شەفەق نیوز - هەولێر

چگن دینيز ئۆنداف ئەرا ناو یاریگای تۆرۆنتۆ تەنیا ئاڵشتکارییگ پەلاماری ئاسایی نەۊ لەناو بازییگ ئاڵووز، بەڵکم زیاتر هاوشیوەی وازکردن دەروازەیگ نوو بۊ لە چیرووک پەلاماردەر ئەڵمانی لە رەگەز کورد ئێزیدی، کە ری خوەی لە یاریگایەیل سا بڕی تا دڵ مۆندیال، و دۊای ئەوە لە یەک شەوەو خوەی دی جۊر پاڵەوانیگ تووپی ئەرا ئەڵمانیا و هێمایگ سووزداری ئەرا جەماوەریگ فراوان لە کورد کە لە هەڵپەڕکەیگ دۊای گۆڵ توومارکردن، دانپینان فەرمی وە ناسنامەیگ دیمەن کە ساڵانیگ دۊر لە چرای رووشنایی گەورە مەنۊد.

لە بازی کۆتدیڤوار (ساحل ئەلعاج) لەناو گرووپ پەنجەم لە جام جەهانی 2026، ئەڵمانیا دواکەفتۊد وە گۆڵیگ لەلایەن فرانک کێسی لە خولەک سییەمەو، دۊای ئەوە کە دوو دەرفەت ئەرا ئەو لە مەوقەی یەکەم هەڵوەشیا، و دەرکەفت کە گیر خواردگە لە وەرانوەر تیمیگ ئەفریقی تون و رێکخریاگ، و دۊای سەعاتیگ لە بازیکردن، راهێنەر یولیان ناگلسمان پەنا برد ئەرا کورسی یەدەگەیل، و ئۆنداف هاوردە ناو سێ ئاڵشتکارس کە جۊیلە ئەرا پەلاماردان ئەڵمانی هاوردەو.

دۊای هەشت خولەک تەنیا، ئۆنداف خوەی دی لەو شوینە کە پەلاماردەرەیل دووسی دیرن تێیا بۊنن، پاسیگ پان لەلایەن نادیم ئەمیری، جۊیلەیگ زیرەکانە لەپشت وەرگریکارەیل، و دۊای ئەوە لیدانیگ راسەوخۆ ئەڵمانیا گلەو دا ناو یاریگە، باوجی پەلاماردەرەگە کە لە شتوتگارتەو هاتۊد تەنیا وە یەکسانبوین رازی نەۊ، کە لە وەخت زیایکریای، پاسیگ تون وەرگرد، وە لەشی چەرخیا لەناو ناوچەگە و گۆڵ سەرکەفتن وەشان، تا ئەنجامەگە ئاڵشت بکەێد ئەرا 2-1 و پلیت دەرچگن ئەرا قۆناغەیل یەکلاکەر بەێدە ئەڵمانیا.

ئۆنداف دۊای بازیەگە وت کە سەرکەفتنەگە فرە گرنگ بۊ و هەڵوژاردەگە کەسایەتییگ تون نیشان دا، باوجی وەرگریکار جۆناتان تاه تایبەت رێز لەلی گرد، و هەژمار کرد کە ئەو بازیزانەیلە کە لە کورسی یەدەگەوە هاتن وزەیگ نوو بەخشینە تیمەگە، و ئۆنداف ناوازە بۊ لە جیوەجیکردن ئەرک خوەی.

ئەرا ئەڵمانیا، باوەتەگە تەنیا سێ خاڵ نەۊ، بەڵکم دەرچگنیگ بۊ لە یادەوەری شکستەیل مۆندیالی لەدوایەک، دۊای ئەوە کە لە هەردوگ پاڵەوانیەتی 2018 و 2022 لە قۆناغ یەکەم ماڵئاوایی کرد.

باوجی چیرووک ئۆنداف لەی مۆندیالە وەرجە بازی کۆتدیڤوار دەس وەپی کرد، کە لە وازکردن رێڕەو ئەڵمانیا لە وەرانوەر کوراساو، جۊر یەدەگ هاتە ناو، و گۆڵیگ توومار کرد و دوو گۆڵ دروس کرد لە سەرکەفتنیگ گەورا 7-1.

