شەفەق نیوز - ئەڵگەردانن تایبەت

راپۆرتیگ ئەمریکی، رووشنایی خستە بان سەرکەفتن نێچیرڤان بارزانی سەرۆک هەرێم کوردستان لە ئاڵشتکردن سیاسەت کوردی لەو رێڕەوە کە لەبان "شۆڕشگێڕی" بەسیاس ئەرا شیوازیگ نوەتر لە وەڕێوەبردن دەوڵەت، باوجی ئی رێڕەوە رۊوەڕۊی 3 هووکار سەرەکی سەخت بوود لەناو خود هەرێمەگە، لە وەختیگ دیاری کرد کە ئەو پەنجەرەی دیپلۆماسییە کە بارزانی وازی کردگە، تۊنێد دەسکەفتەیل وەرچەویگ ئەرا هەرێم و گەل کورد وەگشتی وەدەس بارێد.

 راپۆرت پەیمانگای "ناشناڵ ئینترێست" ئەمریکی، کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانیەسەی، دۊنێد کە ئی دیپلۆماسییەیل نێچیرڤان بارزانییە بەشداری کردگە لە کردن هەرێم کوردستان وە ئامادەبویتر لە ئاست ناودەوڵەتی، و تۊاناتر لە پەیوەندیکردن وەگەرد پایتەختە کێبەرکێکارەیل، و سوودمەنتر ئەرا هاوبەشەیل کە تەقەلای کەمەوکردن ئاڵووزییەیل لە عراق و سووریا دەن، باوجی وت: "گەورەترین ئاستەنگ شایەت لە بەغداد یا واشنتۆن یا ئەنقەرە یا تاران یا پاریس یا دیمەشق نەوود".

وەپای راپۆرتەگە کە ئەکادیمی سۆران تەرخانی، مامووستا لە زانکۆی هامپتۆن ئەمریکی نۊساسەی، سێ هووکار سەرەکی لە سیاسەت ناوخۆیی هەن کە شایەت توانای سیاسەت دەیشت کوردی لە وەدیهاوردن ئامانجەیلی کەمەو بکەن، هووکار یەکەم خوەی لە پەککەفتن پرۆسەی دروسکردن حکومەت هەرێم، لە وەختیگ هووکار دۊەم گریەبەسە وەو تێڕوانینەیلە کە لەناو هەرێم و دەیشتی هەن لەباوەت کاریگەری هاوسەنگییە حزبی و خیزانییەیل لە دروسکردن بڕیار، چۊنکە لەبان سەرکەفتن نێچیرڤان بارزانی لە چەسپانن رێڕەویگ کە بەرژەوەندییەیل هەرێم و گەلەکەی خەێدە رزبەندی لەپیشینەیل، باوجی جویلەگەی وە ژینگەیگ سیاسی ناوخۆیی ئاڵووز و فرەیی لە ناوەندەیل کاریگەری حوکم دریەێد، و هووکار سێیەم، گریەدارە وە پارچەپارچەبوین دەزگای دروسکردن سیاسەت دەیشت و نەبوین ئاستیگ بەرزتر لە هەماهەنگی و دیدگای ستراتیژی ئەرا ئاڵشتکردن دەسکەفتەیل بارزانی دیپلۆماسی ئەرا دەسکەفتەیل دامەزراوەیی وەردەوام.

 لە وەختیگ پەیمانگا ئەمریکییەگە چەسپانی کە دەرفەت ئەو دیپلۆماسیەتە کە نێچیرڤان بارزانی وازی کەێد تۊنێد دەسکەفتەیل وەرچەویگ ئەرا هەرێم و ئەرا گەل کورد وەدەس بارێد، باوجی دۊنێد کە ئی دەرفەتە شایەت لەناو بچوود ئەگەر پارتە سیاسییە کوردییەیل لە عراق نەتۊنن بڕەسنە سازشیگ لەناوەینیان و رییگ پەیا نەکەن ئەرا پاڵپشتیکردن گەشەکردن دامەزراوەیل لە هەولێر.

دامەزرانن راسگانییگ نوو

راپۆرتەگە خەوەردا کە کوردەیل هەمیشە رخیان لە گومابوین ئەوەگ وەدەسی هاوردنە چوود لەڕی قوربانیدانە گەورەیل وە زویوەزوی لەبان مێز دانوسەنینەیل، و ئی رخەیلە تەنیا دروشمیگ نین، بەڵکم رەنگدانەوەی واقیعیگن کە نەوەیل ژیانەسەی لەوەر ئەو هاوپەیمانییەیلە کە دەس لەلیان هەڵگریەێد، و ئەو رێککەفتنەیلە کە لەبان سەر کوردەیلەو موهر کریەن، و ئەو وەختەیلە کە دەسکەفتە سەربازی یا مەیدانییەیل لە ئاڵشتکردنیان ئەرا زامنکردنەیل وەردەوام سەرکەفتگ نەوینە، وە دەسنشانکردن ئەرا ئەوە کە ئی رخەیلە شوینەوارەیل قۊلیگ لە سیاسەت کوردی هیشتنەسەو.

