شەفەق نیوز - ئەڵگەردان تایبەت

سەدان لە سیخوڕە ئیرانییەیل، لە دریژایی زیاتر لە 20 ساڵ، و وە ئاسانکاری لەلایەن دەسەڵاتەیل عراقی و لوبنانی، پاسپۆرت و بەڵگەنامەیل ناسنامەی دەرچگ وە ناوەیل خەیاڵی وەکار هاوردنە ئەرا گەشتکردن لەڕی خوەرهەڵات ناوڕاس، کە بەشداری کردگە لە فراوانکردن هەژموون تاران و پاڵپشتییکردن گرووپە چەکدارە هاوپەیمانەیلی.

ئەوەیش راپۆرتیگ فراوان رووژنامەی "زە ناشناڵ" دەرچگ لە ئەبوزەبی ئاشکرای کرد، لە زوان وەرپرسە ئەمنییەیل لە عراق و لوبنانەو، کە هەمیش باس لە رسوومەیل داین رەگەزنامە کردن کە وە شیوەیگ نهێنی ئەرا سیخوڕە گومانلیکریاگەیل و خیزانەیلیان ئەنجام دریان.

 راپۆرت رووژنامەگە کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کرد، دەسنشان بڕیار دەسەڵاتە لوبنانییەیل لەمی دویاییە کرد وە خستنەکار پاسپۆرتەیل بایۆمەتری، کە وەسفی کرد وە ئەوەگ ئامانج سەرەکیی ریگریکردنە لە سیخوڕە ئیرانییەیل لە وەکارهاوردن تاکتیکیگ کە تەمەنی چەن دەیەیگە ئەرا جۊلەکردن وە شیوەیگ نهێنی لە گشت ناوچەیل دەوروگرد.

 لە وەختیگ هێمان شمارە وردەیل نەناسریاگن، باوەڕ کریەێد کە شمارەی بەڵگەنامەیل ناسنامەی لوبنانی و عراقی کە ئەندامەیلیگ لە سوپای پاسدارەیل ئیرانی وەدەسیان هاوردنە، یا لەڕی بەڵگەنامەیل ساختە یا لەڕی کەناڵە یاساییەیلەو، رەسێدە سەدان.

 راپۆرتەگە دیاری کەێد کە ئی تاکتیکە لەلای کەمەو گلەو خوەێد ئەرا ماوەی جەنگ عراق، و دووارە رووشنایی خریادە بانی لە سای رۊوەرۊبۊن هەرێمی لە ناوەین وڵاتەیل یەکگرتگ و ئیسرائیل لە لایەگەو، و ئیران و هاوپەیمانەیلی لە لایەگ ترەکەو، و وە تایبەت حزبولڵا و گرووپە چەکدارە عراقییەیل، کە ئەوەیش هەمیش رووشنایی خەێدە بان جەنگ سا لە ناوەین ئیران لە لایەگەو، و مۆساد ئیسرائیلی و ئاژانسەیل هەواڵگری خوەرئاوایی لە لایەگ ترەکەو، کە رۊوەرۊبۊنەوەیگە ئەرا چەن دەیەیگ خوەرهەڵات ناوڕاس گردیەسەو.

 وەپەی راپۆرتەگە، ئیرانییەیل ترەک لەڕی هاوسەرگیرییەو رەگەزنامەیان وەدەس هاوردنە، وەختیگ هاوسەرگیری تیکەڵ لە ناوەین لوبنانییەیل و عراقییەیل و ئیرانییەیل وە شیوەیگ روی لە زیایبۊن باو بۊە، لە سای پەیوەندییە رووشنبهویری و ئایینییە هاوبەشەیل، وە تایوەت لە شۆڕش ئیرانی ساڵ 1979ەو.

