شەفەق نیوز - بەغداد / تاران

چەن سەعاتیگ مەنیە ئەرا کۆتاییهاتن ئەو موڵەتە کە دۆناڵد ترەمپ سەرۆک ئەمریکا دیاریی کردیە ئەرا رەسین وە رێککەفتنیگ وەگەرد ئیران، کە ئەنجام بیەێد وە دووارە وازکردن گەروو هورمز، لە ناوڕاس بەرزەوبوین گرژییەيل سەربازی ئەمریکی-ئیسرائیلي و جویلە سیاسییە دژوەیەکەیل و رخەیل پەرەسەنین لە فراوانبوین ئۆپەراسیۆنە سەربازییەیل لەو جەنگە کە 39 رووژە لەناوەین هەردوگ لایەن وەردەوامە.

چەودیارەیل دوینن کە سیاسەت "موڵەتەیل" کە ترەمپ پشت وەپی بەساس و دۊاترین دریژکردن ئمڕوو سێشەممە، سەعات 8:00 ئیوارە وە وەخت خوەرهەڵات ویلایەتە یەکگرتگەیل کۆتایی وەپی تێد، و وە وەخت بەغداد شەو سوو چوارشەممە، سەعات 3:00 شەوەکییە، تەقەلایگە کە لایەن سەربازی و سیاسی و دەروینی وەگەرد یەک گرێدەو ئەرا جمەکردن وە تاران ئەرا پیشکەشکردن سازشەیل.

وەچیگ لەناوەین واشنتۆن و تاران

 لەی چوارچیوە، سوھاد شەمەری خانمە توێژەر لە کاروبار سیاسی، دوینێد کە ئی موڵەتە نیشانەیل رخداریگ هەڵگردیە، و دیاری کەێد کە "هاتێ موڵەتەگە دەر ناوبژیوانیکردن لە رووژەیل ئایندە واز بکەێد، بەڵام لە خود وەخت نیشانەس لەبان ئەوە کە ویلایەتە یەکگرتگەیل وەرەو بەرزەوکردن گرژییەیل چوود، و شایەت ژیرخانەیل بکەێدە ئامانج، و تایبەت وێستگەیل بەرهەمهاوردن وزە".

شەمەری ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وتیش: وەچ ناوەین هەردوگ لایەن قۊلە، لە سای رکداری ئیران لەبان ماف خوەی لە دروسکردن یۆرانیۆم، لە وەرانوەر تەقەلای واشنتۆن ئەرا چەسپانن مەرجەیل تونیگ، و وە باوەڕی دەرفەتەیل رەسین وە رێککەفتنیگ دیارە دیاریکریاگە لە سای بەرزەوبوین گرژییەیل.

لەلای خوەیەو، لایەن ئیرانی ئی موڵەتە لە بنەماوە رەت کەێد، وەختیگ سەعید شاوەردی شرۆڤەکار سیاسی ئیرانی دووپات کەێد، کە ئیران دوینێد ئی موڵەتە بێ لۆژیکە، چوینکە لەبان چەسپانن مەرجەیل وە هیز وەسیاس، لە وەرانوەر کاولکردن و ویرانکردن سەرچەوەیل ژیان، کە یەیش تاران وە تاوانەیل جەنگ هەژماری کەێد.

شاوەردی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز وتیش« ئیران ملکەچ ئی فشارەیلە نیەوود، و بژاردەی هەر وە وەرگری و وەڵامداین مینێد، و وە دەسنشان ئەرا ئەوە کە جەنگەگە یەکگردگی ناوخوەی ئیران نیشان دا، پێچەوانەی مەزەنەیل ئەمریکی.

جویلەیل سەربازی و سیاسی

وەپەی مەزەنەیل سەربازی، ئەمریکا دەس کردیە وە جویلەیل مەیدانی کە نشانەس ئەرا ئەگەر جیوەجیکردن گورزەیل فراوانیگ، کە بڵاوکردن فڕۆکەیل بومبوەشن ستراتیژی و جویلانن موشەکەیل دویرمەودا لەخوەی گردیە، بیجگە لە چەسپانن کۆتوبەنەیل لەبان وینەگردن ئاسمانی.