 وەپای راپۆرتە ئەمریکییەگە، هۊرەورییەیل ئەزموونەیل وەرین وە شیوەیگ قایم گلەوخواردن دۊای شکست گشتپرسی سەروەخوەیی لە ساڵ 2017، کە گوزارشت لە 

 نیشتمان ئومیدیگ نی راستەقینە کرد، باوجی هەرێم وە دیپلۆماسییەتی واز هیشت، کە یەیش رۊوەڕۊبوینیگ وەگەرد بەغداد تەقانەو کە وە زەرەدەیل لەبان زەوی و سیاسی کۆتایی هات، لە وەختیگ مەسعود بارزانی لە سەرۆکایەتی هەرێمەگە کەنارەگیر بوی، و پۆستەگە چووڵ مەن تا برازایەگەی، نێچیرڤان بارزانی، لە ساڵ 2019 گردەی دەس.

هوشداری دا لە گرنگی خوەنستن سەرۆکایەتی نێچیرڤان لە ناو ئی میژووە، واتە کە رەسینەگەی وەجۊر تەقەلایگ بوی ئەرا خەفانن پەڕەگە.

هەمیش وت: گرنگییەگەی تەنیا گریەدار نییە وە ئەوە کە سەرکردەیگ کوردی ترەکە لە گۆڕەپان ناودەوڵەتی چالاکە، چۊنکە سیاسەت کوردی دانوسینکارەیل دیاریگ وەرجەیە بەرهەم هاوردیە، جۊر جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی، باوجی جیاوەبوین نێچیرڤان جیاوازە لەلیان، چۊنکە لەوەت گردنەدەس سەرۆکایەتی هەرێم، دۊای ئەوەگ وەرجەیە پۆست سەرۆک حکومەت گردویە دەس، تەقەلا داگە یاسايل کارکردن دیپلۆماسی کوردی خوەی ئاڵشت بکەێد.

 وەپای راپۆرتەگە، ئی ئاڵشتکارییەیل ئاشکرا لە چکن لە شکۆی شۆڕشەو ئەرا کار دامەزراوەیی ئەرا وەڕێوەبردن دەوڵەت، و دانوسەنین خوەیپارێزی، و لە رەفتارکردن وەگەرد بەغداد وەجۊر نەیاریگ تەنیا ئەرا رەفتارکردن وەگەردی وەجۊر گۆڕەپانیگ حەتمی کە بایەسە مقیەتی حوکمڕانی زاتی کوردی لە ناویەوە بکەێد، وە زیاترکردن ئەوەگ نێچیرڤان بارزانی خوازێد لە بەتیەی ئەزموون مێ

یژوویی کوردی دەرچوود تا بچەسپنێد کە کوردەیل تۊنن وە شیوەیگ بیناکەر و ئەرێنی وەگەرد جیهان وەپای خوازینەیل سەردەم رەفتار بکەن.

هەرلیوا باس لەوە کرد کە نێچیرڤان بارزانی شایەت ناسیاگترین سەرکردەی کورد بوود لە پایتەختە بیانییەیل لەی وەختە، چۊنکە نەوەی مستەفا بارزانییە، دامەزرێنەر پارتی دیموکراتی کوردستان، کە هێمان میراتەگەی رۆڵیگ بنەڕەتی لە دیاریکردن شیوەیل گوتار سیاسی کوردی دۊنێد، بیجگە ئەوەگ برازای مەسعود بارزانییە، ئەو سەرکردە دیارە کە خەیاڵ نەتەوەیی کوردی دوینێد، وەپای راپۆرتە ئەمریکییەگە.

 ئەرایە، راپۆرتەگە وت: بنەماڵەی بارزانی و پارتی دیموکراتی کوردستان ئەوانەن کە ئەرا سەرکردە و دیپلۆماتکارە بیانییەیل دیاری کەن چۊن نەخشەی هیز و دەسەڵات لە هەولێر خوەنریەێدەو.

سیاسەتەیل شکۆمەنی

وەگەرد ئەوەیش، راپۆرت "ناشناڵ ئینترێست" دووپات کرد لەبان گرنگی ناشیریننەکردن شیواز کوینەی دیپلۆماسی کوردی، چۊنکە لە رەوشەیل "نە-دەوڵەت" دروس بویە، کە سەرکردە کوردەیل هیچ باڵیۆزخانەیگ نەیاشتن، نە سوپایگ ناسیاگ لە یاسای ناودەوڵەتی، نە کورسییگ لە نەتەوە یەکگرتگەیل، نە هیزیگ گەورە کە وە شێوەیگ وەردەوام چەودیارییان بکەێد.

