ڤینۆس بابان

جۊلەی کردەوەیل سیاسی لە مەوقەی دەرکەفتن هەرێمی وە پرۆتۆکۆلەیل شیوەیی نیەخوەنیەێدەو، بەڵکم وە سەنگ جۊری دەسپێشخەری و توانای لەبان دووارە داڕشتن بنەماگان بازیەگە خوەنیەێد. لەی چوارچیوە وە تایبەتی، سەردان سەرۆک هەرێم کوردستان نێچیرڤان بارزانی ئەرا پایتەخت بەغداد و چگن راسەوخۆی ئەرا بان مێز بڕیار لە هاوپەیمان وەڕێوەبردن دەوڵەت وە ئامادەبۊن سەرۆکایەتییە چوارینەگە، لە سنوورەیل هەماهەنگی کارگێڕی باو رەد کەێد، ئەوە پرۆسەی دووارە رێکخستن قیبلەنامڵی سەروەریە کە ئامانج لەلی رەد بوی لە چوارگووشەی وەڕێوەبردن ناکۆکییە شەکەتکەرەیل ئەرا ئەندازیاری رێککەفتنەیل قایم و وەردەوام.

چوارچیوەی سیاسی و وەخت دەسپێشخەریەگە

نیەتۊەنیەێد ئی سەردانە لە ئاڵشتکارییە ناسکەیل لە دیمەن سیاسی و ئەمنی و هەرێمی جیا بکرەێدەو، سەردانەگە خوازین هەولێر و بەغداد وەرجەسە کەێد لە رەدکردن گیرخواردنە پێکهاتەییەیل لەڕی دوو رێڕەو هاوتەریب:

رێڕەو دامەزراوەیی جیوەجیکار.. کە خوەی دۊنێدەو لە گفتوگۆیل راسەوخۆ وەگەرد سەرۆک حکومەت و وەزارەتە پەیوەندیدارەیل ئەرا هەڵوەشانن ئەو باوەتە راسەوخۆیەیلە کە پەیوەندی دیرن وە بودجە، دراو نەختینە و میکانیزمەیل دارایی مووچەی فەرمانبەرەیل هەرێم کوردستان و خانەنشینەیل و چەودیاری کۆمەڵایەتی.

رێڕەو سەروەری رێککەفتنی..لەڕی چگن راسەوخۆ ئەرا هۆڵ گردەوبوینەیل هاوپەیمانی وەڕێوەبردن دەوڵەت و وە ئامادەبۊن سەرۆکایەتییە چوارینەگە کە پەیوەندیدارە وە رێکخستن ریتم جۊلەی یاسادانان و دابینکردن داپووشین سیاسی و رێککەفتن لە ناوەین فراکسیۆنە نیشتمانییەیل ئەرا مقیەتیکردن بەرژەوەنیەیل وڵاتەگە و رەدکردن قۆناغە هەستیارەگە.

شیەوکردن دۆسیە سەرەکییەیل لەبان مێز گفتوگۆ

یەکلاییکردن دارایی و تاسیان وزە.. کێشەی ئابووری وە جومگەی بنەڕەتی مینێد وە تایبەت وەگەرد ئاڵووزبۊن قەیران کاش و دیرکەفتن خەرجکردن مووچە و شایستە کۆمەڵایەتییەیل لەبان بنەمای ئەو رەنگدانەوەیلە کە لەبان پەککەفتن هەناردەیل نەفت رەدبۊ لە گەروو هورمز رۊ دانە، گفتوگۆیل تەقەلا دەن ئەو ئارامکردن وەختانە رەد بکەن وەرەو چوارچیوەیلیگ ئەرا دایین و میکانیزمەیل ئاشکرا کە رەوانبۊن مووچەیل وە وەردەوامی مسۆگەر بکەێد وەگەرد تەکان ئەرا پەسەنکردن یاسای نەفت و گاز فیدراڵی.