 دۊای گۆڵەگەی، وەرەو پەرچەم سۊکەگە چگ و هەڵپەڕکەیگ (گۆڤەند) کوردی رەسەن ئەنجام دا، وەرجە ئەوەگ ئەنتۆنیۆ رۆدیگەر بەشدار بوود وەگەردی لە دیمەنیگ کە زوی بڵاو بۊ لەناوەین کوردەیل لە عراق و سووریا و تورکیا و ئیران و بیگانەیی ئەوروپی، ئەرا فرەیگ لە خەڵک، چۆپی کیشانەگە تەنیا خوەشیکردن نەۊ، بەڵکم مەوقەی دەرکەفتن ئەرا ناسنامەیگ کوردی بۊ لەبان گەورەترین شانۆی تووپ لە جەهان.

 میدیایەیل راگەیانن کوردی وەگەرد گۆڵەگەی وەرانەەر کوراساو جۊر مەوقەی میژوویی رەفتار کردن، و نشان دان کە ئەو یەکەم بازیزانە لە رەگەز کورد گۆڵ لە جام جەهانی توومار بکەێد، هەرلیوا هێماگەی دەرکەفت لە قەوارەی رێزگردن لەلی، تایبەت کە کوردەیل خاوەن هەڵوژاردەی سەروەخوەی پەسەنکریاگ نین لە یەکێتی ناودەوڵەتی، و فرەجار بەهرەیلیان لەناو هەڵوژاردەی وڵاتەیل ترەک دەرکەفێد.

خود ئەو هەڵپەرکە چشتیگ نوو نییە لەبان ئۆنداف، چۊنکە لە نیسان 2024 خوەشی کرد وە گۆڵەگەی وەگەرد شتوتگارت لەناو گۆڵ ئاینتراخت فرانکفورت وە هەڵپەڕکەی کوردی کە فتراق رووژنامەگەری ئەڵمانی کێشا.

ورووژنامەی بێڵد ئەو وەختە نویسان کە ئۆنداف دەسەیلی بەسا لەپشت پشتی و چەمیاو وەرەو نوا و شانەیلی جۊیلان، و باوەتەگە پەیوەندی وە هەڵپەڕکەی کوردی تایبەتیگ دیرێد کە لە ژوور ئاڵشتکردن دەنگ جۊیلە ئەنجامی داۊد، وەرجە ئەوەگ هاوڕیەیلی داوا لەلی بکەن بخەێدەی ناو یاریگا، و لەو وەختەو، هەڵپەڕکە بۊە بەشیگ لە وینەی گشتی، جۊر ئەوەگ گۆڵەگەی فرەجار مانایگ هەڵگرێد کە رەد تووپان کەێد.

دینیز ئۆنداف لە 19ی تەمموز 1996 لە شار ڤارێل لە ویلایەت ساکسۆنیای خوارگ لەداڵگبۊ، و لە ئاخێم گەورا بۊ، رەگەز بنەماڵەی گلەو خوەێد ئەرا ناوچەی وێرانشار لە ویلایەت ئورفا لە باشوور خوەرهەڵات تورکیا، کە ناوچەیگە ئامادەبۊن کوردی دیاریگ لەناوی هەس.

 راپۆرتەیل ئەڵمانی نشان دەن کە باوانی تورکیا وەجیهیشتن لەناو چوارچیوەی فشارەیل کە دۊای کودەتای 1980 هات، تا ژیان نوویگ دەس وەپی بکەن لەناو کۆمەڵگای ئەڵمانی کە لەناوی یادەوەری کەمینەیگ چەوسیاگ لە دڵ خوەی هەڵگردۊد.

ئی پشتینە پرس ناسنامە کردە ئامادە لەناو چیرووک ئۆنداف، چۊنکە لە چەوپیکەفتنەیل وەرین، پرسیار لەلی کریا لەبارەی ئەگەر بازیکردنی ئەرا تورکیا، باوجی دووپات کرد کە هەڵوژاردن ئەڵمانیا دیار بۊ، و وت کە لەورە گەورا بۊە و هەس وە سەرپیچی گەورایگ کەێد وەرەو ئەو، و پەیوەندیی وە تورکیا کەمە.

 لە بەشیگ ترەک وەسف خوەی جۊر بازیزانیگ لە رەگەز تورکی راسەوکرد، و وت وە مانایگ ئاشکرا کە ئەو کوردە لە سەرەتا، ئی باوەتە خستەی وەرانوەر پەلامارەیل رەگەزپەرسی و نەتەوەیی، تایبەت دۊای بازی شتوتگارت و فەنەرباخچەی تورکی لە خول ئەوروپی، وەرجە ئەوەگ سوپاس جەماوەرەگەی بکەێد لەبان پاڵپشتی فراوانیگ کە وەرگرد.

