شەفەق نیوز- کرماشان
شوین بیستۊن لە پارێزگای کرماشان خوەراوای ئیران، جۊر ئەوەگ شوینەواریگ مرۆیی پایەدارە کە هەوەجە وە پاراستنی کەێد، تویش ئاستەنگییگ بوود کە خوەی دۊنێد لە ئاڵشتکردن پێگە میژووییە جیهانییەگەی ئەرا رویکردنیگ رووشنهۊری وەردەوام، وەبی دەسکاریکردن رەسەنایەتی و بایی شوینەواریی، و لە سای هەوەجەبوین ئەرا پەرەداین وە ئەزموون گەشتیاری.
وەپەی راپۆرتیگ ئەرا ماڵپەڕ میهر ئیرانی کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کردگە، پارێزگای کرماشان بڕیگ لە بەڵگەیل میژوویی لەخوەی گرێد کە رەنگدانەوەی یەک لەدۊای یەک هاتن شارستانییەتەیل و پەرەسەنین شیوەیل سەقامگیری و بازرگانی و پەیوەندی لە ناوەین ناوچەیل نیشان دەن.
لە نوای ئی شوینەیلە "بیستۊن" دیار کەفێد، کە شوینەوارەیلیگ هاناوی گلەو خوەن ئەرا سەردەمەیل میژوویی جیاجیا، دیارترینان نەخش داریووش یەکەم هەخامەنشی و پەیکەرە دیارەگەیە، و ناوچەی فەرهادتاش، و شوینەیل دامەزراوەیل میژوویی، بیجگە لە خان عەباسی.
گرنگی بیستۊن تەنیا لەبان ئەو شوینەوارەیلە نییە کە هانە ناوی، بەڵکم هەمیش لە شوین جوگرافییەگەی لەبان ئەو ریە میژووییەیلە سەرچەوە گرێد کە بانەیل ئیرانی وە وڵات میزوپوتامیا بەساسەو، و ئەوەگ ناوچەگە لە ماوەی سەدەیل وەیخوەی دیە لە جۊلەیل دانیشتگەیل و بازرگانی و هامشوو بیرۆکەیل و کاریگەرییە رووشنهۊرییەیل.
ریخریاگ نەتەوە یەکگرتگەیل ئەرا پەروەردە و زانست و رووشنهۊری (یونسکۆ) بیستۊن خستە بان لیست میرات جیهانی لە ساڵ 2006، وەپشتبەسین وە هەردوگ پەیمانەی دۊەم و سێیەم، وە دانپیانان وە گرنگییە میژوویی و شارستانییەگەی کە سنوورە نیشتمانییەیلی رەد کەێد.
وەلێ ئی پێگە ناودەوڵەتییە هێمان ئاستەنگ ئاڵشتکردن شوینەگە ئەرا رویکردنیگ گەشتیاری تەواو یەکلا نەکردگەسەو، چۊنکە هێمان کەلیگ هەس لە ناوەین بایی شوینەوارییەگەی و ئەوەگ شایەت سەردانکردنی وەدی بارێد لە ئەزموونیگ زانستی و رووشنهۊری تەواو، و پڕەوکردن ئی کەلە هەوەجە وە گردەوکردن کەێد لە ناوەین پاراستن شوینەوارەیل، و خاسەوکردن شیوەیل ناساننیان، و پەرەداین خزمەتگوزارییە گەشتیارییەیل، و بەسانن شوینەگە وە دەورگردە میژوویی و رووشنهۊری و ئابوورییەگەی.
نەخش داریووش.. بەڵگەنامەیگ سنوورەیل میژوو ئیرانی رەد کەێد
نەخش داریووش یەکەم نۊنەرایەتی یەکیگ لە دیارترین نیشانەیل بیستۊن کەێد، و یەکیگ لە سەرچەوە بنەڕەتییەیل ئەرا خوەنین میژوو سیاسی ئیمپراتۆریەت هەخامەنشی، و نەخشەگە، وە زوان پاشا، چیرۆک رەسین ئەرا دەسەڵات و رۊوەرۊبۊن نەیارەیل و یاخیبۊەیل کە لە سەرەتای حوکمڕانیی وەیخوەی دیە، و ئەو تەقەلایلە کە ئەرا جیگیرکردن دەسەڵاتی دایەسەی، نشان دەێد.