ئاسایش مەیدانی و تاقیکردن سەروەری.. دۆسیەی ئەمنی ناسک فرە وەدەس تێرێد دۊای ئەو پێشهاتە گەورایەیلە کە خوەیان دۊننەو لە پەلامارەیل دۊایی کە رەسینە بارەگایەیل ئەمنی و ئەوەگ وەگەردی بۊ لە بەڵندکردن لە ناو هەڕەشەیل هەرێمی، هازدارکردن هەماهەنگی لە ناوەین هیزەیل فیدراڵی و هیزەیل پیشمەرگە وە تایبەت لە کەلەبەرە مەیدانییەیل و ئەو ناوچەیلە کە مادەی 140 گرێدەیانەو هەوەجەیگ سەروەری نیشان دەێد ئەرا ریگریکردن لە ئاڵشتکردن عراق ئەرا مەیدانیگ ئەرا یەکلاییکردن تووڵەیل.

لە باوەتە مەیدانییەیلەو ئەرا نیشاندەرە فەرمییەیل

تویت فەرمی سەرۆک هەرێم کوردستان دۊای گردەوبوینە بەسیایەگەی وەگەرد سەرۆک وەزیرەیل، لە چوارچیوە باوەیل بەیاننامە دیپلۆماسییەیل رەد کەێد، کە پەیماننامەیگ پەنجی دانا کە بەیاننامە ستراتیژییەیل دیاری کەێد ئەرا کەمەوکردن رەنگدانەوەیل ئیسە: دووپاتکردن مەرجەعیەت دەستووری، چارەسەرکردن تاسیان دارایی، گیرهاوردن چەک وە دەس دەوڵەت، زویکردن وە کارە لەپیشینەیل گەشەپیدان و یەکخستن بەرەی نیشتمانی دژ وە رخباریەیل هەرێمی.

یەکەوگردن خوازین هەولێر و بەغداد لە ژیر سای هاوپەیمان وەڕێوەبردن دەوڵەت ئەرا نواگیریکردن قەیرانەیل نەفت و بەڵندکردن چەکداری ئی جۊلە شەرعیەتیگ سەروەری دووجار دەێدە پی، ئەو دۆسیەی گیرهاتگە لە داڵانەیل مامەڵە تیکتیکیەیل ئاڵشت بوود ئەرا چوارگووشەی بەرژەوەنی باڵای نیشتمانی، و دووپات کەێد کە مقیەتیکردن ئاسایش دارایی و مەیدانی عراق هەوەجە وە پابەندبۊنیگ دامەزراوەیی ئاراستەکریاگ دیرێد ئەرا مقیەتیکردن دەسەڵات یاسا و مقیەتیکردن ئارامی وڵات فیدراڵی.

نێچیرڤان بارزانی.. ئەندازیار هاوسەنگی لە سەردەم جەمسەرگیری

ئی جۊلە ئامادەبوین بەڕێز نێچیرڤان بارزانی چۊ کەسایەتییگ میحوەری جیگیر کەێد کە پانتاییگ فراوان ئەرا مانۆڕکردن و توانایگ لەبان کۆنترۆڵکردن قەیرانەیل دیرێد، وژاردەی هەمیشەیی ئەو وە پشت بەسین وە دیپلۆماسیەت ئارام و دیدارە راسەوخۆیەیل بەشداری کەێد لە مقیەتیکردن هەولێر لە فشارە سەختەیل ئابووری و هەرێم کوردستان کەێدە هاوبەشیگ کارا و سەرەکی لە هاوکێشەی حوکمڕانی و ئارامی لە بەغداد.

چەسپانن شەرعیەت ئەدای کار دامەزراوە فیدراڵییەیل

لەباوەت سەرۆکایەتی ئەنجومەن وەزیرەیل و حکومەت فیدراڵی، بەرهەمهاوردن رێککەفتنەیل ئاشکرا و چارەسەرکردن دۆسیە گیرهاتگەیل وەگەرد هەرێم کوردستان سەرکەفتنیگ دەێدە دەوڵەت لە وەڕێوەبردن دۆسیەی شایستەیل هاوبەشی نیشتمانی و رەنگدانەوەی توانایەتی لەبان چەسپانن ئارامی سیاسی و جیوەجیکاری کە قەوارەی فشارەیل هەرێمی و دەوڵەتی کەمەو کەێد.