 ئەرا یە دیپلۆماسی لە سای ئی رەوشەیلە پشت وە کەسایەتی، و ژیاننامە، و رەچەڵەک خیزانی، و دڵسووزی حزبی، و شەرعیەت شۆڕشگێڕی بەسا، چۊنکە ئەو سەرکردە کە جەنگیایە و مەینەتی کیشایە، و چگەسە تاراوگە و کەسوکاريی ناشتیە، و دۆسیە نیشتمانییەگەی هەڵگردیە، وە دەسەڵاتیگ ئەخلاقی قسە کردگە کە هیچ پۆستیگ فەرمی نەتۊەنێد وە ئاسانی قەرەبووی بکەێدەو، و ئەرا یە مەسعود بارزانی وە دیارترین وەرجەستەکردن هاوچەرخ ئەرا ئی نەریتە لە هەرێمەگە مەنیدەو.

 راپۆرتەگە دریژە وە قسەی دا کە نێچیرڤان بارزانی لەی نەریتە دەرچوود، باوجی بی ئەوەگ وە تەواوی لەلی جیاوەبوود، هەرلیوا شیوازە دیپلۆماسییەگەی کەمتر نمایشییە و کەمتر رووشنایی خەێدە بان درامای ئەخلاقی ئەرا مەینەتییەیل کوردی، و لەبان پەیوەندیکردن رۆتینی، و زوان هاوسەنگ، و دڵنیاییدان وە دەوروبەر هەرێمی بەسیاس، وەگەرد ئاڵشتکردن سستی ئامادەبوین ئەرا کاغەزەیل فشار، وە زیاترکردن ئەوەگ تەقەلا نیەێد چەپڵەڕیزان لە مەوقەی یەکلاییکەر تەنیا وەدەس بارێد، بەڵکم تەقەلا دەێد هەرێمەگە وە ئامادەبوی لە هەر ژووریگ بیلێدەو کە ئایندەی لەناوی گفتوگۆ کریەێد.

مامەڵەکردن وەگەرد بەغداد

راپۆرتەگە خەوەردا کە دیارترین نیشانە لەبان ئاڵشتکارییەگە، زوان نێچیرڤان بارزانییە وەرەوڕۊی بەغداد، وە هۊرهاوردن ئەوەگ لە ماوەی "دیدار عراق" ئەرا ساڵ 2023 لە بەغداد، لێدوانیگ دا و وت: "قۊلایی ستراتیژی ئیمە بەغدادە، و چارەسەر کێشەیلەمان لە بەغدادە".

لەباوەت سیاسەت کوردی، ئی رستە گرنگییگ فرە دیرێد، چۊنکە رۆڵ میژوویی حکومەت ناوەندی لە سیاسەتەیل تەعریبکردن، و کارەسات ئەنفال، و ململانێیەیل لەبان ناوچە ناکۆکی لەسەرەیل، و گووشەگیری ئابووری و فشارەیل بودجە، یا پێشێلکارییەیل یاسای فیدراڵی رەت نیەکێد، هەرلیوا داوا لە کوردەیل نیەکێد ئەو دەوڵەتە لە هۊرەو بووەن کە زەرەد وەپییان رەسانیە، باوجی وەهم توانای زامنکردن حوکمڕانی زاتی لەڕی وەلادان دەوڵەت عراقی رەت کەێد.

راپۆرتەگە دیاری کرد دا کە سەرۆکایەتی نێچیرڤان بارزانی دۊای شۆک ئەنجامەیل گشتپرسی سەروەخوەیی دەس پێ کرد، و ئەرا یە، دیپلۆماسییەگەی هەمیشە ئەرک دۊای گشتپرسی هەڵگردیە، کە ئەوەیش خاسەوکردن کەناڵەیل پەیوەندیکردنە بی وازهاوردن لە مافەیل کوردی.

 وتیش: بایەسە چالاکی نێچیرڤان بارزانی دۊایین لە بەغداد لەی چوارچیوە بفامیمن، وە ئاشکراکردنی وە نموونە، کە لە سەرەتای مانگ ئایار/ مایۆ ئیجارە سەردان بەغداد کرد ئەرا ئەنجامدان گردەوبوینیگ کە  رووشنایی خستنە بان دروسکردن حکومەت عراقی، و پەیوەندییەیل ناوەین هەولێر و بەغداد، و دۆسیە سیاسییە فراوانەیل، و پرسیارە راسەوخۆەگە کە خریاسە رۊ ئەوە بوی کە چۊ پرۆسەی دروسکردن حکومەتەگە وە شیوەیگ بونیادنەرانە شان وەپی بنریەێد، باوجی مانا قۊلترەگە ئەرا سەردانەگەی ستراتیژی بوی، چۊنکە مووچەیل، و گواستنەوەیل بودجە، و نەفت، و ناوچە ناکۆکی لەسەرەیل، و هەماهەنگی ئەمنی، و مافە دەستوورییەیل گشتیان دۆسیەیلیگن کە لەڕی گۆڕەپان فیدراڵییەو رەد بوون.