گرنگی نەخشەگە هەمیش لە نویسینەگەی وە سێ زوان خوەی دۊنێد کە ئەوانیش فارسی کۊن و ئیلامی و بابلییە، کە کردیەسەی سەرچەوەیگ گرنگ لە خوەنین زوانەیل و کڕە کۊنەیل، و بەشدار بۊ لە چەکانن هێمایەیل نویسین میخی.
وەرد ئەوەیش، خوەنین ئی دەقە هەوەجە وە رەفتارکردن وەردی کەێد وە شیوەی ئەوەگ وتنیگ پاشایەتی فەرمی رووداوەیلە، نەک باسکردن میژوویی بیلایەن، کە یەیش وەراوەردکردنی وەرد بەڵگە و سەرچەوەیل ترەک کەێدە هەوەجەیگ ئەرا فامستن لە چوارچیوە سیاسی و میژووییەگەی.
نەخشەگە، لەڕی دەق و وینەگە، زانیارییەیل لەباوەت پێکهاتەی دەسەڵات و چەمک شەرعییەت سیاسی و پەیوەندی لە ناوەین حوکمڕانی و هویروباوەڕە ئایینییەیل لە سەردەم هەخامەنشی پیشکەش کەێد، بیجگە لە لایەنەیلیگ لە جوگرافیای سیاسی و سیستەم فکری ئەرا ئەو سەردەمە.
ئی نرخ میژووییە پەسەنکردن شیوەیل زانستی ورد لە پاراستن نەخشەگە چەسپنێد، کە هەوەجە کەێد هەر دەسوەردانیگ لەتی، یا ئاڵشتکردنیگ لە میکانیزمەیل خستنەڕۊ ئەرا سەردانیکەرەیل، پشت وە خوەنینەیل پسپۆڕانە و بەڵگەنامەکردن وەردەوام و هەڵسەنگاندن ئەرا کاریگەرییەیل بەسێد.
ئاستەنگەیل پاراستن.. دزەکردن ئاو و رمیان و فشارە مرۆییەیل
پاراستن بیستۊن تویش ئاستەنگەیل فرەیگ بوود، پەیوەندیدار وە فراوانی شوینەگە و هەمەڕەنگی کەرەستە شوینەوارییەیلی و جیاوازی رەوشەیل کەفتنە وەری ئەرا هووکارە سروشتی و مرۆییەیل.
سامت ئیجرائی، وەڕێوەبەر شوین بیستۊن ئەرا میرات جیهانی، وت کە پاراستن شوینەگە هەوەجە وە رەفتارکردن وەرد هەر شوینەواریگ کەێد وەپەی تایبەتمەنییە ماددی و جیۆلۆجییەیلی و رەوش ئیسەی، لەجیای پەسەنکردن ریکارەیل یەکگرتگ ئەرا گشت نیشانەیل.
دیاری کرد کە نزەکردن ئاو وارانەیل نۊنەرایەتی یەکیگ لە دیارترین هووکارەیل رخباری لەبان شوینەوارەیل سان و تەلارسازی کەێد، کە شایەت ئەو ئاوەیلە کە لەڕی زەنگەیلەو نزە کەن نمەک بڕەسنن و روەیل لاواز بکەن و رمیان دروس بکەن، و هەمیش تەڕبۊن و هشکەوبۊن لە خراوەوبۊن بڕیگ لە کەرەستەیل وە گوزەشت وەخت بەشداری کەن.
وتیش کە ئاڵشتکارییەیل گەرمی و تیشک خوەر و وا و هووکارە بایۆلۆجییەیل و تایبەتمەنییە جیۆلۆجییەیل شایەت کاریگەری لەبان رەوش شوینەوارەیل بکەن، لە شان ئەو فشارەیلە کە لە جۊلەی سەردانیکەرەیل و رەفتارە زیانوەخشەیلەو دروس بوون، و فراوانبۊن لە ژیرخانەیل و ئاڵشتکارییەیل وەکارهاوردنەیل زەۊەیل دەورگرد، و پیسبۊن ژینگە کە ئاڵشتکارییە زیانوەخشەیل دروس کەێد.
