شەفەق نیوز - چەودیاریکردن

لێکۆڵینەوەی نوویگ دەرخست، کە ناوەین 7% و 16% لە جۊرەیل رووەکی شایەت وەرجە ساڵ 2100 دیار نەمینن.

 لێکۆڵینەوەگە کە لە گۆڤار Science بڵاو کریاس، زیاتر لە 90% لە ژینگە باوەیل رووەکەیلە گردیەسە خوەی.

 لێکۆڵەرەیل لە زانکۆی "کالیفۆرنیا"ی ئەمریکی هەس وە هاوشیوەکردن چارەنویس نزیکەی 68 هەزار جۊر کردنە (کە نوێنەرایەتی نزیکەی 18% لە رووەکەیل جیهانی کەێد) و ئاشکرا کردن کە کێشەگە تەنیا لەوە نییە کە رووەکەیل نەتۊنن وە  زویوەزوی خوەیان بگونجێنن ئەرا هاوڕیبوین وەگەرد ئاڵشتبوین کەشوهەوا وەرەو ناوچە سەردترەیل.

 شیاولی دۆنگ نویسەر سەرەکی لێکۆڵینەوەگە ئاشکرا کرد: کە چشتیگ گرنگتر لەوە هەس، ئەویش ئەوەسە کە رەوشە گونجیاگەیل ئەرا ژیان خوەی دیار نەمینێد.

دیاری کرد کە رووەکەیل لە ناوچەی جەمسەر باکوور وە شیوەیگ تایبەت رۊوەرۊ رخباری بوینە چۊنکە گەرمەوبوین کەشوهەوا لەورا وە تونی زیایەو بوود، و هیچ شۊنیگ دۊرتر نییە کە بتۊنن وەرەو پی بچن، وە مەزەنەکردن زەرەدەیل گەورەیگ لە ناوچەی دەریای ناوڕاس و باشوور خوەرهەڵات ئوسترالیا وە مدوو هشکەساڵی.

 وەپەی لێکۆڵەرەگە، ئەو ناوچەیلە کە زیاتر رۊوەرۊ رخداری بوینەسەو، باشوور ئەوروپاس، و خوەراوای ویلایەتە یەکگرتگەیلە، و باشوور ئوسترالیا، و لەناوەین ئەو جۊرە رووەکەیلە کە هەڕەشەی فەوتیان یەکجاری لەبانیان هەس ئۆکالپتۆس، و باوباب، و بڕیگ لە ئۆرکیدەیل، و سیکویا، و ماگنۆلیاس.

وەگەرد ئەوەیش بڕیگ لە ناوچەیل هەسارەگە شایەت زیایبوین فرەجۊری رووەکەیل وەخوەیان بوینن، لەوەر ئەوەگ بازنەیل ژینگەیل دەس کەنە ئاڵشتبوین و تیکەڵبوین وەگەرد یەکتری.

 مەزەنە کریەێد ئی جۊرە زیایبوینە لە فرەجۊری ناوخۆیی روی بیەێد، ئەرا نموونە، لە خوەرهەڵات ویلایەتە یەکگرتگەیل، و هیندستان، و باشوور خوەرهەڵات ئاسیا، و بەشیگ لە ئەمریکای باشوور.

 نویسەرەیل دووپات کردن: کە قسەگە لەبان پرۆسەیگ فراوانە ئەرا دووارە دروسکردن سیستەمە ژینگەییەیل، و ری سەرەکییەگە ئەرا کەمەوکردن لە زەرەدەیل لەیرا کەمەوکردن دەرهاوردەیلە وە شیوەیگ زویتر، بیجگە لە مقیەتیکردن تۊمەیل، و باخچە رووەکییەیل، و پەناگە کەشوهەواییەیل.