لەقسەیلی وتیش: ئی سەرکردە کوردییە تۊنێد لە هەولێرەو سەرکۆنەی بەغداد بکەێد، باوجی بایەسە بتۊنێد لەناو بەغداد دانوسەنین بکەێد، وە دەسنشانکردن ئەرا ئەوە کە ئامانج لە ئامادەبوین نێچیرڤان بارزانی لە دانوستاندنەیل کەمەوکردن تونی ئاڵووزییە سووزدارییەیلەس و هیشتن کەناڵەیل تا وە شیوەیگ ئاسایی کار بکەن، کە رەفتار وەگەرد بەغداد کرد نەگ تەنیا وەجۊر سەرچەوەیگ ئەرا کێشە کوردییەیل، بەڵکم وەجۊر گۆڕەپانیگ کە بایەسە ئی کێشەیلە لەناوی وەڕیەو بوریەن.

 وەجۊر نموونەیگ ترەک، راپۆرتە ئەمریکییەگە خەوەر دا، کە نێچیرڤان لە ماوەی قەیران بودجەی 2020 رەخنە لە زوان سزادەرانەی بەغداد گرد، باوجی لە هەمان وەخت، دووپات کرد لەبان ئەوە کە "وژاردەی ئیمە لەی پرسە سازشە لەڕی گفتوگۆەوە"، و هەولێر "وەردەوام بوود لە شوینکەفتن ری گفتوگۆ".

راپۆرتەگە دیاری کرد کە یە زوانیگ نەرم نییە کە دەس لە داواکارییە کوردییەیل هەڵبگرێد، بەڵکم شیوازیگە ئەرا هبشتن دەر دانوسەنین واز تەنانەت لەو وەختەیش کە بەغداد وە تونی رەفتار وەگەرد هەرێم کەێد، کە یەیش نوێنەر ئەو هووکارەس کە دیپلۆماسییەگەی گرنگییگ دیرێد کە لە سیاسەت کوردی رەد کەێد، چۊنکە ئەرا واشنتۆن و پایتەختە ئەوروپییەیل، پرسەگە تەنیا گریەدار نییە وە دەسهاوردن دانپیدانان یا هاوسووزی ئەرا هەرێم، بەڵکم لەوەس کە تا چەن هەولێر تۊنێد وەجۊر هاوبەشیگ فیدراڵی ئارام لەناو عراق بمینێدەو، و کەناڵیگ سوودمەن لەباوەت سووریا، و وەجۊر قورساییگ هاوسەنگکار ئەرا ئاڵووزییەیل گروپە چەکدارەیل، و شوینیگ کە حوکمڕانی زاتی کەمینەیل لەناوی نەڕمێد تا بوودە گووشەگیرییگ جیاوازخوازانە یا تاواننیگ تەواو لە ناوەندەگە.

 وەپای راپۆرتەگە، ئی دیپلۆماسییەی نێچیرڤان بارزانییە قسە وەگەرد کێشە فراوانەگە کەێد، و وەو جۊریشە وەڵام رخداریەیل هاوبەشە سەرەکییەیل لە خوەرئاوا و خوەرهەڵات ناوەڕاس دەێدەو، کە خوازن حکومەت هەرێم بۊنن کە تەقەلا دەێد ئەرا کارکردن وە شیوەیگ بونیادنەرانە وەگەرد بەغداد.

 وانەیل خوەرئاوا

لەی باوەتە، راپۆرتەگە خەوەردا کە دۆسیەی کوردی سووری تاقیکردنی قایمترە ئەرا ئی دیپلۆماسییەت نووە، چۊنکە جیاوازی ناوەین دیپلۆماسی مقیەتیکاری کە لەبان بەشداریکردن ئەرێنی بەسیاس، و دیپلۆماسییگ کاردانەوەیی کە پشت وە شکۆی کەسی و وەڕێوەبردن زەرەدەیل بەسێد نیشان دەێد.

باس ئەو فشارە قایمەیلە کرد کە هیزەیل "هەسەدە" رۊوەڕۊیی بۊنەو ئەرا تیکەڵبوین لەناو حکومەت سووری نوو وە سەرکردایەتی ئەحمەد شەرع، و رەسین وە رێککەفتن ئاگربەس، کە شوینەیل ئامادەبوین هیزە کوردییەیل کەمەو کرد، کە روزژنامەی "لومۆند" فەرەنسی وەسفی کرد وە ئەوەگ کۆتایی وە خەون حوکمڕانی زاتی کوردی لە خوەرئاوا تیەرێد، تەنانەت ئەگەر رێککەفتنەگە بڕگەیل لەباوەت مافەیل کوردی، و وەڕێوەبردن ناوخۆیی، و پەروەردە، و دانپیدانان فەرهەنگییش بگرێدە خوەی.