دەسنشان ئەرا ئەوە کرد کە رۊوەرۊبۊن ئی ئاستەنگەیلە هەوەجە وە ئاڵشتبوین کەێد لە دەسوەردان دۊای کەفتنە وەرد زیانەگە ئەرا پاراستن خوەیپارێزی، لەڕی چەودیاری دەوری و بەڵگەنامەکردن رەوش نیشانەیل و دیاریکردن هووکارەیل رخباری و دەسوەردان زۊ وەرجە فرەترەوبۊن زیانەیل.
کێشەی نزەکردن ئاو لەپشت نەخش داریووش و پەیکەرە دیارەگەی دەرکەفێد وە شیوەی ئەوەگ یەکێگە لەو پرسەیلە کە خوازیار وەدۊاچگن زانستی وەردەوامە، وەپەی ئەوەگ وەڕێوەبەر شوینەگە دەسنشان ئەرای کرد، کە دووپات گرنگی هەڵسەنگاندن ریکارە وەرینەیل و دڵنیابۊن لە کاریگەرییان و وەردەوامبۊن خوەنینە پسپۆڕییەیل لەی بوارە کرد.
هەمیش دووپات کرد لەبان ئەوە کە سەرکەفتن کارەیل خاسەوکردن نەبایەس وە شمارەی پرۆژە جیوەجیکریاگەیل یا بڕ پۊلەیل خەرجکریاگ بپیورێد، بەڵکم وە رادەی توانایان لەبان چارەسەرکردن هووکارەیل زیانەگە و مسۆگەرکردن وەردەوامی دەرەنجامەیلیان.
لە ناوەین ئەو خوازینەیلە کە باسیان کرد تەواوکردن دۆسیەیل پاراستنە، و ئامادەکردن نەخشەیل ئەرا زیانەیل، و پەرەداین بەڵگەنامەکردن وینەدار، و دیاریکردن لەپیشینەییەیل دەسوەردان وەپەی ئاست رخباریەیل، لە شان هازدارکردن چەودیاری ژینگەیی و هەڵسەنگاندن پرۆژەیل خاسەوکردن وە شیوەیگ سەروەخوەی.
پۊلدارکردن و وەڕێوەبردن.. وەرپرسیاریەتییگ وەڕێوەبردن شوینەگە رەد کەێد
پاراستن بیستۊن پەیوەندی وە لایەنە هونەرییەیل وە تەنیا نەیرێد، بەڵکم هەوەجە وە سەرچەوەیل دارایی و مرۆیی کەێد کە بگونجیەێد وەرد فراوانی شوینەگە و پایە جیهانییەگەی.
لەی چوارچیوە، ئیجرائی دۊنێد کە دیاریکردن بڕ خوازینە داراییەیل وە وردی هەوەجە وە جیاوازیکردن لە ناوەین ئەو پۊلەیلە کە دانریانە و تەرخان کریانە و خەرج کریانە وە راسیەو کەێد، بیجگە لە هەڵسەنگاندن خەرج خاسەوکردن و پرۆژەیل تەواونەکریاگ و خوازینەیل مرۆیی و تەکنیکییەیل.
دووپات کرد کە لەپیشینەیی وەپایە ئەرا چارەسەرکردن رخباریەیل بوود کە هەڕەشە لەبان ئەو شوینەوارەیلە کەن کە فرەتر کەفنە وەر زیانەیل، و لە وەردەمیان نیشانە دیارەیلە، وەرجە چگن ئەرا پەرەداین بەرنامەیل خاسەوکردن خوەیپارێزی و بەڵگەنامەکردن زانستی و خاسەوکردن ژیرخانە هەوەجەدارەیل.
و پێشنیار ئامادەکردن راپۆرتیگ هۊرد کرد کە کەل ناوەین سەرچەوەیل وەردەس و خوازینەیل راسگانی ئەرا پاراستن دیاری بکەێد، و خەرج هەر ریکاریگ و رادەی پەلەکردنی و ئەو دەرەنجامەیلە پیشبینیکریاگ لە جیوەجیکردنی ئاشکرا بکەێدەو، وە شیوەیگ کە دەسمیەتیدەر بوود لەبان پۊلدارکردن وەپەی لەپیشینەییەیل ئاشکرا.
