شەفەق نیوز ـ وەدویاچگن

بوو واران ئەو بوو تایوەتەس کە فرەجار  لە وەخت وارانوارین  یا دویای واران وارین  وە تایوەت هنای واران وەبان خاک هشکیگ وارێد هەس وەپی کریەێد، ئێ بووە فرەجار هەستیگ ئارامی و نوو وە مرۆڤ وەخشێد.

ئێ بووە لەڕوی زانستیەو وەپی ئوشریەێد  پێتریچۆر Petrichor، باوجی ئایا هەرگیز هویرەوکردیمنە ئێ بووە لە کوو تێد  چوین دوسبوود؟

 لەڕوی زانستیەو بوو واران تەنیا لە یەک مادە دروس نیەود، بەڵکم چەن مدوو  سروشتیگ هەس:

یەکەم: ماددەی جیۆسمین (Geosmin)

جیۆسمین ماددەیگ کیمیاییە کە وەلایەن جویریگ لە بەکتریای خاکەو دروسبوود؛ ئێ ماددە بوویگ تایبەت خاک تەڕ دیرێد و یەکیگە لە هووکارە سەرەکییەیل بوو زەویی دویای واران.

دویەم: روین رووەکەیل

مەوقەی هشکەساڵی و بیوارانی، بڕیگ رووەک مادەی روینین سروشتی لەبان وڵنگ و خاک گردەوکەن، هنای واران وارێد، ئێ مادەیلە وەرد مادەیل ترەک تێکل بوو و بەشیگ لە بوو تایوەت واران پێکتیارێد.

سێیەم: شەپۆلە بویچگەیل وا

هنای دلۆپەیل واران کەفنە بان خاک توەنن هەڵم و هویردە دلۆپەی بویچگ دروسبکەن، ئێ دلۆپانە مادەیل بوونهەڵگر لە خاکەو وەرەو هەوا کلکەن و هیلن بووەگە زیاتر هەس وەپی بکریەێد.