 راپۆرتەگە دریژە وە قسەی دا و وت: "لەیرە رۆڵ نێچیرڤان دەرکەفێد"، چۊنکە لە 17ی کانۊن دوەم 2026، پیشوازی لە نۊنەر تایبەت ئەمریکی تۆم باراک کرد، و سەرۆکایەتی هەرێمەگە بەیاننامەیگ دەرکرد و لەناوی خەوەردا کە شاندەگەی باراک ئافەرین لە تەقەلا دیپلۆماسییەیل و ناوبژیوانییەگەی کرد، دۊاتر لە 22 کانون دوەم، نێچیرڤان چەوی کەفتە فەرماندەی "هەسەدە" مەزڵووم عەبدی، و سەرۆکایەتیەگە بەیاننامەیگ ترەک دەرکرد کە لەناوی وت: هاتگە نێچیرڤان بارزانی فشار هاوردگە وەخاتر مقیەتیکردن ئاگربەس، و کەمەوکردن ئاڵووزییەیل، و دووارە دەسکردن وە گفتوگۆەیل لەناوەین "هەسەدە" و دیمەشق، و مقیەتیکردن مافەیل کورد لەناو سووریای یەکگرتگ، لە وەختیگ عەبدی سوپاس حکومەت هەرێم کرد لەبان تەقەلایەیلیان ئەرا ئارامکردن رەوشەگە.

 راپۆرتەگە درێژە وە قسەی دا کە بەیاننامە فەرمییەیل تەنیا ئەرا ناوەرۆکە راسەوخۆەگەیان گرنگ نین، بەڵکم ئەرا ئەو شیوازە کە نویسینگەی سەرۆکایەتی ئی گفتوگۆەیل پشتپەردە و دیپلۆماسییە گشتییەگە وەپیان بەسادەو.

هەرلیوا هۊر هاورد لە لێدوانەیل نێچیرڤان بارزانی لەوەرانوەر کۆنگرەی میونشن ئەمنی، کە ئامووژگاری لایەنە کوردییە سوورییەیل کرد کە "بایەسە وەرەو دیمەشق بچن وە یەکگرتگی.. و بایەسە ڕەفتار وەگەرد دیمەشق بکەن وەجۊر هاوتا نەگ وەجۊر میوان.. و دیمەشق پایتەختیانە".

و وەپای راپۆرتەگە، ئی دەسەواژەیلە ئاماژەیگ ئاشکرا ئەرا شیوازە دیپلۆماسییەگەی پیشکەش کەن، چۊنکە ئەو داوای جیاوەبوینیگ رەمزی لە دیمەشق نەکرد، بەڵکم گاڵ لایەنە کوردییەیل دا تا بچنە ناو پرۆسەی سیاسی سووری وەجۊر خاوەن بەرژەوەنییگ وەرجە ئەوەگ ئەوانەی ترەک مەرجەیل لەجیایان دیاری بکەن.

وەگەرد ئەوەیش، راپۆرتەگە قسە کرد لەباوەت وەکارهاوردن نێچیرڤان بارزانی ئەرا کەناڵیگ ئەمریکی تایبەت، کە لەڕییەو پەیوەندی کرد وەگەرد سەرکردە ئینجیلی فرانکلین گراهام، کە گریەدارە وە سەرکردایەتی سیاسی ئەرا سەرۆک ئەمریکی دۆناڵد ترەمپ، کە گراهام پەنایگ راسەوخۆ ئەرا ترەمپ برد لەباوەت چارەنویس کوردەیل سووری.

دیاری کرد کە یە وەو مانا نییە کە پەیوەندییگ تەلەفۆنی تەنیا تۊەنستیە ئەنجامە سیاسییەگە دیاری بکەێد، باوجی رویداوەگە ئەو جۊرە دیپلۆماسییە نیشان دەێد کە نێچیرڤان جیوەجیی کەێد، چۊنکە ئەو تەنیا پشت وە پرۆتۆکۆل فەرمی نیەوەسێد، بەڵکم لەڕی تووڕەیل تیکەڵبۊگەو کار کەێد کە نۊنەرەیل، و ئەندامەیل ئەنجومەن پیرەیل، و سەرکردە ئاینییەیل، و فەرماندە سەربازییە کوردەیل لە پایتەختە خوەرئاواییەیل و لە گشت ناوچەگە گرێدە خوەی.

 بیجگە ئەوەیش، راپۆرتەگە باس لەوە کرد کە نێچیرڤان رکدار بوی لەبان ئەوەگ جەماوەر بۊنێد کە ئەو پەیوەندییەیل وەگەرد پەرلەمانتارە ئەمریکییەیل پەیوەندیدار وە دۆسیە ئەمنییە کوردییەیل هەڵگردیە، وە هۊرهاوردن ئەوەگ لە شوبات/ فێبریوەری 2026، چەوی کەفتیە لیندسی گراهام و ریچارد بلۆمێنتاڵ لە کۆنگرەی میونشن، کە هەردوگیان ئەندام ئەنجومەن پیرەیلن کە پرۆژەی "یاسای رزگارکردن کوردەیل" پیشکەش کردن.