لە ئاست وەرزشی، ئۆنداف نەڕەسیە هەڵوژاردەی ئەڵمانی لەڕی ئاسایی ئەرا ئەسارەیل زۊی، چۊنکە لە یانەیل بۊچگ دەسوەپی کرد، و رەد بۊ لە ئەکادیمیای ڤێردەر برێمەن وەرجە ئەوەگ دۊرەو بکەفێد لەلی، دۊای ئەوە لە پلەیل خوارتر کایە کرد وەگەرد هافڵسە و براونشوایگ دۊەم و مێپن، لەو ساڵەیلە ژیان بازیزانیگ ژیا کە تەقەلا دا تا نەوودە باریگ لەبان خیزانەگەی، و راِهێنان پیشەیی و کار وەگەرد تووپان هەڵوژارد، وەرجە ئەوەگ بتەقێدەو لە روی گۆڵ توومارکردن وەگەرد یۆنیۆن سان جێلوازی بەلجیکی، کە 25 گۆڵ لە یەک وەرز توومار کرد و دەروازەیگ ئەرا برایتۆنی ئینگلیزی ئەرا خوەی واز کرد.

باوجی وێستگەی شتوتگارت وەرچەرخانیگ گەوراتر بۊ، چۊنکە رەسیە یانەگە لە سەرەتا لەڕی خواستن لە برایتۆن، دۊای ئەوە ئاڵشت بۊ ئەرا یەکیگ لە کلیلەیل بەرزەوبۊن تیپەگە، لە وەرز 2023-2024 نزیکەی 18 گۆڵ توومار کرد و دۆسیەی نۆ گۆڵ دروس کرد لە خول ئەڵمانی، و بەشداری کرد لە گلەوداین شتوتگارت ئەرا خول پاڵەوانەیل ئەوروپا.

لە وەرز 2025-2026 ئاست خوەی زیاتر بەرزەو کرد، و 19 گۆڵ لە بۆندێسلیگا توومار کرد وەگەرد شەش پاس یەکلاییکەر، تا بوودە پڕترین بازیزان ئەڵمانی لە توومارکردن گۆڵ لە خولەیل یەکەم لە دەورگرد جەهانی لەو وەرزە، و دۊەم پەلاماردەر خول ئەڵمانی لەپشت هاری کێین.

نامۆ نەۊ دۊای ئەوە کە شتوتگارت گرێبەستەگەی دریژەو کرد تا ساڵ 2029 وەگەرد وژاردەیگ ئەرا وەرزیگ ترەک، یانەگە وەسفی کرد کە یەکیگ لە گرنگترین مدووەیل سەرکەفتنیە لەناو ساڵەیل دۊایی، لە وەختیگ ئۆنداف وت کە شتوتگارت و شارەگە بۊنە ماڵ دۊەمی، و خوازێد وەڵام باوەڕی بەێدەو وە گۆڵەیل و ئاست گونجیاگ.

 وەگەرد هەڵوژاردەی ئەڵمانی، خەونەگە دۊاکەفت باوجی وە تزنی هاتر ئۆنداف کایە نەکرد ئەرا هیچ لە هەڵوژاردەی تەمەنەیل ئەڵمانی، وەرجە ئەوەگ ناگلسمان داوای بکەێد لە ئازار 2024 و ئەو لە تەمەن بیس و هەفت ساڵی بۊ، و لەو وەختەو، چیرووکەگەی ئاڵشت بۊ ئەرا نمونەیگ لەبارەی بازیزان دۊاکەفتیگ کە هەوەجە وە ژیاننامەی ناوازە نەیرێد، تا برەسێدە لووتکە، و لە جام جەهانی ئیسە، تەنیا وژاردەی یەدەگ نییە، بەڵکم بۊە ئەو پەلاماردەر کە ئاواز بازیەیل ئاڵشت کەێد لە یەکەم دەسدان، و ئەڵمانیا قۊلییگ لە گۆڵ توومارکردن بەێد کە هەمیشە شۊنگیری کردیاد.

لەناوەین گۆڵ کوراساو و چۆپی کیشان گۆڤەند، دۊای ئەوەیش دوو گۆڵ کۆتدیڤوار بکوش، ئۆنداف بۊە ناونیشانیگ دوولایی، لە ئەڵمانيا، ئەو سوپەر یەدەگەیە کە شایەت خوەی بچەسپنێد جۊر سەرەکی لە بازیەیل هاتگ، و لە سووزداری کوردی، ئەو بازیزانەسە کە هەڵپەڕکەیگ میللی هەڵگرد ئەرا شاشەی مۆندیال، و ناسنامەی خیزانەگەی کردە بەشیگ لە چیرووک تووپان جەهانی.