شەفەق نیوز- بەغداد

رووژیگ لە رووژەیل پڕ بۊ لە دەنگ مناڵەیل، و خەنەی خیزانەیل، و گەرمی یادگاریەیل، وەلی ئمڕوو بیدەنگ لەپشت دەرەیل بەسیاگ و دیوارەیل خورمیاگ وساس، دۊای ئەوەگ خاوەنەیلیان هیشتنیانە جی و نەهاتنەو ئەرایان.

لە گەڕەکەیلیگ لە بەغداد، ئەو ماڵەیلە کە چیرووکەیل خیزانی دریژیگ داشتن ئاڵشت بوون ئەرا کەلاوەیل چووڵکریایگ کە سەگەیل وەرەلا و میرووەیل و مۊش و گرزە لەناوی نیشتەجی بوون، لە وەختیگ هاوسایەیل خوەیان لە تویش رخباری دۊنن کە وەگەرد رەدبۊن وەخت فراوانتر بوود.

 چشتە ئەڵاجەۊەگە ئەوەسە کە ئی ماڵەیلە بینایەیل ئاسەواری پشتگووشخریای نین کە دەس ئاوەدانکردن یا نووەوکردن نەڕەسیەسە پیان، بەڵکم موڵکەیل تایبەتن کە گلەو خوەن ئەرا خیزانەیلیگ کە هاتێ رەوشەیلیان ناچاریان کردۊد لە وەجی بیلنیەیان، تا بیلنەی تاڵان ئەرا رووزگار و پشتگووشخستن.

چووڵکریاگ لە وەرجە 23 ساڵەو

 هاووڵاتی سوبحی رەزوان، یەکیگ لە بریکارەیل ماڵەیل، ئۊشێد، کە خیزانیگ لە ماڵیگ لە ناوچەی کەڕادە نیشتەجی بۊن کە لە ساڵ 2003ەو عراق هیشتنەسە جی، وە بی ئەوەگ بتۊنن ماڵەگە بفرووشن یا بیەنەی کرا.

 رەزوان، ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وت، کە "ئەو بریکار فەرمی لەلایەن خاوەن موڵکەگە نەۊە، چۊنکە هیچ نۊسریاییگ فەرمی لە ناوەینیان نییە کە دەسەڵاتی بەێد وە مامەڵەکردن وەرد ماڵەگە، وەلی ئەو لە خاسی هاوسایەتی ری وە کەسیگ نەیاس داگیری بکەێد، و هەمیش وەکرا نەیاسەی نەیاسەی چۊنکە دەسەڵات ئەوە نەیرێد".

 دیاری کەێد کە "خاوەن ماڵەگە تەمەی کردۊد مقیەتی ماڵەگە بکەێد تا وەخت گلەوخواردنی، لەوەر پەیوەندی هاوسایەتی کە ئەرا زیاتر لە 20 ساڵ چوودەو"، و دووپات کرد کە ئەو پەیوەندی وەرد خاوەن ماڵەگە کردگە و خستیەسەی ناو وینەی ئەو ویرانیە کە ماڵەگە رەسیەسە پی، وەلی ئی دۊاییە خەوەر دایەسەی کە گلەوخواردنی نزیکە، و ئەو ماڵەگە نووەو کەێد و لە نووەو دروسی کەێد.

 شمارەیگ کەم نین لەی ماڵەیلە لە بڕیگ لە ناوچەیل بەغداد و گەڕەکەیلی هەن، وە تایبەت کەڕادە و یەرمووک و مەنسوور و عتێفیە و شوینەیلیگ ترەک، و شایەت دەرفەت ئەرا خاوەنەیلیان پەیا نەوود ئەرا بەرهەمهاوردنی، یا شایەت نەخوازن لەلایەن کەسەیل ترەکەوە داگیر بکریەێد، لەوەر گریەدانی وە یادگاریەیلیان و ژیان وەرینیان.

ماڵەیل ئەرا سەگەیل و میرووەیل

 هاووڵاتی یاسەمین محەمەد، 35 ساڵان، لە ناوچەی مەنسوور، ئۊشێد، کە هاوسایەیلی، کە لە ئایین مەسیحین، ماڵەگەیان لە ساڵ 2011 وەجی هیشتن و وەرەو ویلایەتە یەکگرتگەیل چگن، دۊای ئەوەگ تەمەی وەپی کردۊد لەبانی.

 وتیش کە "ئی خیزانە کەسوکار لە بەغداد نەیرن، و گشت ئەندامەیلیان لە شار موسڵن، و تیشتەجییان لە ویلایەت میشیگان وەرگردنە، و تا ئیسە گلەو نەخواردنەسەو ئەرا عراق"، و دووپات کرد کە ئەو "تەمەی ئەوان هەڵگردگە، و هەر ماوەیگ و جاریگ ماڵەگە پاکەو کەێد و وە ئاو شوورێدەی، وەلی یە بەس نییە، چۊنکە ماڵ چووڵ سەگەیل ووڵ دزە کەنە ناوی و میرووەیل لەناوی شوین گرن".

