عەلی حسێن فەیلی/ لە دویای رمیان رژیم سەدامەو، قەیرانەیل سیاسی و نەتەوەگەری و مەزهەبی و هەرێمی مەزغز کۆمەڵی ئیمە خستنەسە ئامادەباشی وەردەوامیگ، خەوەر گەنەیل، شیەوکردن شیواشیو، یاسایەیل وەکار نەخریاگ، گشتی هیشتن کڕ ناوەین راسگانی و مەزەنە کاڵ و نادیار بوود، و لەناو ئیجویرە ژینگەیگ، سەختە ئەرا ئایمەگە وەبان ئارەزوو تەنیا ژیان بکەێد، یا بوودە خاوەن بەهرە و کارایی لەناو تەمیگ خەس.
وەختیگ فامستن نیگەرانی درویژماوە وەگەرد رەوشەیل ناو عراق گریە دەیمن، لەلای کوردەیل فەیلی دەسەواژەیگ دیار دەێد کە فرەتر پەیوەندی وە ژیانیان دیرێد (هشکەوکردن بڕیارەیل) وەتایبەتی ئەو بڕیارەیلە کە دویریان خەن لە بەرنامە و پلانەیل گشتی یا دادپەروەرییان ئەرا ماوەی نادیاریگ بار کەن، کە کۆمەڵگای داکاسیای، ئەگەر تویش قەیرانیش باێد، هەر خوازێد بڕیارەیلی وەشیوەی ئارامییگ گەورەتر و داناترەک بوەێد، وەلێ بانان نادیار، هویرکردن گشتی لە "بەرزەخ"یگ ناوەین رخ و ڕومید گیر تیارێد، و وەختیگ دەسەڵات کەمتر وەڵام داواکاریە ناسکەیل دەێدەو، دروسکردن مەغزیگ ئارام بوودە ئەرکیگ نیمچە مەحاڵ لە راسییگ بنەوگردگ و باری وە قەیرانەیل سەنگینە.
ئەگەر چارەسەری وە دووارە بیناکردن دڵنیایی و گلەوداین واتە دەسوەپی کەێد، خو ژیان، وەختیگ ریەیل تەنگەو بوون، و رووشنی ماف و چارەنویس نەمینێد، دی مینەی دروشمەیل گەورە نیەکەێد چەنە مینەکردن هاوسەنگییگ مقیەتی ئایەم لە رمیان، نە نەتەوەیی تەنیا، نەیش لایەنگریی سیاسی تەنیا، توانا دیرن ئەرک رزگارکەر بڕانن لە رەوشیگ چارەنویس وە دویاخستن وەردەوامیگ وەڕیەو بریەێد.
وەختبگ دیاری نەکردگە، و کەسیگ وەپیمان نەوتیە چارەسەرکردن ئی گیچەڵە چەنیگ وەپی چوود، "نا باوەڕی" درویژماوە لە خود قەیرانەیل رخبارترەکە، چوینکە توانای مەردم ئەرا رێکخستن و پلانسازی لەناودەێد، و وەگەردیەو ململانێیەیل دەرکەفتن لە نوا زیایەو بوود، و بەرژەوەنیل دەن لەیەکتری، و تەقەلایەیل چەسپانن شەرعیەیل کۆمەلایەتی لەناو چینەگە زیایەو بوون، جویر مدووەیلیگ زیاتر ئەرا رەتکردن ئەوەکە، هەمیش رویکردنەیل ئایدۆلۆژیایی و ئامانجەیل دژوە یەکتری توانای هەڵگردن یەکتری کەمەو کەێد، و شوین چەوپیکەفتن تا خوارترین ئاستی بویچکەو کەێد.
لە سای ئی نادیاریە، مەغز هەر لە خوەیەو وەرەو گەنترین سیناریۆ چوود، کە نیگەرانی و ژاوەژاو لە کاردانەوەی وەختانە وەرەو ریتمیگ رووژانە چوود ئەرا شەکەتی دەروینی و تویڕەیی، کە ئەزموونەیل دووچەوەکی و دویرخستن و ستەمکاری لە قۆناغەیل جیاجیا هەستیگ وە غەدر و تا دڵنیایی برد، و هیشت ئیمە و گشت پیکاتەیلە کە زیان لە رەوشەیلیگ هاوشیوە دینە، هیشت وەشیوەیگ بژیەیمن چماێ ئامادەکاری ئەرا گەنتر بویەسە ئەرکیگ هەمیشەیی.
وەگەرد داوەزیان رووحیەت (ملهڕی) جویلەی کۆمەڵایەتی ئیمە کرچەو بوی و داینامیکی مەردم ئیمە کەمەو بوی.
راسیەگە وەپیمان بویشێد کە جوگرافیا بەزەیی وە ئیمە نەیاشتیە، وەلێ نەوین میکانیزمەیل یاسایی و ناوەنگیری دامەزراوی ئەرا گفتوگۆ هیشت قەیرانەگە ئاڵووزترەک بوود، وەلێ پشتگیریکردن و دەسوەردان دەرەکی، وەختیگ وەبی رێسگا هات، بەشەوبوین قویلەو کرد، لە وەختیگ پارچەبوین ناوەین ئێڵ و خیزان و فرەیی نووڕینەیل سیاسی توانایەیل دروسکردن یەکڕاییگ کارا شکان کە بتوانێد داواکاریەیل بکەێدە رییگ وەکارهاتگ.
لە پایان، راسە نەوەی نوو داواکاریەیل راسگانی و دیار دیرێد، و بەشیگ لە وەرپرسە تەقلیدییەیل ئاماەبوینیگ نشان نیەن ئەرا باسکردن لە گرنگەیل ئیسە، وەلێ ئمڕوو فەیلیەیل لە گشت وەختیگ زیاتر هەوەجەی سازين خشتەی گفتوگۆ ناوخوەیی و گەشەپیدان پەیماننامەی هاوبەش دیرن، ئەگەر لە خوارترین ئاستەیل هاوبەشیەیل دەسوەپی بکەێد، پەیماننامەیگ وە گامەیلیگ پراکتیکی توکمە دووارە دڵنیایی بینا بکەێد، و نیگەرانی لە باریگ رووژانە بکەێدە هاندەریگ ئەرا رێکخستن و گلەوداین ئامادەبوین.