راپۆرتەگە وت: نێچیرڤان بارزانی زانێد کە واشنتۆن بلۆکیگ قایم یەکپارچە نییە، هەمیش زانێد کە پەیوەندیکردنە میدیاییەگەی بایەسە رەنگدانەوەی فرەیی دەنگەیل بوود لە پایتەخت ئەمریکی.

 دۊنێد کە یە "رەنگدانەوەی جیاوازی دیپلۆماسییەگەی لە شیواز کوردی کوینە کەێد، چۊنکە ئەو رێڕەوە کە تەنیا لەبان شکۆ بەسیاس شایەت وەگەرد دۆسیەی کوردی سووری رەفتار بکردیاد وەجۊر پرسیگ لەباوەت شەرەف، یا خیانەت، یا سەرکۆنەکردن ئاشکرا، لە وەختیگ کە نێچیرڤان بارزانی مامەڵە وەگەردی کرد وەجۊر قەیران وەخت، و کاغەزەیل فشار، و سنووردارکردن زەرەدەیل"، وە زیاترکردن ئەوەگ ئەو وەجۊر سەرکردەیگ کوردییە کە تۊنێد قسە وەگەرد بڕیگ فراوان لە لایەنەیل بکەێد بی ئەوەگ هەر پەیوەندییگ ئاڵشت بکەێد ئەرا تاقیکردن پەتیبوین نەتەوەیی، هەرلیوا رۆڵەگەی "پاڵەوانانە" نەویە وەو چەمکە کوینە، بەڵکم رۆڵیگ کارگێڕی و کرداری بویە، لە وەختیگ زوانەگەی وەرەوڕۊی دەوڵەتە هاوسایەیل خود هاوسەنگی هەڵگرێد، چۊنکە لە قسەکردنی لەباوەت ئیران، باس لە "دەسوەرداننەکردن" کەێد کە یە سیاسەت حکومەت هەرێمە، باوجی ئەوە بەسادەو وە دڵنیاییدان یەکتری وە ئومید ئەوەگ ئیران "رێز لە سەروەریمان بگرێد".

 راپۆرتەگە وتیش: "ئی هاوسەنگییە، کە خوەی لە دڵنیاییدان بێ ملکەچبوین دوینێد، کرۆک شیوازە دیپلۆماسییەگەیەس".

سنووردارکردنە سیاسییەیل

 وەپای راپۆرتەگە، ئەو پەلامارە وە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەیل لە ئازار/ مارس گوزەشتە لەبان شوین نیشتەجیبوین نێچیرڤان بارزانی لە دهۆک، رەهەندیگ ترەک لە رۆڵەگەی ئاشکرا کرد، چۊنکە سەرکردەیل جیهان و رووژنامەگەری ناودەوڵەتی رەفتار وەگەرد رووداوەگە نەکردن وەجۊر تەنیا رویداویگ ناوخۆیی دژوە سیاسەتمەداریگ هەرێمی، و لەی چوارچیوە دەسنشان بەیاننامەیل شەرمەزارکردن و هاوسووزی لە سەرکردە و سەرۆکەیل کرد لەناویانیش ئیمانوێل ماکرۆن فەرەنسی، و ئەنتۆنیۆ گۆتێرێش، و شێخ محمد بن زاید، و رەجەب تەیب ئەردۆغان و ئەوانەی ترەک، وە دیاریکردن ئەوە کە یە تەنیا لێدوانەیل ئاشکران و نیەونە زامنکردنەیل ئەمنی، باوجی نیشان دەن چۊ ئەو پەلامارەیلە لەبان سەرکردە کوردەیل لەناو هەرێم کوردستان گرنگییگ وەدەس بارن کە لە هەولێر و دهۆک رەد کەێد، کە یەیش تا رادەیگ وە پەسەنکردنیگ ناودەوڵەتی ئەرا رێڕەو نێچیرڤان بارزانی دانریەێد.

وەگەرد ئەوەیش، راپۆرتەگە وت: سنوورەیل راسگانی ئەرا ئی رێڕەو دیپلۆماسی نووە لە سەرکردەیل جیهان لە دەیشتەو دەرنیەکەفێد، بەڵکم لەناوەین لایەنە سیاسییە ناوخۆییەیل لە ناوخۆ دەرکەفێد، وە دیاریکردن ئەوە کە نێچیرڤان تۊەنێد دەرەیل لە بەغداد، و واشنتۆن، و ئەنقەرە، و تاران، و پاریس، و رۆما، و ئەبوزەبی، و دیمەشق واز بکەێد، و تۊەنێدیش بەشداری لە کۆنگرە ئەمنییەیل بکەێد، و پیشوازی لە نۊنەرەیل بکەێد، و قسە وەگەرد سەرکردەیل ناوچەگە بکەێد، و حکومەت هەرێم وە ئامادەبوی لە مەوقەی قەیرانەیل بیلێدەو.