هەمیش بانگەواز ئەرا پەسەنکردن بەرنامەیل چەن ساڵە کرد، لەجیای رەفتارکردن وەرد پاراستن شوینەگە وە شیوەی ئەوەگ زنجیرە پرۆژەیل جیان کە کاریگەری وەپیەو کەن لە ئاڵشتکاری بوودجە و رەوشەیل کارگێڕی.
وەرپرسیاریەتی پارێزگاریکردن لەبان بیستۊن لە وەڕێوەبردن شوینە راسەوخۆگە رەد کەێد، تا دامەزراوەیل پەیوەندیدار وە میرات رووشنهۊری و وەڕێوەبردن پارێزگاگە و لایەنە وەرپرسەیل لە گەشەپیدان و ژێرخانەیل و ناوەندە زانستییەیل و کۆمەڵگە ناوخۆییەگە لەخوەی بگرێد، و لەیرەو گرنگی بویین پلان وەڕێوەبردنیگ نووەوکریاگ دەرکەفێد کە ئامانجەیل ری دیرن ئەرا پەیمانەکردن و وەرپرسیاریەتییەیل دیاریکریاگ و بودجە و خشتەیل وەختی و میکانیزمەیل وەدۊاچگن لەناویە، بیجگە لە خستنە ژیر پرۆژە گەشەپیدانەیل کە شایەت کاریگەری لەبان پایە جیهانییەیل ئەرا شوینەگە بکەن ئەرا هەڵسەنگاندنیگ وەرین ئەرا کاریگەرییەیلیان.
تەکنەلۆژیا لە خزمەت پاراستن میرات
تەکنیکە نووەیل توانایەیل زیایبۊیگ ئەرا پەرەداین وە بەڵگەنامەکردن شوینە شوینەوارییەیل و چەودیاریکردن ئەوەگ وەبانیان تیەێد لە ئاڵشتکارییەیل وەردەس کەن، و شایەت بەشیگ گرنگ لە سیستەم پاراستن بیستۊن بارنە دی.
و وەڕێوەبەر شوینەگە دەسنشان ئەرا گرنگی سوودگردن لە وینەگردن پسپۆڕانە و تەکنیکەیل سڕین وینەیی و نموونەسازی سێ رەهەندی و کیشانن نەخشەیل هۊرد و سیستەمەیل زانیارییە جوگرافییەیل کرد، وە ئامانج بەڵگەنامەکردن رەوش شوینەوارەیل و وەراوەردکردن ئەوەگ لە ئاڵشتکارییەیل تێدە بانیان وە گوزەشت وەخت.
هەمیش شایەت ئامێرەیل هەستەوەر ژینگەیی و وینەگردن گەرمی و تەکنیکەیل شیکارکردن وینەیل وەکار باریەێد ئەرا ئاشکراکردن نیشانەیل ئاڵشتکارییە ژینگەییەیل و زیانەیل.
توانایەیل وەردەس هەمیش دامەزرانن زیرەکی دەسکرد لە شیکارکردن وینەیل و پۆلێنکردن زانیارییەیل و چەودیاریکردن شیوەیل سەرەتایی ئەرا لەناوچگن هاناوی، وەلێ دەرەنجامەیل ئی کەرەستەیلە هەوەجە وە وەدویاچگن پسپۆڕەیل و دڵنیابۊن مەیدانییانە کەێد، و ئەوە نییە کە هەر تەنیا وە بنەما پەسەن بکریەێد ئەرا دەرکردن بڕیارەیل خاسەوکردن.
لەلای خوەنستنەو، هەوەجەی فراوانکردن خوەنینە پەیوەندیدارەیل وە یەک لەدۊای یەک هاتن ماوەیل نیشتەجیبۊن دەرکەفێد، وەرد پەیوەندی شوینەوارەیل وە ریە میژووییەیل، و تەکنیکەیل بیناکردن و نەخشەیل، و پەیوەندی لە ناوەین ژینگە سروشتییەگە و ئاڵشتکارییە شارستانییەیل کە ناوچەگە وەخوەی دیە.
