ا. د. قاسم مەندەلاوی
هونەرمەن (هەڤاڵ محەمەد خانەقینی) لە ساڵی 1984 لە شار خانەقین لەداڵگ بوی و مناڵی خوەی لەناوی وەسەر بردیە، دویای ئەوگ چگەس سلێمانی و ئیرنگە لەورا زندگی کەێد، ئەو هونەرمەندیگ وەئەزموونە و یەکیگ لە دیارترین گۆراچڕەیلە کە وە دەنگیگ رەنگین و پێشکەشکردنیگ تایبەت ناسریاس، وە زوان کوردی و فارسی و عەرەبی گورانی چڕێد، و شمارەیگ لە گورانیە فۆلکلۆریە کوردیەیل پێشکەش کردیە، جویر: "یا عەلی مەدەد"، "جاوشین"، "لەیلا"، "خودا خودا"، "نەتوری"، "تەن تەنە"، "هەی کچە جوان"، "وارانە"، "جەندجار"، "بەناز"، "ئاموزا کیان"، "خانەقین"، "نەورۆز". لە ناسراوترین گۆرانیە عەرەبیەیل ـ وەشێوەزار عراقی ـ "هەلە بیک"، "عيرني بالشيب"، "حەبیب ئومک"، "گلی یا حلو" و چەند گۆرانی تریش، هەمیش بەشداری لە چەندین فێستیواڵ کردیە کە لە سلێمانی و هەولێر ئەنجام دریانە.
هونەرمەن هەڤاڵ ئوشێد: "من لێوا دوینمێ هونەر پەیامیگ مرۆیی و پیرۆزە، و فرە پاداگرم چشتیگ تایبەت پێشکەش بکەم کە دەربڕین ئازار و ناخوەشیەیل گەلەگەم لە گشت لایەنەیل ژیان بوود، کۆمەڵایەتی و سۆزداری و هتد.."، هەمیش لە پەیامیگ ئەرا وەزارەت گەنجەیل و کولتوور لە هەرێم کوردستان، داوا کرد گرنگی وە بارودۆخ هونەر لە خانەقین بدرێد، ئەو شارەی میرات و مێژوو و هونەرە، وەمدوو ئەوەگ کە لە گورانی کوردی ڕەسەنایەتییگ تایبەت دیرێد، و داوای پشتگیری هونەرمەندەیل و گرنگیدان وەپیان کرد.
هونەرمەن (حەسەن هیاس محەمەد عەلی)، کە وە نا هونەری حەسەن هیاس کاک یی ناسریاس، لە ساڵ 1965 لە شار خانەقین لەداڵگ بوی و قۆناغەیل خوەنین سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لەورا تەواو کردیە. ئەو وە بالیۆز گورانی کوردی خانەقینی و مامووسای مەقامەیل دانریەێد، و یەکیگ لە ناسریاگترین گورانیچڕەیل خانەقینە، دەیان گورانی وە شێوەزار کوردیەیل جیاواز دیرێد، جویر لوڕی و سۆرانی و خانەقینی ڕەسەن، بیجگە لە پێشکەشکردن گورانیە فۆلکلۆریەیل وە شێوەزار فەیلی کەلهووری و گۆرانی.
لە ساڵ 1983 دەس وە رێڕەو هونەری خوەی کرد، لە وەخت بەشداری لە ڤیستیوال مەکتەوەیل دیالە، کە پلەی یەکەم وەدەس هاورد، لە ساڵ 1986 یەکەم گورانی خوەی لە تەلەفزیۆن کەرکووک توومار کرد وە ناوی "هەی یار"، لە ساڵ 1989 شمارەیەکیگ لە گۆرانیەیل لە رادیۆی بەغدا توومار کرد، لەوانە "جاوشین"و "جە کردی" وە شێوەزار فەیلی باشووری.
لە ساڵ 1990 یەکەم ئەلبووم خوەی وە ناوی "جە کردی " دەرکرد. لە ساڵ 1992 چگەس بەغدا، لەورا "گرووپ شیرین موسیقی" دامەزران، و ئاهەنگەیل هاوسەرگیری و بوونەیل ئەرا کوردە فەیلیەیل کوچکریاگەیل لە خانەقین و مەندەلی، بیجگە لە ئەندامەیل کۆمەڵگەی کوردی لە بەغدا، ئەنجام دا.
لە دەرکردن بەرهەمە هونەریەیلی بەردەوام بوی، لە ساڵ 1993 ئەلبووم دویەم خوەی وە ناوی (ئەی جارەنویس ) دەرکرد، و لە ساڵی 1994 ئەلبوم سێیەم وە ناوی (ئەی خانەقینم ) دەرکرد، دویای ئەوە لە ساڵ 1997 ئەلبووم چوارەم وە ناو (خودا حەقم بەسینی) دەرکرد، لە ساڵ 2000 ئەلبووم پێنجەم وە ناوی (شا دوێت ) دەرکرد، دویای ئەو لە ساڵ 2005 ئەلبووم شەشەم وە ناوی (خانەقین شارمەدەنییە) دەرکرد.
لە ساڵ 2010 لە سوید ئەلبووم هەفتەم خوەی وە ناوی (لیوەی جەمالک بیمە) دەرکرد، و چەندین کۆنسێرت ترەک لە پایتەخت سوید "ستۆکهۆڵم" و شارەیل تر ئەرا کۆمەڵگای کوردی ئەنجام دا. هەمیش کۆنسێرتیگ ئەرا کۆمەڵگای کوردی لە پایتەخت نەرویج "ئۆسلۆ" پێشکەش کرد. لە ساڵ 2011 ئەلبووم هەشتەم وە ناو (کەرماشان دیرەم) دەرکرد.
حەسەن هەیاس لەناو هونەر و میدیا و رۆژنامەنووسی
هەمیش لە مژار میدیا و رووژنامەنویسی کار کردیە. لە ساڵ 1996 وە بێژەر لە رادیۆی بەغدا ـ بەش کوردی ماوەی حەفت ساڵ کارکرد، کە لەو ماوە بەرنامەی هونەری و کولتووری پێشکەش کرد، لە هەمان ساڵ بویە وەڕێوەبەر دەسکاریکردن رووژنامەی "بانان" کە لە خانەقین دەرچگە. هەمیش ئەندام نویسینگەی خانەقین ئەرا سندیکای رووژنامەنویسیل کوردستان بوی، و گورانیچڕ لە رادیۆ و تەلەفزیۆن بوی، و بەشداری لە بوونە نیشتیمانیەیل و جەژن و بۆنەیل کرد یە.
لە ناسریاگترین گورانیەیلی: "جە کردی جە بەردی"، "داخد سەختە باوگە"، "شارمەدەنی"، "سەفە سەفەر مەجاو شین"، "خانەقین"، "کەویار"، "زەخم سەختم"، "هەڵەبجە"، "لیوە"، هەمیش گورانیە فۆلکلۆریەیل لە شار کوردی کرماشان لە ناوەن "بەخش کرماشان ـ ستۆدیۆ سیروان" پێشکەش کردیە، وەرد ئەنجامدان کۆنسێرت هونەری لە شاری کوردی ئیلام.
وەیجویرە هونەرمەن حەسەن هیاس کاکە یی وەردەوامە لە رێڕەو هونەری و میدیایی خوەی، وە پاراستن هەبوین گورانی خانەقینی و فەیلی، و بەشداری کردن لە گواستنەوەی بەشیگ لە میرات موسیقی کوردی ئەرا نەوەیل یەک لە دویای یەک، لە ناو وەڵات و دەیشت وەڵات.