شەفەق نیوز - بەغداد

روانگەی عراق سەوز، ئمڕوو چوارشەممە، هوشداری دا لەوە کە قەیران بیاوانبۊن لە عراق رەسیەسە ئاستەیل بی وینەیگ، و لە ئاستەنگیگ ژینگەیی ئاڵشتەو بۊیە ئەرا هەڕەشەیگ کوتوپڕ لەبان ئاسایش خوەراکی و ئارامی ئابووری و کۆمەڵایەتی، وە شیوەیگ کە رەنگ دەێدەو لەبان ئاسایش نیشتمانی وڵاتەگە لە مەودای دریژ.

 روانگەگە، لە راپۆرتگ کە وە بوونەی رووژ جەهانی ئەرا نواگیریکردن بیاوانبۊین و هشکەساڵی دەریکرد، وت کە نووترین داتایەیل دەزگای ناوەندی ئەرا ئامار لە وەزارەت پلاندانان و راپۆرتە نیشتمانییەیل پەیوەندیدار وە ژینگە دەسنشان کەن ئەرا ئەوە کە رووبەر ئەو زەوییەیلە کە رخباری بیاوانبۊن هابانیان لە عراق رەسیەسە نزیکەی 96.5 ملیۆن دۆنم، کە نوێنەرایەتی 55.5% لە گشت رووبەر وڵاتەگە کەێد.

وتیش کە رووبەر ئەو زەوییەیلە کە وەگەرد راسی بیاوان بۊنە بەرزەو بۊە ئەرا نزیکەی 40.4 ملیۆن دۆنم، واتە ئەوەگ یەکسانە وە 23.2% لە رووبەر عراق، و زیایبۊینیگ وە ریژەی 48.5% لە وەراورد ساڵ 2021 توومار کردگە، ئەو کارە کە زویتربوین رەوت شیویان ژینگەیی و داوەزیان توانای سیستمە سروشتییەیل لەبان وەرگری لە شوینەوارەیل هشکەساڵی و ئاڵشتبوین کەشوهەوا نیشان دەێد.

 روانگەگە دیاری کرد کە عراق ساڵانە نزیکەی 100 هەزار دۆنم لە زەوییەیل کشتوکاڵی لەدەس دەێد لە ئەنجام شووڕبۊن و پەلکیشان بیاوان و شیویان نەختی خاک، هاوەخت وەگەرد کەمەوبوین زەوییەیل کشتوکاڵی کە پشت وە ئاوەیل سەرڕۊ بەسن لەوەر داوەزین وەردەوام لە داهاتە ئاوییەیل و کەمئاوی سەرچەوە ئاوییەیل.

هەرلیوا دەسنشان کرد ئەرا ئەوە کە پارێزگایەیل زیقار و میسان و موسەننا و دیوانیە لە زیاترین ئەو ناوچەیلەن کە کەفتنەسە وەر کاریگەری بیاوانبۊن و هشکەساڵی، کە دەیان ئاوایی لە هشکبۊین جووەیل ئاویاری و داوەزیان چالاکی کشتوکاڵی ناڵن، لە وەختیگ ناوچەیل هۆرەیل (ئەهوار) رەوشیگ ژینگەیی سەخت وەخوەیان دوینن لە ئەنجام داوەزین ئاستەیل ئاو، ئەو کارە کە بۊە مدوو داوەزیان جۊراوجۊری زیندەوەری و لەناوچگن شمارەیگ فرە لە ماسی و سامان ئاژەڵی.

روانگەگە ئاشکرا کرد کە بانان (بانمەڕ) خوەراوا وە سروشت خوەی گەوراترین رووبەر وە سیمایگ بیاوانی لە عراق نوێنەرایەتی کەێد، باوجی رخبارترین سەختی خوەی لە وەردەوامبۊن پەلکیشان بیاوان دوینێدەو وەرەو دەشت نیشتەنی و ناوچە کشتوکاڵییە زینگەیل کە بڕبڕەی پشت ئەرا بەرهەمهاوردن کشتوکاڵی نیشتمانی دروس کەن.

دووپات کرد کە خەراوتربۊن بیاوانبۊن لە عراق گلەو خوەێد ئەرا بڕیگ هوکار تیکەڵکیش، لە نوایانەو داوەزیان هاتنەیل ئاو لەڕی هەردوگ چەم دیجلە و فورات و پەلەیلیان لە ئەنجام بەنداوەیل و پرۆژەیل ئاودیاری کە لە وڵاتەیل سەرچەوە دروس کریانە، شانوەشان کاریگەرییە زویوەزویەیل ئەرا ئاڵشتبوین کەشوهەوا، و بەرزبۊین پلەیل گەرما، و داوەزیان ریژەیل واران وارین، و زیایبۊن ریژەیل هەڵم.

 وەپای راپۆرتەگە، عراق لەناو زیاترین وڵاتەیل جەهان دریەێدە قەڵەم لە روی لاوازی و کەفتنەوەر کاریگەری وە ئاڵشتبوین کەشوهەوا، کە یەیش لە ئاڵووزی ئەو ئاستەنگە ژینگەیی و گەشەپیدانەیلە زیای کەێد کە وڵاتەگە تویشیان تیەێد و رخداریە پەیوەندیدارەیل وە ئاسایش ئاوی و خوەراکی دووقات کەێد.

 دووپات کرد کە هشکەساڵی و بیاوانبۊن لە ماوەی ساڵەیل دۊایی بۊنە مدوو کووچکردن هەزاران خیزان ئاواینشین و جفتیارەیل لە ناوچە بنەڕەتییەیلیان وەرەو ناوەند شارەیل دۊای لەدەسداین سەرچەوەیل ژیانیان، ئەو کارە کە فشارەیل فرەیگ چەسپنێدە بان ژیرخان و خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەیل لە ناوچە شارییەیل.

هەرلیوا، روانگەگە هوشداری دا لەوە کە وەردەوامبۊن شیویان ژینگەیی و نەوین چارەسەرە بنەڕەتییەیل رەنگە بوودە هوکار بەرزەوبۊن رەوت باهوزەیل تووز و خوەڵ لە بانان، کە بڕیگ لە مەزەنە ژینگەییەیل نشان دەن لە ئەگەر رەسین شمارەی رووژە تووزاوییەیل ئەرا نزیکەی 200 رووژ ساڵانە لە ئەگەر وەردەوامبۊن رەوشە کەشوهەواییەیل ئیسە و خەراوتربۊن ریژەیل بیاوانبۊن.

روانگەگە لە راپۆرتەگەی داوای جیوەجیکردن ستراتیژییگ نیشتمانی گشتگیر ئەرا نواگیریکردن بیاوانبۊن و وەڕێوەبردن سەرچەوە ئاوییەیل وە شیوەیگ وەردەوام کرد، و وەهیزکردن بەرنامەیل نەمامناین و خاسەوکردن زەوییە خراوبۊیل، و پەرەپیداین شیوازەیل ئاویاری نوو، شانوەشان خەسەوکردن تەقەلایەیل دیپلۆماسی ئەرا مسۆگەرکردن مافە ئاوییەیل عراق، وە شیوەیگ کە بەشداری بکەێد لە مقیەتیکردن سەرچەوە سروشتییەیل و وەهیزکردن ئاسایش خوەراکی ئەرا نەوەیل هاتگ.