ئیجرائی دۊنێد کە دانان بەرنامەیگ وەدۊاچگن مامناوەند، وە هاوکاری وەرد زانکۆەیل و دامەزراوە زانستییەیل، شایەت دەسمیەتیدەر بوود لە پڕەوکردن کەلە زانستییەیل و دابینکردن بنکەی زانیاری فرەتر تەواو ئەرا وەڕێوەبردن شوینەگە و پاراستنی.
هاوسەنگی وەرد پاراستن دیمەن میژوویی
گرنگی میراتی بیستۊن لەو شوینەوارەیلە تەنیا نییە کە سنوورەیل شوینەگە هانە ناویان، بەڵکم دیمەن سروشتی و پەیوەندییەیل لە ناوەین نیشانەیل و ریە میژووییەیل و چوارچیوەی جوگرافی دەورگردی لەخوەی گرێد.
وەڕێوەبەر شوینەگە هوشداری دەێد لەوەگ پرۆژەیل بیناکردن نەگونجیاگ، یا دروسکردن دامەزراوەیل لەناو ناوچە ناسکەیل، یا ئاڵشتکردن کڕ ئاسوو و شیوەیل ئاوەڕۆ، بیجگە لە فرەبۊن فشارەیل هاتوچو و گەشتیاری، شایەت کاریگەری لەبان دیمەن میژوویی و ئەو باییەیلە بکەن کە شوینەگە پێگە جیهانییەگەی وەپیان وەدەس هاوردگە، هەمیش بڕیگ لەو پرۆژەیلە کە وە تەنیا دیارن کاریگەرییان سنووردارە شایەت وەختیگ گردەو بوون کاریگەرییەیل کەڵەکەبۊ گەورەیگ دروس بکەن، کە یەیش خوازیار هەڵسەنگاندنیانە لە چوارچیوەی دیدیگ گشتگیر.
ئیجرائی دووپات کرد کە پاراستن میرات وە واتەی وسانن گەشەپیدان نییە، بەڵکم رویکردنی وە شیوەیگ کە خوازینە ئابووری و کۆمەڵایەتییەیل ئەرا ناوچەگە جیوەجی بکەێد وەبی زیانڕەسانن وە باییە میژووییەیل شوینەگە، و یەیش هەوەجە وە هەماهەنگییگ زۊانە لە ناوەین وەڕێوەبردن شوینەگە و لایەنە حکومی و ناوخۆییەیل و دامەزراوە وەرپرسەیل لە ژیرخانەیل کەێد، وەرد خستنە ژیر پرۆژەیل کە شایەت کاریگەری لەبان بیستۊن بکەن ئەرا هەڵسەنگاندنەیلیگ کە کاریگەرییە دیداری و ژینگەیی و ئاوەدانی و شوینەوارییەیلی بگرێدە وەر.
گرنگی گەشتیارییەی لە پەیوەندی نیشانەیلی
لەلای خوەیەو، فرشتە ئەزرە، مامووستا و بەڵەیدەر گەشتیاری، دۊنێد کە گرنگی بیستۊن تەنیا وەو شوینەوارەیلە نییە کە لە داویین کۊیەگە هەن، بەڵکم وە شوینەگەی لەناوی تووڕ ریە میژووییەیل کە بانەیل ئیرانی وە میتزوپوتامیا بەسیەسەو.
وتیش کە ئەو نیشانەیلە کە لە شوینەگە هەن، لە نەخش داریووش و فەرهادتاشەو تا جیماگەیل دامەزراوەیل و خان عەباسی، نۊنەرایەتی بەڵگەیل لەبان قۆناغەیل جیاجیا لە میژوو سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری ناوچەگە کەن. و دیاری کرد کە باییە گەشتیارییەگەی تەنیا وە خستنەڕۊیان لەوەردەم سەردانیکەرەیل وەدی نییەێد، بەڵکم وە ئاشکراکردن پەیوەندییە میژووییەیل کە بەسێدیانەو، و دیاریکردن رۆڵ هەرکام لەلیان لەناو چوارچیوە شارستانییە فراوانەگە.