 ئاشکرا کرد کە خێراکردن لە هاوردنە ناو پاسپۆرتەیل بایۆمەتری نوو لە لوبنان دۊای دۊاکەفتنیگ دریژ ئەنجام دریا، لەئەنجام رەسین مووشەکیگ ئیسرائیلی ئەرا ژووریگ هۆتێل لە قات چوارەم لە ناوچەی رەوشە لە بەیروت، لە ئادار/ مارس، کە بۊە هووکار کوشیان شمارەیگ لە وەرپرسەیل سوپای پاسدارەیل ئیرانی نیشتەجی لەورا، وەختیگ ئەو بەڵگەنامەیلە کە لەناو بیناگە پەیا کریان ئاشکرای کردن کە ئەوان پاسپۆرتەیل لوبنانی وەکار هاوردنە ئەرا توومارکردن چگن وەناو ئەرا هۆتێلەگە.

وتیش کە باوەڕ کریەێد ئی هاووڵاتییە لوبنانییە خەیاڵییەیلە ئەندام بۊنە لە هێز قودس سەر وە سوپای پاسدارەیل، و پاسپۆرتە لوبنانییەیلیان بایۆمەتری نەۊنە، ئەوەگ ساختەکردنیان ئاسانتر کەێد، و شایەد دڵنیابۊن لە دروسییان سەختتر بکەێد.

 راپۆرتەگە لە زوان وەرپرسیگ ئەمنی لوبنانییەو وت کە دۊای پرۆسەی تیرۆرکردنەیل، خێراکردن لە وەرچەرخان وەرەو پاسپۆرتەیل بایۆمەتری ئەنجام دریا، و دەزگا ئەمنییەیل رەزامەنی دان لەبان لاوردن پلە وە پلەی پاسپۆرتە کۊنەیل، وە ئاشکراکردن ئەوەگ "نیەتۊنید سیستەم بایۆمەتری بخەڵەتێنید، چۊنکە میژوو تو لەخوەی گرێد.. و ئەوانەگ لە رەوشە کوشیان سیخوڕەیل ئیرانی بۊن کە پاسپۆرتەیل لوبنانی ساختە هەڵگردۊن".

لە عراق، راپۆرتەگە وت کە ئەندامەیل سوپای پاسدارەیل و حزبولڵا وە بەڵگەنامەیل عراقی وەکار هاوردیان لەو ساڵەیلە کە دۊای داگیرکاری ساڵ 2003 هاتن، ئەوەیش وەپەی دووپاتکردنەیل پەنج سەرچەوەی سیاسی و ئەمنی، کە وتن ئی بەڵگەنامەیلە ری وەپیان دان وە ئازادی لە ناوچەیل عراق بجۊلن و دەسمیەتی بیەن لە رێکخستن گرووپە چەکدارەیل.

 راپۆرتەگە لە زوان ئەفسەریگ هەواڵگری خانەنشینەو وت کە ئی تاکتیکە لە ناوەین ساڵەیل 2003 و 2008 خەسەو بۊەو، وەختیگ بەڵگەنامەیل عراقی پیشکەش وە کەسەیل دیاریکریاگ کریا کە کارەیلیان مەشقپیکردن میلیشیایل و رێکخستنیان لەخوەی گرد.

 وەپەی خود ئەفسەر، کە تا ساڵ 2016 خزمەت کردگە، شمارەی ئەوانە رەسیەسە دەیان نەک هەزاران، وە زیایکردن ئەوە کە فرەیگ لە ئیرانییە پەیوەندیدارەیل وە فەیلەق قودس لە عراق پاسپۆرت یا ناسنامەیل عراقی وەکار هاوردنە، و ئەوان هەوەجە وە ئی بەڵگەنامەیلە داشتنە ئەرا جۊلەکردن وە ئازادی لە عراق.

 دۊای ئەوەگ راپۆرتەگە باس بەرزەوبۊن تونوتیژی تایفی لەو ساڵەیلە کرد کە دۊای رمیان رژیم سەدام حوسەین هاتن، وەرد رۊوەرۊبۊن تونڕەوە سوننەیل و گرووپە چەکدارە شیعەیل ئەرا هێزە ئەمریکییەیل لە عراق، لە زوان سەرچەوەیگ سیاسییەو وت کە "رخباری جەنگ تایفی هەڕەشەیگ مان و نەمان هاوردۊد، نەک تەنیا ئەرا تایفەی شیعە، بەڵکم هەمیش ئەرا دیموکراسییە نووەگەی ئەو وەختە، و لەوەر یە گشت حیزبە شیعەیل ریککەفتن لەبان رۊوەرۊبۊن ئی رخباریە، و رۆڵ ئیران گەوهەری بۊ لە رووژەیل یەکەمەو، لەڕی کلکردن راوێژکارەیل و دابینکردن چەک و مەشقپیکردن و دابینکردن دارایی".