 وتیش: نێچیرڤان بارزانی نیەتۊەنێد لە گیرخواردن سیاسی ناوخۆیی کە ئیسە زاڵە لەبان هەرێم دەرباز بوود، چۊنکە پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان رەفتار وەگەرد پۆستەیل و دەسکەفتە حکومەتییەیل کەن وەجۊر ململانێ مان و نەمان، نەگ وەجۊر بەشیگ لە پرۆسەی دیموکراسی رۆتینی و دامەزراوەیی.

 وەپای راپۆرتەگە، سەرۆک هەرێم کوردستان دان وە ئی سنووردارکردنە ناوخۆییەیلە نا وە زوان خوەی، چۊنکە لە کۆنگرەی میونشن دۊایین، قسە لەباوەت کەشوهەوای سیاسی لە هەرێم کرد و وت: "ئیسە وە شیوەیگ جیاواز رەد بوود"، و ئەو پەیوەندییەیل دۊایین لەناوەین هەردوگ پارتەگە "وەرەو شیوەیگ راسەو چن".

وتیش: ئی دانپیدانانە هزر سیاسی ناوەندی ئەرا ئی راپۆرتە وەهیزەو کەێد، کە ئەوەس دیپلۆماسییەگەی تۊەنێد دەرەیل دەیشتەکی واز بکەێد، باوجی بایەسە پارتە کوردییەیل ئی دەسڕەسینە ئاڵشت بکەن ئەرا سیستەمیگ سیاسی ناوخۆیی کارا، وە کە وەبی بویین حکومەتیگ ئارام، هەرێم نیەتۊنێد وە شیوەیگ کارا دانوسەنین وەگەرد بەغداد بکەێد، نە هەڵوێستیگ یەکگرتگ لەباوەت مووچەیل و نەفت، و ناوچە ناکۆکی لەسەرەیل، و چاکسازی ئەمنی، و پەیوەندییەیل وەگەرد دەوڵەتەیل هاوسا بخەێدە ڕۊ.

 لیکەفتە سیاسییەیل

 راپۆرتەگە ئاشکرا کرد کە ئەگەر بخوازێد دیپلۆماسی نێچیرڤان بارزانی ئاڵشت بوود ئەرا چشتیگ زیاتر لە تەنیا کەناڵەیل پەیوەندیکردن و پەیوەندییەیل کەسی، ئەوە کوڵەکەیگ دامەزراوەیی قایم خوازێد، کە هەرێم کوردستان وە ئەندازیارییەتی سیاسەت دەیشتەکی خوازێد کە پەیوەندی لەناوەین سەرۆکایەتی، و ئەنجومەن وەزیرەیل، و پەرلەمان، و سەرکردایەتی پارتەیل، و پیشمەرگە، و نۊنەرە کوردەیل لە بەغداد دروس بکەێد.

و وە پێچەوانەی یە، هەر گردەوبوینیگ لە دەیشتەو تەنیا بوودە رویداویگ گوزەر نەگ ستراتیژییگ ئاشکرا، وە دیاریکردن ئەوە کە هەرێم مەینەتی لە کەمەوبوین فتراق ناودەوڵەتی نیەکیشێد، بەڵکم مەینەتی لە رێڕەویگ پارچەپارچەبۊ لە دروسکردن سیاسەتەیل کیشێد، وەپای راپۆرت "ناشناڵ ئینترێست" ئەمریکی.

 لەباوەت پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان، وانەگە ئەۊەسە کە دروسکردن حکومەتەگە، ئیسە بویەسە دۆسیەی سیاسەت دەیشتیش، و هەرچەن ماوەی مەنین هەرێم وەبی کابینەی وەزاری دریژەو بوود، گومانەیل لە لایەن هاوبەشە دەیشتەکییەیل لەباوەت توانای ئەرا جویلەکردن زیاترەو بوود، و بەغداد تۊنێد جیاوەبوین کوردییەیل وە ئاسانی زیاتر وەکار بارێد، هەرلیوا دەوڵەتە هەرێمییەیل تۊەنن بازی وە ناوەند هیزیگ کوردی دژ وە یەکیگ ترەک بکەن، لە وەختیگ گروپە چەکدارەیل تۊنن سنوورەیل توانای ریگریکردن لای هەرێم تاقی بکەنەو، و شایەت هاوسووزی ناودەوڵەتی ئاڵشت بوود ئەرا هەسکردن وە نائومیدی.