دیاری کرد کە نەخش داریووش، وە نموونە، شایەت دەروازەیگ بوود ئەرا فامستن لە سیستەم سیاسی هەخامەنشی و چەمک دەسەڵات و شەرعییەت، لە وەختیگ فەرهادتاش ری دەێد وە ئاشنابوین وە پەیوەندی مرۆڤ وەرد ژینگە کۊیەیل و تەکنیکەیل رەفتارکردن وەرد سانەیل، و خان عەباسی رەنگدانەوەی وەردەوامبۊن گرنگی ناوچەگەس لەناوی ریەیل سەفەر و بازرگانی لە ماوەی سەردەمە ئیسلامییەیل.
دۊنێد کە یەکیگ لەو ئاستەنگەیلە کە رۊوەرۊ بیستۊن بوود لە سنوورداربۊن شیکارکردن ئی نیشانەیلە ئەرا سەردانیکەرەیل دۊنرێد، چۊنکە شایەت سەردانەگە ئاڵشت بوود ئەرا گەشتیگ زویوەزوی لە ناوەین شوینەوارەیل پەرتەوازە ئەگەر زانیارییەیلیگ وەردەس نەوون کە دەسمیەتیدەر بوون لە فامستن نشانەیلیان و پەیوەندییە میژووییەیل لە ناوەینیان، و دووپات کرد لەبان ئەوە کە شیکارکردن میرات تەنیا لە فرەترکردن شمارەی تابلۆ رێنماییەیل نییە، بەڵکم هەوەجە وە وتن ئاشکرا و دیار کەێد کە بنەما لەبان زانیارییە زانستییەیل بگرن، و هووکارەیل دروسکردن نیشانەیل لە شوینەیلیان و پەیوەندییان وەرد ژینگە و ریە میژووییەیل و ئاڵشتکارییە سیاسی و رووشنهۊرییەیل دیاری بکەنەو.
دەسنشان ئەرا ئەوە کرد کە ریبەر گەشتیاری پسپۆڕ شایەت رۆڵیگ گرنگ بوینێد لە ئاڵشتکردن زانیارییە میژووییەیل ئەرا ئەزموونیگ فامیای، لەڕی بەسانن زانستە ئەکادیمییەگە وەرد خی سەردانیکەرەیل و ئاستە جیاجیایلیان.
رێڕەوەیل گەشتیاری فرە لەجیای سەردان نەریتی
ئەزرە پێشنیار پەرەداین رێڕەوەیل شیکاری هەمەڕەنگ لەناو بیستۊن کەێد، کە باوەتەیل جیاجیا بگرێدە وەر جۊر دەسەڵات و حوکمڕانی لە سەردەم هەخامەنشی، و ریەیل و بازرگانی و پەیوەندییە میژووییەیل، و پەیوەندی مرۆڤ وەرد دیمەن سروشتییەگە، و ئی هەمەڕەنگییە وژاردەیل وەو سەردانیکەرە دەێد کە وەرد وەختەو گونجیاگ بوود، و ری وەپی دەێد شوینەگە لە گووشەیل جیاجیاوە بناسێد وەبی هەوەجەبۊن ئەرا دروسکردن نیشانەیل نوویگ.
هەمیش بانگەواز ئەرا پەرەداین خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەیل کرد، کە رێکخستن رێڕەوەیل سەردانکردن و دابینکردن شوینەیل پشووداین و دامەزراوە تەندروسییەیل و خاسەوکردن توانای رەسین ئەرا چینە جیاجیایەیل لەخوەی گرێد، لە شان دابینکردن زانیارییەیل وە زوانەیل جیاجیا و وەکارهاوردن کەرەستەیل دیجیتاڵی وە شیوەیگ خوەنریاگ، وە دووپاتکردن ئەوە کە ئی خزمەتگوزارییەیلە وەپایە دیزاین بکریەن کە وەرد سروشت شوینە میراتییەگە بگونجێد، تا دامەزراوە نووەیل زیان وە رەسەنایەتییەی فامستن و شیوەی دیمەنە میژووییەگەی ئاڵشت نەکەن.