 دیاریی کەێد کە ئەو "قڕکەرەیل وەکار تیەرێد ئەرا لەناوبردن ئەو میرووەیلە کە لەناو ماڵە چووڵکریایەگە هەن، لە رخ رەسینیان ئەرا ماڵەیل هاوسا، وەلی یە تەنیا چارەسەریگ وەختانەس".

و لایەنە حکومییەیل نیەتۊنن بەرهەمهاوردن لەی ماڵەیلە بکەن یا لە نووەو ئاوەدانیان بکەنەو، چۊنکە هن کەسەیلن، و لە رۊی یاساییەو دروس نییە مامەڵە وەپیانەو بکریەێد وە بی رەزامەنی خاوەنەیلیان.

 ماڵە چووڵکریاگ و رمیاگەیل دی تەنیا ناشرینکردن دیمەن ئاوەدانی لە پایتەخت نوێنەرایەتی نیەکەن، بەڵکم ئاڵشت بۊنە، وە مدوو کۊنەبۊنیان و پشتگووشخستنیان، ئەرا سەرچەوەی رخداری لەبان تەندروسی گشتی، وە تایبەت وەگەرد ئاڵشتبۊن بڕیگیان ئەرا شوینەیل گردەوبوین گەناڵخە و میرووەیل و ئاژەڵە ووڵەیل.

رخباری تەندروسی

 فرەیگ لە خیزانەیل داد کەن لە بڵاوبۊن سەگەیل وەرەلا و نۊش و میرووەیل لەناو ئی ماڵەیلە، لە سای سەختی رەسین وە خاوەنەیلیان یا جیوەجیکردن رێکارەیلیگ کە نواگیری ئی دیاردەیلە بکەن.

 هاووڵاتی شەریف موسەوی، لە ناوچەی مەنسوور، دۊنێد، کە ئەو "نیەزانێد رویکردن هاوساگەی وەرەو کوورە بۊە کە وەرجە زیاتر لە دە ساڵ ماڵەگەی هیشتەسە جی، وە بی ئەوەگ هیچ چشتیگ خەوەر وەپیان بێد".

 لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز، موسەوی دیاری کەێد، کە "رووبەر ماڵەگە رەسێدە نزیکەی 400 مەتر چوارگووشە، و وە شیوازیگ خاس دروس کریاس، و خاوەنەگەی تۊنست بفرووشێدەی یا بەێدەی کرا، وەلی وەپی خاستر بۊ هەر جۊر خوەی بیلێدەی".

 وتیش: "وەرجە نزیکەی چوار ساڵ پەیوەندییگ نادیار وەرگردم، و ئیجا ئاشکرا بۊ کە خاوەن ماڵەگەس، کە تەمەی وەپیم کرد گرنگی وەپی بیەم تا وەخت گلەوخواردنی، وەلی تا ئیسە گلەو نەخواردگە"، و دیاری کرد کە "باخچەی ماڵەگە بۊسە پەناگەیگ ئەرا سەگەیل کە لە گشت شەوەگە پاس کەن، و هیچ رییگ پەیا نەکردم ئەرا دەرکردنیان، چۊنکە ماڵەگە چووڵە و هیچ کەسیگ لەناوی نییە".

لە لای خوەییشەو، هاووڵاتی رەجا موحسین، لە ناوچەی کەڕادە، ئۊشێد، کە دانیشتگەیل ناوچەگە "شمارەیگ لە سکاڵا پیشکەش وە لایەنە پەیوەندیدارەیل کردنە ئەرا چارەسەرکردن کێشەی سەگەیل و میرووەیل کە دزە کەنە ناو ماڵ چووڵکریای هاوسایان".

 وەپای هاووڵاتییە بەغدادیەگە، کێشەگە وە شیوەیگ بنەڕەتی چارەسەر نەکریاس، کە ماڵەگە وەرجە چەن ساڵیگ هیشتیاسە جی، و هیچ چشتیگ لەباوەت خاوەنەگەی نیەزانیمن.

 رەوشە جیاجیایەیل هیلێد بڕیگ لە خاوەن ماڵەیل ماڵەیلیان لە وەردەم تۊشهاوردن و رمیان بیلن، تا وەگەرد رەدبۊن وەخت ئاڵشت بوون ئەرا شوینەیل گردەوبوین میرووەیل و کرمەیل و پشی و سەگەیل، کە یەیش کاریگەری لەبان هاوسایەیل کەێد و زەرەدەیل وە تەندروسی گشتی رەسنێد.

 لە وەختیگ بڕیگ لە خاوەن ئی ماڵەیلە ماڵەیلیان هیلنە جی وە ئومید گلەوخواردن ئەرایان رووژیگ لە رووژەیل، لایەنە حکومییەیل خوەیان لە وەردەم پاوەنەیل یاسایی دۊنن کە نواگیرییان کەن لە مامەڵەکردن وەرد موڵکایەتی تایبەت، کە هیلێد ماڵەیل گیر بخوەن لە ناوەین دیارنەمان خاوەنەیلیان و خراوەوبۊن کاریگەرییەیل پشتگووشخستن لەبان ناوچە نیشتەجیبۊیل چواردەوریان.