاسایی و دەوڵەتی

لە ئاست یاسایی، ئی دۆسیە وەگەرد بنەمایەیلیگ چەسپیاگ لە یاسای ناودەوڵەتی مرۆیی یەک گرێد، کە رێککەفتننامەیل "جنێف" دەق دەێد لەبان ئەرک چارەسەرکردن زەخمدارەیل وەبی جیاوازی، لە وەختیگ پسپۆڕەیل دووپات کەن کە رەدکردن پیشوازیکردن لە زەخمداریگ وە شکانن ماف ژیان و ئەرا بنەمای بیلایەنی پزیشکی دریەێدە قەڵەم، و هاتێ لە بڕیگ جار بڕەسێدە ئاست کار تاوانکاری.

ئی دەسنشانکردنە شمارەیگ لە یاساناسەیل پاڵپشتیی کردن، کە پارێزەر رێزان دلێر لە لێدوانیگ ئەرا ئاژانسەگە وت: وەرپرسیاریەتی کەفێدە بان شان لایەنە پەیوەندیدارەیل ئەرا ئاشکراکردن راسییەگە، وە دووپاتکردن لەبان ئەوە کە پارێزەرەیل چەودیاری دۆسیەگە کەن ئەرا دیاریکردن ئەرک خەسەخانەیل لە بیماریەیل بار لەناکاو.

لە وەختیگ رەحمان غەریب، هەماهەنگکار ناوەند "میترۆ"، باس ئەوە کرد و وت: ئەوەگ رویدا شکاننیگ نیشان دەێد ئەرا بنەمایەیل کار پزیشکی، و وەگەرد وینەی هەرێم جویر شوینیگ واز ئەرا پەنابەرەیل نیەگونجێد.

نووڕین ئەکادیمی

و لە خوەنستنبگ فراوانتر، مامۆستای زانکۆی سلێمانی تانیا تاهیر پەیوەندی دۆسیەگە وە چوارچیوەیگ مێژوویی و کۆمەڵایەتییەو بەساۆ، کە لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: کوشتن ژنەیل لە تێکۆشان كوردەواری کاریگ نوو نییە، باوجی رەفتار بڕیگ لە دامەزراوە تەندروسییەیلە  وتیش؛ بیگانەس لە فەرهەنگ سلێمانی، و دووپات کرد کە نەبایەس ئەو کەسەیلە لە خوەرهەڵات كوردستانن لەبان خاک خوەیانن جویر میوان رەفتار وەگەردیان بکریەێد، وە هوشداریداین لە وەسیاسیکردن دۆسیەگە یا وەکارهاوردنی لە یەکلاییکردن هەژمارەیل ناوخۆیی.

هەرلیوا ریخریاگ "خوەر نەتەوەی كورد" و لە زوان چاڵاکوان شەهباز سدیق، لە لێدوانیگ ئەرا پەیامنێرمان نەفرەت لەو پەلامارەیل سەختە کرد کە خاکەیل كورد کەنە ئامانج، و دیاری کرد کە ئەوەگ رویدا لە رەفتارکردن وەگەرد غەزاڵ پرسیارەیلیگ جدی دروس کەێد، تایبەت وەگەرد دەسنشانکردن ئەرا پاشخانەیلیگ سیاسی ئەگەرپیکریاگ ئەرا بڕیگ لە لایەنەیل.

لیکەفتەیل نەوسیانەو

دۆسیەگە لە سنوورەیل دامەزراوە تەندروسییەیل نەوسیا، بەڵکم دریژەو بوی ئەرا دۊای گیانلەدەسداین، وەختیگ سەرکردەیگ لە "کۆمەڵە" ئاشکرا کرد، کە بڕیگ لە مزگەفتەیل رازی نەوین تەرم غەزاڵ وەربگرن ئەرا جیوەجیکردن مەراسیم وەخاکناین وەسنگ ئەوە کە شووردن ژن   ژن لەناو مزگەفت لەڕوی شەریعەت دروس نییە، کە ئەرا ئەوەگ تۊیەنریا پەنا ئەرا چشتیگ تر بوریەێد، جۊر تەواوکردن شووردنی لە ماڵیگ تایبەت، باوجی ئەوە نەکریا.

 لەی چوارچیوە، بانگخواز ئیسلامی و نۊسەر كورد ئیدریس کاریتانی  ناڕەزایەتی خوەی نشان دا، کە لە لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: ئەوەگ رویدا دویرکەفتنیگ نیشان دەێد لە بەها ئایینی و مرۆییەیل، وە پشتبەسین وە هەڵوێستەیلیگ لە ژیاننامەی پەیغەمبەر کە دووپات لەبان رێزگرتن لە مرۆڤ وەبی رەچاوکردن ناسنامەگەی کەێد، کە وت؛ رویداوەگە مینێدە پەڵەیگ شەرمەزاری کە سەختە بسڕیەێدەو.

هەڵوێستیگ مرۆیی

لەلایگ ترەک، سیاسەتمەدار كورد سەردار عەبدولڵا کە خوەی دەس کردە مەراسیم وەخاکناین "غەزاڵ" وت: جویر دۊت خوەیە، کە ئەوە ئەرکیگ ئەخلاقی و نەتەوەییو، دۊای ئەوەگ دەسی نەڕەسیە ئەو چشتە کە هەر "شەهیدیگ" ترەک دەسی رەسێدە پی، هەمیش وت: مەرجداین لەبان بویین نۊسراویگ لە پولیس ئەرا چارەسەرکردن زەخمدار جەنگ "دەسپیچگ قەبووڵنەکریاگە"،  و دووپاتیش کرد کە زەخمدارەیل جەنگەیل لە گشت شوینیگ وەبی کوت و بەند چارەسەر کریەین، وەبی رەچاوکردن سەروەبوینیان.

لەناو ئی هەڵوێستە جیاوازەیلە، وینەیگ ئاڵووز ئەرا یەک دۆسیە دروس بوود: گەنجیگ زەخمدار بوی لە پەلاماریگ سەربازی، باوجی چارەسەر لە وەخت گونجیاگ وەرنەگرد، دۊاتر کەفتە وەر ئاڵووزییەیلیگ تەنانەت دۊای مردنییش.