لەباوەت ئاشناکردن نەوە گەنجەیل وە شوینەگە، دەسنشان ئەرا توانای رێکخستن سەردانەیل فێرکاری و وۆرکشۆپەیل ئەرا ناسانن زانست شوینەوارەیل و پاراستن کرد، و وەکارخستن چالاکییەیل مەکتەوی و پێشبڕکێیەیل ئەرا بەرهەمهاوردن ناوەڕۆک دیجیتاڵی، بیجگە لە پەرەداین بەڵەیدەرە گەشتیارییە دیجیتاڵییەیل و گەشتە ڤێرچواڵەیل و ناوەڕۆک دەنگی و وینەیی، وەلێ دووپات کرد لەبان ئەوە کە تەکنەلۆژیا وەپایە ئامرازیگ بوود ئەرا قۊلەوکردن فامستن شوینەوارەیل، نەک تەنیا زیایکرن رەگەزەیل کەیفخوەشی یا دیداری ئەرا ئەزموون سەردانەگە.
لە شوینەواریگەو وەرەو رویکردنیگ ئابووری و رووشنهۊری ئەرا ناوچەگە
ئەزرە دۊنێد کە یەکیگ لە هووکارەیل کوڵی ماوەی مەنین گەشتیارەیل لە بیستۊن ئەوەسە کە وەگەردی فرەجار وە شیوەی ئەوەگ وێستگەیگە لەناوی بەرنامەی گەشتیاری کریەێد، کە سەردانیکەر چوودە ناوی ئەرا دۊنین دیارترین نیشانەیل و دۊاتر وەرەو شوینیگ ترەک وەجی هیلێد.
ئەرا ئاڵشتکردن ئی شیوە ئەرا گەشتیارییگ دریژتر و سوودبەخشتر ئەرا ناوچەگە، پێشنیار بەسانن بیستۊن وە تووڕیگ لە نیشانە میژوویی و سروشتییەیل و ئاوایەیل و شوینە رووشنهۊری و پیشە نەریتییەیل لە پارێزگای کرماشان کەێد، و ئی بەساننە ری دەێد ئەرا دیزاینکردن بەرنامەیل گەشتیاری کە ئەرا رووژیگ یا دوو رووژ یا چەن رووژیگ دریژە داشتوود، وە مەرجیگ رێڕەوەیل دیار و خزمەتگوزارییەیل هامشەو و نیشتەجیبۊن و بەرنامەیل جی جیوەجیکردن وەردەس بوون، نەک تەنیا کارەگە لە رییکلام میدیایی ئەرا نیشانەیل دەورگرد بوود.
نییەدۊنێد کە پەرەداین گەشتیاری هەوەجە وە دروسکردن دامەزراوەیل فراوان مەودای ناسک ئەرا شوینەگە کەێد، بەڵکم شایەت بەرهەمهاورەیل وەرەو ناوچەیل ترەک لە پارێزگاگە مل بکریەن، ئەرا پەرەداین شوینەیل نیشتەجیبۊن و خزمەتگوزارییەیل میوانداری و گواستنەوەی گەشتیاری و ناوەندەیل ناسانن وە میرات و مەشقپیکردن کادرەیل و پاڵپشتیکردن پرۆژە ناوخۆییەیل. و یەیش فشارەیل لەبان شوینەوارەگە کەمەو کەێد، وەرد فراوانکردن سوود ئابوورییەگە تا ئاوایەیل و پرۆژە بۊچگەیل و چالاکییە رووشنهۊری و پیشەییەیل لەخوەی بگرێد.
دووپات لەبان هەوەجیی بەشداریکردن کۆمەڵگە ناوخۆییەگە لە گورجی گەشتیاری کرد، وە شیوەیگ کە رۆڵی تەنیا لە وەرگردن سوودە ئابوورییەیل نەوود، بەڵکم دریژەو بوود ئەرا بەشداریکردن لە پیشکەشکردن خزمەتگوزارییەیل و رێنماییکردن و ناسانن رووشنهۊری ناوخۆیی و بەرهەمهاوردن پیشە و بەرهەمە نەریتییەیل، بیجگە لە بەشداریکردن لە پاراستن شوینەگە و وەڕێوەبردنی. و بەشداریکردن دانیشتگەیل لە داهاتە گەشتیارییەیل پەیوەندییان وە میراتەگە وەهێزتر کەێد و هاوکاری لە ناوەینیان و لایەنە وەرپرسەیل لە وەڕێوەبردن شوینەگە و پاراستنی قایمتر کەێد.