ستراتیژیەت هاوپەیمان وەڕێوەبردن دەوڵەت و مقیەتیکردن یەکگرتگی

هاوپەیمان دەسەڵاتداڕ هەوەجە وە مقیەتیکردن یەکگرتگیی هاوپەیمانەیل کورد و هاوبەشە نیشتمانییەیلی دیرێد، گفتوگۆیل ئیسە لە رەفتارە بڕگەییە راسەوخۆیەیل رەد کەن ئەرا رەسین وە رێککەفتنەیل تیکتیکی و ئەوانەگ پەیوەندی دیرن وە هەماهەنگی سیاسی و یاسایی لە ناوەین لایەنەیل کوردی و کوتلە فیدراڵییەیل ئەرا گەرەنتی ئارامی دامەزراوەیی.

قایمکردن سەروەری لە سای هاوسەنگیەیل هەرێمی

سەردانەگە تیەێد لە سای ئاڵشتکارییەیل جیۆ-سیاسی و بەڵندکردنەیگ ئەمنی ئاڵووز کە پەیوەندی مەیدان عراقی و هەرێمی دیرێد، هەماهەنگی سەروەری لە ناوەین بەغداد و هەولێر پایەیگ نیشان دەێد ئەرا ریگریکردن لە داڕشتن هەر فەرمانکرنیگ دەیشتەکی و مقیەتیکردن زەوییەیل عراقی و بارەگا ئەمنییەیلی و پرۆژەیل وزە و بەرهەمە رەدبۊیل لە سڕبردن ئەرا ناو کۊرەی جەنگە هەرێمییەیل.

رەهەندەیل و دەرئەنجامە جیوەجیکارییە چەوەڕیکریاگەیل

لەڕوی ئابووریەو.. دامرکانن قەیران دارایی هەرێم کوردستان جۊلە گلەو دەێد ئەرا بازاڕەیل و بازرگانەیل لە هەولێر و سلێمانی و دهۆک و میکانیزمەیل رێکخستنیگ فرەتر ئاشکرا دەێدە دارایی فیدراڵی لە بەغداد ئەرا چەودیاریکردن و دیاریکردن هەژمار و سەرچەوەیل.

لەڕوی سیاسی و دیپلۆماسیەو.. کلکردن پەیامەیل دڵنیایی ئەرا هاوبەشەیل دەوڵەتی و هەرێمی وە بۊین ئامرازەیل گفتوگۆی ناوخۆیی و توانایەتی لەبان یەکلاییکردن خاڵەیل ناکۆکی وە شیوەیگ خودی و وە خوازین نیشتمانی.

لەڕوی ئەمنیەو.. هازدارکردن هەماهەنگی مەیدانی ری بڕێد لە نوای تەقەلایەیل گرووپە تیرۆریستی و بەرژەوەنیخوازەیل ئەرا سوودگردن لە هەر بۆشاییگ ئەمنی یا سیاسی لە ناوەین ناوەند و هەرێم کوردستان.

لەڕوی رێکاریەو (تاقیکردن گەرەنتی و جیوەجیکردن).. تاقیکردن راسگانی ئی لویتکە لە توانایەتیەگەی ئەرا ئاڵشتکردن لە رێککەفتنە سیاسییە گشتییەیلەو ئەرا دەسەیل جیوەجیکاری وە خشتەیگ وەخت دیاریکریاگ، رەدکردن ئاڵووزییە بیرۆکراتی و جیوەجیکارییە وەرینەیل تەنیا گەرەنتی نیشان دەێد ئەرا ریگریکردن لە پەککەفتن دەرئەنجامەیل لەبان ئاست جیوەجیکردن کردەیی.

لە کووتایی، سەردان بەڕێز نێچیرڤان بارزانی ئەرا بەغداد وە قەوارەی پرۆتۆکۆلە دەرچگەیل نیەپوورێد، بەڵکم وە توانای لەبان دووارە ئەندازیاریکردن هاوکێشەی سیاسی لە مەوقەیگ جیاوەکەر، سەرکەفتن ئی دەسپێشخەری بەسیاگە وە ئاڵشتکردن تەواو لە دیپلۆماسیەت کۆنترۆڵکردن قەیرانەیل ئەرا هاوبەشی زامنییە هاوبەشەیل، وەختیگ فشارە دارایی و هەرێمییەیل بەرزەو بوون، هەولێر و بەغداد چەسپنن کە دروسکردن پیەڵەیل دی تەنیا وژاردەیگ دیپلۆماسی تیکتیکی نییە، بەڵکم بایەسەیگ سەروەری و یەکلاییکەرە ئەرا مقیەتیکردن ئارامی عراق و بانان دامەزراوەیی.