 لەباوەت بەغداد، راپۆرتەگە وت: تیکەڵبوین وەگەرد نێچیرڤان بارزانی کەناڵیگ کارکردن کرداری ئەرا ئارامی فیدراڵی پەیا کەێد، باوجی نیەبایەس بەغداد هەڵە بکەێد و پراگماتیزمەگەی وەسف بکەێد وەجۊر بیهازییگ کوردی.

 وتیش: دروسکردن پەیوەندییگ وەردەوام لەناوەین هەولێر و بەغداد  جدیەتیگ دەستووری خوازێد، و رێکخستنەیل و هەماهەنگی ئەمنی، و هەوەجەی وسانن لە رەفتارکردن وەگەرد مافە کوردییەیل وەجۊر "سازشەیل" دیرێد.

ئەرا ئەوەگ نێچیرڤان بارزانی سەرکەفێد، راپۆرت پەیمانگا ئەمریکییەگە هوشداری دا لە گرنگی ئەوە کە بەغداد دەسەڵات وەپی بەێد لەڕی دەرخستن ئەوەگ دانوسەنین وەگەردی ئەنجامەیل وەرچەویگ دەێد.

 لەباوەت ویلایەتە یەکگرتگەیل و ئەوروپا، راپۆرتەگە نیشان دا کە وانەگە دیارە، وەجۊریگ بایەسە ئامانجەگە پاڵپشتیکردن تەقەلا دیپلۆماسییەیل سەرۆک هەرێم بوود بی کەسایەتیکردن سیاسەت کوردی، کە یەیش وەو مانا تیەێد کە هەر تیکەڵبوینیگ بایەسە هاوڕی بوود وەگەرد هاوکاری لە ئاست دامەزراوەیی، ئەرا پاڵپشتیکردن حکومەتیگ کارا لە هەرێم، و پێکهاتەیل یەکگرتگ ئەرا پیشمەرگە، و بەشکردن باوەڕپیکریاگ ئەرا دەسەڵات، و تیکەڵبوینیگ کوردی راسگانی لە دروسکردن بڕیار فیدراڵی عراقی.

هەمیشزوت: "بایەسە لایەنە دەیشتەکییەیل رێز لە رۆڵ نێچیرڤان بارزانی بگرن کە مقیەتیکار سەقامگیرییە، وەگەرد دانپیدانان لە هەمان وەخت وە ئەوەگ نەرمی هەرێم و سەقامگیرییەگەی ئەرا مەودای دریژ پشت وە چاکسازی دامەزراوەیی بەسێد، نەگ وە سیحر دیپلۆماسی وە تەنیا.

 لەباوەت نێچیرڤان بارزانی، راپۆرتەگە وت: گرنگە ئاگادار ئەو بۊمن کە بردنەوەی دیپلۆماسی وە مەرج نییە وە مانای پیشکەشکردن سازشەیل بوود لەباوەت مافە بنەڕەتییە کوردییەیل، و مافەیل وە زینگی نیەمیننەو تەنیا ئەگەر وەرگری لەلیان بکریەێد لەڕی دامەزراوەیل، و هاوپەیمانییەیل، و وەخت گونجیاگ، و حوکمڕانی باوەڕپیکریاگ.

وراپۆرتەگە دوینێد کە دیپلۆماسی نێچیرڤان بارزانی هەرێم کوردستان کردەسە ئامادەبوتر لەبان گۆڕەپان ناودەوڵەتی، و تواناتر لە قسەکردن وەگەرد پایتەختە کێبەرکێکارەیل، و سوودمەنتر ئەرا هاوبەشەیل کە تەقەلا ئەرا کەمەوکردن ئاڵووزییەیل لە عراق و سووریا دەن، باوجی گەورەترین ئاستەنگ شایەت لە بەغداد، یا واشنتۆن، یا ئەنقەرە، یا تاران، یا پاریس، یا دیمەشق نەوود، بەڵکم هاتێ لەناو کوردستان خوەی بوود.

 راپۆرت پەیمانگای "ناشناڵ ئینترێست"، رەسیە ئەو دەرەنجامە کە ئی دیپلۆماسییە تۊنێد دیدگایگ دیار لە دەیشتەو وە هەرێم کوردستان بەێد، باوجی چاکسازییە سیاسییە کوردییەیل بنەڕەتین ئەرا بەرهەمکردن ئی نیازە ناودەوڵەتییە خاسەیلە و ئاڵشتکردنیان ئەرا ئەنجامەیل هەمیشەیی، هەرلیوا پرسیار ناوەندی گریەدار نییە وە ئەوەگ ئایا نێچیرڤان بارزانی دیپلۆماسی کوردی ئاڵشت کردگە، چۊنکە وە راسیەە ئاڵشتی کردگە، بەڵکم پرسیارەگە ئەوەسە: ئایا سیاسەت کوردی تۊنێد وە رادەیگ ئاڵشت بوود کە بتۊنێد ئەوەگ دیپلۆماسییەگەی دروسی کردگە وەکار بارێد؟