هەمیش دووپات کرد کە زیایبۊن شمارەی سەردانیکەرەیل وە تەنیا تیر نییە وە سیفەت نیشاندەریگ لەبان سەرکەفتن رویکردن گەشتیارییەگە، بەڵکم وەپایە رەچاو ماوەی مەنین و ئاست خەرجکردن ناوخۆیی و رەزامەنی سەردانیکەرەیل و کوالێتی ئەزموونەیلیان و رادەی سوودگردن دانیشتگەیل بکریەێد، لە شان پاراستن باییە میژوویی و ژینگەییەیل ئەرا شوینەگە.
پلانیگ تەواو ئەرا بانان بیستۊن
ئەو ئاستەنگەیلە کە رۊوەرۊ بیستۊن بوون ئاشکرای کەن کە پارێزگاریکردن لەبان پێگەگەی جویر شوین میرات جیهانی هەوەجە وە فرەتر لە کارەیل خاسەوکردن و خاسەوکردن کەێد، و پەرەداینی لەڕۊ گەشتیارییەو تەنیا پشت وە هەڵمەتە رییکلامییەیل یا زیایبۊن شمارەی سەردانیکەرەیل وە تەنیا بەسێد.
ئەوەگ خوازیەێد دروسکردن نموونەیگ تەواوە کە پاراستن زانستی ئەرا شوینەوارەیل، و وە تایبەت نەخش داریووش، و دابینکردن پۊلدارکردن وەردەوام، و پەرەداین وە سیستەمەیل چەودیاری و بەڵگەنامەکردن، و خاسەوکردن ئەزموون سەردانکردن، و مەشقپیکردن ریبەڵەیل، و بەرهەمهاوردن ناوەڕۆکیگ فرەزوان، و بەسانن شوینەگە وە بنەما گەشتیاری و ئابوورییەیل پارێزگاگە وەیەکەو گردەو بکەێد.
یەیش خوازیار دانان نەخشەڕیییگ چەن ساڵەس، کە وەرپرسیاریەتییەیل و سەرچەوە داراییەیل و وەختەیل جیوەجیکردن و نیشاندەرەیل پیوانن دەرەنجامەیل دیاری بکەێد، وەرد بڵاوکردن راپۆرتەیل دەیشتی کە ئاست وەرەونواشچگن لە پاراستن شوینەگە و پەرەداین خزمەتگوزارییەیلی و رادەی سوودگردن کۆمەڵگە ناوخۆییەگە لە چالاکی گەشتیاری ئاشکرا بکەێدەو.
پرسە بنەڕەتییەگە لە پەیاکردن هاوسەنگییگ خوەی دۊنێد لە ناوەین پارێزگاریکردن لە میرات میژوویی و بەرهەهماوردنی وە شیوەیگ وەرپرسانە، کە سەرکەفتن بیستۊن وە توانای لەبان پاراستن رەسەنایەتی و باییە جیهانییەگەی پپوورێد، و دابینکردن ئەزموونیگ رووشنهۊری و زانستی قۊلتر، و وەدیهاوردن سوودەیل ئابووری وەردەوام ئەرا دانیشتگەیل ناوچەگە. و وەختیگ ئی هاوسەنگییە وەدی تیەێد، بیستۊن تۊنێد رۆڵی رەد بکەێد وە شیوەی وێستگەیگ شوینەواری ئەرا سەردان گوزەر، تا بوودە رویکردنیگ دیار ئەرا گەشتیاری رووشنهۊری لە ئیران، کە بەشداری کەێد لە پاراستن یادەوەری میژوویی و وەهێزکردن گەشەپیدان ناوخۆیی لە پارێزگای کرماشان.