وەپەی وەرپرسە سیاسییەگە هەمیش، ئیران وە هێزەو بەرهەمکاری کرد لە میلیشیایل نوو کە ئەو وەختە وە ناو "گرووپە تایبەتەیل" ناسریان، و بڕیگ لەو راوێژکارە ئیرانییەیلە ناسنامەی عراقی وەپیان دریا، کە مەرج نەۊ پاسپۆرت بوون.

ووەپەی ئەفسەر هەواڵگریە خانەنشینەگە، وەکارهاوردن بەڵگەنامەیل ناسنامەی عراقی تەنیا لەبان ئیرانییەیل سنووردار نەۊ، بەڵکم هەمیش سەرکردە دیارەیل لە حزبولڵای لوبنانی گردەو، لەوانەگ دەسمیەتی دان لە مەشقپیکردن گرووپە عراقییەیل و پلانداین ئەرا پەلامارەیل لە دژ هێزە ئەمریکییەیل، لە ناویان عەلی موسا دەقدوق، کە لە ساڵ 2005 رەسیە عراق و ئەرا بەرژەوەندی عەسائیب ئەهلولحەق کار کرد، و بەشداری کرد لە ئۆپەراسیۆن کەربەلا لە ساڵ 2007 کە وە کوشیان پەنج سەرباز ئەمریکی کۆتایی هات.

 دەقدوق دوو جۊر لە بەڵگەنامەیل ناسنامەی عراقی وەپی بۊ وەختیگ لە عراق دەسگیر کریا، و لە ساڵەیل دۊاتر ئازاد کریا، وەلێ لە پەلاماریگ ئیسرائیلی لە لوبنان لە حوزەیران/ یۆنیۆ گوزەشتە کوشیا.

 راپۆرتەگە لە زوان ماسیۆ لێڤیتەو، کە جۊر شیکەرەوە ئەرا بەرژەوەندی نویسینگەی لێکۆڵینەوەیل فیدراڵی ئەمریکی (FBI) و وەزارەت خەزینەی ئەمریکی کار کردگە، وت کە وەکارهاوردن ئیرانییەیل ئەرا پاسپۆرتەیل عراقی کێشەیگ گەورە دروس کەێد، وە ئاشکراکردن ئەوە کە دزەکردن سیخوڕە سەر وە ئیرانەیل ئەرا ناو پێگەیل لە حکومەت عراقی مانای ئەوەسە کە نەبایەد کەس سەرسام بوود لە توانایان ئەرا وەدەسهاوردن بەڵگەنامەیل ناسنامەی عراقی.

 وەپەی راپۆرتەگە، وەکارهاوردن هاووڵاتییە ئیرانییەیل ئەرا بەڵگەنامەیل عراقی تەنیا لەبان ئەندامە سەر وە سوپای پاسدارەیل ئیرانی سنووردار نەۊە، وەختیگ دەسەڵاتە عراقییەیل لە ساڵ 2024 پاسپۆرتەیل کیشانەو و رەگەزنامەی شمارەیگ لە کەسایەتییە ئۆپۆزسیۆنە کوردە ئیرانییەیل هەڵوەشاننەو، ئەوەگ پرسیارەیل لەباوەت چۊنیەتی وەدەسهاوردن ئەو بەڵگەنامە عراقییەیلە هاوردە بان.

 راپۆرتەگە لە کۆتاییا وت کە بڕیگ لە وەرپرسە عراقییەیل فامن لەوەگ دەرکردن پاسپۆرت ئەرا کەسایەتییەیل لە سوپای پاسدارەیل ئیرانی تۊنێد دەرەنجامەیل سەختیگ ئەرا وڵاتەگەیان داشتوود، و وە تایوەت لەبان پەیوەندییەیل بەغداد وەرد هاوبەشە خوەرئاواییەیل، وەلێ توانایان ئەرا کۆتاییهاوردن وە ئی رەفتارەیلە سنووردارە.