شەفەق نیوز - وەدویاچگن
پەلامار سەربازی ئەمریکی وەبان ئیران و ئەگەر پەنابردن ئەرا کلکردن یێز لە ناو خاک، وە دووارەوکردن سیناریۆی هاوشیوەی داگیرکردن عراق و ئەفغانستان، ملهڕییگ دروس کەێد ک تەقەلا دەێد ئەرا زیانڕەسانن وە جەماوەر سەرۆک دۆناڵد ترەمپ وەرجە هەڵوژاردنەیل 3ی تشرین دووەم 2026، وە مدوو ئەوەگ کاریگەری دیرێد لەبان فراوانبۊن جەنگ سەربازی لە ناوچەگە و بڕیان تەکان نەفت جیهانی و دروسبۊن شۆک ئابووری تون، وەپەی راپۆرتیگ لە رووژنامەی "دەیلی سەباح" تورکی.
رووژنامەگە لە راپۆرتیگ وە ناونیشان "ئایا ئیران هاوبەش چارەنووس عراق و ئەفغانستان بوود"، ک ئاژانس شەفەق نیوز هەڵگەردانی کردگە، باس ئەوە کرد ک شارەزایەیل مەزەنە کەن پەلامار زەمینی فراوان لە ئیران فرە "سەخت" بوود، وەتایبەت وەگەرد زەویوزار سەخت و ناوچەیل کویەیی، بەڵام مەحاڵ نیە، و لەوەر ئەوە هاتی پەنا بوەن ئەرا "کارەیل دیاریکریاگ و پسپۆڕانە" ک تەنیا دامەزراوەیل دیاریکریاگ بکەێدە ئامانج.
راپۆرتەگە دەسنشان کرد ک ئەمریکا ئیرنگە خاوەن 750 تا 800 بنکە یا دامەزراوەی سەربازی کاراس لە فرەتر لە 80 وڵات لە جیهان، ک بۊنەسە خاڵەیل دابینکردن دەریایی و بنکەی ئاسمانی سەرەکی، ک پشتگیری لۆجستی جیهانی دابین کەن.
وەگەرد ئەوەیش، راپۆرتەگە وت ک فرەیان پرسیار کەن دەربارەی بڕ سەرکەفتن ئەمریکا لە پەلامار زەمینی ئەرا بان ئیران، و دەسنشان نموونەیل وەرجەیە کەن جویر عراق و ئەفغانستان، بەڵام وت ئی دیمەنە هێمان سنووردارە.
راپۆرتەگە وەردەوام بۊ و وت: ئەمریکا هەر دو وڵاتەگە وە مدووەیل جیاواز داگیر کرد، ک بۊە مدوو کوشیان ملیۆنا کەس و عراقیگ پارچەپارچە و ئەفغانستانیگ کاولکریاگ وەجی هیشت.
دیاری کرد ک ئەنجام جەنگ 20 ساڵە لە ئەفغانستان رەوان بۊ، وەتایبەت دویای کیشانەوەی پڕ لە شیواشیو هیزەیل ئەمریکی، لە وەختیگ رەوش عراقیش دویای سەدام حسێن هێمان جسگیر نەویەسەو، بەڵام ئیران جویریگ ترەکە لەوەر ئەوەگ ئاست بەرزتر لە شارەزایی و توانا دیرێد.
راپۆرتەگە باس لە کوشیان شمارەیگ لە سەربازەیل ئەمریکی و زەخمداربۊن نزیکەی 200 کەس ترەک کرد لە ناو جەنگ ئیسە، و راگەیان ک "ئی رەوشە ئەرا ترەمپ وەرەو نوا نیەچوود"، و ئەگەر زەرەد گیانی بەرزەو بوود جویر ئەوەگ لە ئەفغانستان یا عراق یا جەنگ ڤێتنام رۊ دا، بوودە باریگ سیاسی گران، چۊن "هەر تابووتیگ گڵەو بخوەێد شایەت زەرەد جەماوەری ترەمپ بەێد وەرجە هەڵوژاردنەیل 3ی تشرین دووەم 2026".
وەپەی راپۆرتە تورکییەگە، مەزەنە کریەێد ک ئەمریکا بەشیگ تەواو ئامادە نەویەسەو ئەرا سیناریۆێگ جویر پەلاماردان وڵاتەیل کەنداو یا بەسانن تەنگەی هورمز یا چەسپانن مین لە کڕەیل دەریایی سەرەکی، لەوەر یە راپۆرتەگە وت ک هاوردن هیز زەمینی ئەمریکی لە ئیرنگە نزیک نیە.
وەگەرد ئەوە کە ئیران وەپەی راپۆرتەگە، کەفێدە زیان گەورە ئەگەر جەنگەگە درویژە بکیشێد، بەڵام ستراتیژییەگەی ئەرا کوتان ئابووری جیهانی توەنێد خەرج فرەتر بخەێدە بان نەیارەیلی و هاوپەیمانەیلیان.
راپۆرتەگە وتیش ک ئەمریکا و ئیسرائیل ک بەرەی دوویەم لە لوبنان واز کردنە، پەلامارەیلیان تونتر کەن ئەرا ژیرخستن ئیران، بەڵام پرسیار کرد ک ئایا تایبەتمەندی جۆگرافی ئیران لە کەنداو، وەگەرد ئەو فشارە ک وە ری گرووپە هاوپەیمانەیلی جویر حوسییەیل لە دەروازەی دەریای سوور دیرێد، بوودە مدوو درویژەبۊن جەنگەگە؟
وەپەی ئەوەگ لە بانەو وتیا، راپۆرتەگە دیاری کەێد ک جەنگ وەگەرد ئیران هاتی بچوودە گامیگ نوو و رخبار، و باس ئەوە کرد ک ئەمریکا هویر لە کلکردن هەزاران سەرباز کەێد، و ئی گامە هاتی رێڕەو جەنگەکە وەشیوەێگ زویوەزوی ئاڵشت بکەێد.
وتیش: نیشانەیل لە مقیەتیکردن تەنگەی هورمز تا کوتان ناوەند نەفت سەرەکی ئیران لە دورگەی "خارک"، کاریگەری جیهانی رخداریگ دیرن.
راپۆرتەگە کۊتایی وە قسەیلی هاورد و وت ک رخەیل پەیوەندیدار وە ئی گامەیلە گەورەن، و وە هۊر هاوردەوە ک ئیران راگەیان نیاز دیرێد ئەرا تووڵەسەنین وە مووشەک و فڕۆکەی بیفڕۆکەوان، و هەر پەلاماریگ زەمینی هاتی لە دەس دەرچوود و وەشیوەیگ زویوەزوی فراوان بوود.