شەفەق نیوز - بەغدا/هەولێر
عراق بۆشایی دەستووری قویلتر وەخوەی دوینێد دویای ئەوەگ پەرلەمان شکست هاورد لە هەڵوژاردن سەرۆک کۆمار، ئینجا لە گامی ئەرا دانان سەرۆکوەزیرەیل، یەیش رخدارییگ فراوان دروس کەێد کە وڵات چوودە ناو قەیران حوکمڕانییگ واز کە توەنێد دامەزراوە دەستوورییەیل دەوڵەت تا ماوەیگ نادیار گڵووڵە بکەێد.
ئی قەیرانە لە وەختیگ تیەێد کە ناسکی دیمەن سیاسی عراق و پەرەسەنین فشارە ناوچەیی و ناودەوڵەتییەیل، کە کاریگەریی لەبان توانای هیزە سیاسییەیل داشتن لە رەسین وە سازان و ڕێککەفتن ناوخۆیی، وەتایبەتی ناوەین هەردوگ حزب کوردستانی، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان، هەرلیوا چوارچیوەی هەماهەنگی کە هیزە سیاسییە شیعەیل دەسەڵاتدار لە وڵات یەکخەێد.
پسپۆڕەیل دووپات کەن کە وەردەوامی ئی بەسیان سیاسیە، وڵات خەێدە نوای چەن سیناریۆییگ، لەناویان جەزرەوەیل ئابووری و ئەمنی و سیاسی، شایەت بڕەسێد ئەرا گلەوداین عراق ئەرا ژیر وەرز هەفتەم، و چەسپیان سزایەیل ناودوڵەتی یا سزایەیل ئابووری، لەوەر رکداری لەبان کەسایەتیەیلیگ لە لەڕوی ناودڵەتی رەت کریانە، یەیش وەگەرد هەڕەشەیل ئەمنی وەردەوام تیەێد، و گلەوخواردن ئەگەرەیل گورجبوین ریخریاگ داعش.
بۆشایی دەستووری
ئەنجومەن نویەنەرەیل عراق، رووژ جمعەی گوزەشتە، خشتەی کاروبار دانیشتن هاتگی راگەیان، کە بڕیارە سوو دوو شەممە ئەنجامی بەێد، کە هیچ باس هەڵوژاردن سەرۆک کۆمار لەناوی نییە، کە دەسنشان وەردەوامی نەڕەسین ئەرا هەماهەنگی سیاسی کەێد ئەرا ئی باوەت ناسکە، و تیژی بۆشایی دەستووری لە وڵات زیایەو کەێد.
محمد جمعە پسپۆر یاسایی ئویشێد: وڵات چگە ناو بۆشایی دەستووری، وەلێ وەگورەی دەستوور هیچ ریکاریگ سزایی لەبان رەدبوین لە ماوەی دەستووری نییە، وەلێ وڵاتەگە چوودە ناو سەختییگەو لە سای کاریگەریەیل سیاسی و ئابووری.
جمعە ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئویشێدیش: حکومەت ئیسە وە دەسەڵات وەڕیەوبردن کارەیل کار کەێد، ئەراوە توانای دەرکردن بڕیار نوو نەیرێد، و هەر بڕیار نوویگ لەی حکومەتە کەفێدە وەر پویچەڵکردن، و وەزیرەیلیش ئەرایان نییە واژوو بکەن یا کتاو و بڕیارەیل نوو دەرکەن.
دووپاتیش کەێد کە شکست فراکسیۆنەیل سیاسی لە هەڵوژاردن سەرۆک کۆمار، ئیجا دامەزرانن سەرۆک ئەنجومەن وەزیرەیل، بایەسە بڕیگ لە نویەنەرەیل نواگیریی بکەن وە ریکارەیلیگ ئەرا سنووردارکردن ئی بۆشایی دەستووریە، وەلێ ئەگەر کەفتنە ژیر رای سەرۆکەیل فراکسیۆنە سیاسیەیلیان، و وڵاتەگە ئەرا ناو کاریگەریەیل سیاسی و ئابووری بردن، ئەوە بوودە شکانن قسەمخواردنیان، و ئەوەیش سزا هابانی.
رخباریەیل سیاسی
لەلای خوەییش، محمد زەنگەنە شرۆڤەکار سیاسی کورد، دیاری کەێد کە دەسوەردان دەرەکی هیشت سیمای سیاسی تورتەو بوود، جویر ئەوە کە دیار دا یەی پۆست لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆک ئەمریکا هاوسەنگەیل وەبان گشت لایەنەیل سیاسی ژیروبان کرد، لە دەسنشانکردن ئەرا ئەو پۆستە کە لەناوی راگەیان کە رازی نییە وە کاندیدکردن نووری مالیکی سەرۆک هاوپەیمان دەوڵەت یاسا ئەرا سەرۆکایەتی وەزیرەیل.
زەنگەنە، لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وتیش: "کورد مدوو قەیرانەگە نییە، تەنانەت وەبی ڕێککەفتن ناوەین دوو لایەنە سەرەکییەگەی کورد، توانید سەرۆکیگ هەڵوژیەێد، لە ری ئەوە کە وە 'بۆشایی نیشتمانی' لەناو ئەنجومەن نوێنەرەیل ناسیاس".
وە قسەی زەنگەنە، "لایەن ئەمریکی دژایەتی کاندیدکردن نووری مالیکی و هەر کەسایەتییگ کەێد کە وەگەرد بەرژەوەنییەیل ئەمریکا ناکۆکی داشتوود، یەیش رخدارییگ وەرچەوە لەبان رەوش سیاسی عراق".
ئەراوە هوشداری دەێد لەوە کە "یەکیگ لە دەرئەنجامە چەوەڕیکریاگەیل ئەو بەشەوبوین سیاسی ئیسە گلەوخواردن داعشە، وەتایبەتی وە هاوردن هەزاران زیندانی لە سوریا ئەرا عراق وە رەزای بەغدا و هاوبەشی چەن فراکسیۆنیگ".
زەنگەنە باس لەوەیش کەێد کە "قەیرانیگ ترەک هەس، ئەگەر رکداری لەبان وەردەوامی وەرد مالیکی بوود، پەیوەندی وە گلەوداین عراق دیرێد ئەرا بەش هەفتەم پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتگەیل و چەسپانن سزای ناودەوڵەتی یا ئابووری، کە شایەت بوودە مدوو کیشانەوەی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەیل و گلەوخواردن عراق ئەرا گووشەگیریی ناودەوڵەتی".
لەباوەت ریکارەیل بانان پەرلەمان، موختار ئەلموسەوی، سەرکردە لە ریخریاگ بەدر کە بەشیگە لە چوارچیوەی هەماهەنگی، ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت: "مەزەنە کریەێد هەڵوژاردنەگە لە خول هاتگ ئەرا هەڵوژاردن سەرۆک کۆمار یەکلایی بکریەێد، و ئەگەریش هەس ئەندامەیل پەرلەمان پەنا وە دەنگدان نهێنی بوەن ئەگەر زیاتر لە کاندیدیگ بوود".
ئی قسەیلە دویای سەردان شاندەیل چوارچیوەی هەماهەنگی ئەرا هەولێر و سلێمانی تیەێد، کە وەگەرد سەرکردەیل پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان گردەوبوین ئەنجامدان ئەرا باسکردن لە هەڵوژاردن سەرۆکایەتی کۆمار و گامە سەرەتایەیل دروسکردن حکومەت نوو فیدراڵی.