ئی جویلەیلە نشان ئەگەر جیوەجیکردن ئۆپەراسیۆنیگ ئاسمانی دیاریکریاگ دەن، بەڵام فراوان لەڕوی جوگرافیەو، کە لاوازکردن ژسرخان ئیرانی کەێدە ئامانج وەبی کیشان وەرەو جەنگیگ گشتگیر.

لەبان گرژییەیل، هێمان تەقەلایەیل دیپلۆماسی ئامادەن، وەختیگ ئاژانس خەوەری "رۆیتەرز" ئاشکرای دەسپێشخەرییگ کرد کە پاکستان سەرکردایەتیی کەێد، و پلانیگ لە دوو قۆناغ لەخوەی گرێد کە ئاگربەسیگ دەسوەجی و دووارە وازکردن گەروو هورمز، و دویاتر رەسین وە رێککەفتنیگ کۆتایی لە ماوەی ناوەین 15 تا 20 رووژ لەخوەی گرێد.

بەڵام ئی دەسپێشخەرییە تویش ریگرییەیل گەورەیگ تیەێد، کە ئاژانسەگە لە زوان وەرپرسیگ ئیرانییەو وت: وڵاتەگەی دووارە وازکردن گەرووەگە لە وەرانوەر ئاگربەسیگ وەختانە رەت کەێد، کە یەیش رەنگدانەوەی وەردەوامبوین نەوین دڵنیاییە لەناوەین هەردوگ لایەن.

لە وەرانوەر ئەوە، لایەنەیل هەرێمی دووپات لەبان مەرجەیل تونیگ کەن ئەرا هەر یەکلاییکردنیگ، کە ئەنوەر قەرقاش سڵاکار سەرۆک دەوڵەت ئیمارات، دووپات لەبان گرنگی گەرەنتی ئازادی دەریاوانی لە گەروو هورمز کرد، لەشان کۆنترۆڵکردن بەرنامەیل ئەتۆمی و موشەکی ئیرانی.

هەرلیوا تاران رخ خوەی نشان دەێد لە وەردەوامبوین گورزەیل تەنانەت لە ئەگەر رەسین وە رێککەفتنیگ، تایبەت لە سای گرژییەیل ئیسرائیلی.

خوەنستنیگ شرۆڤەکاری جیاواز

 لەی لایەنەو، موجاشع تەمیمی شرۆڤەکار سیاسی خوەنستنیگ جیاواز پیشکەش کەێد، و باوەڕی وەسە کە وەڵام ئیرانی راسەوخۆ یا دەسوەجێ نیەوود، بەڵکم وە پلەپەیی و تیکەڵا بوود.

تەمیمی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئویشێد: ئیران پشت بەسێد وە مژین فشارەگە لەڕی ئامرازەیل جیاجیا، دیپلۆماسی و ئابووری و سەربازی، وەگەرد وەکارهاوردن هاوپەیمانەیلی لە ناوچەگە ئەرا بەرزەوکردن خەرج جومگ وەب چگن وەناو جەنگیگ گشتگیر".

وەپەی قسەی تەمیمی، تاران تەقەلا دەێد ئەرا مقیەتیکردن هاوسەنگییگ هویرد لەناوەین دۊریکەفتن لە رمیان ئابووری و ريگریکردن لە گرژییەیل گەورە، وەگەرد وازهیشتن دەر دانوسەنین.

یەیش ئەوەسە کە راپۆرتە ناودەوڵەتییەیلیش باسی کەن کە موڵەتەگە تەنیا دەرەکی نییە، وەختیگ هوکارە ناوخوەییە ئەمریکییەیل رۆڵیگ گرنگ دوینن لە سای فشارەیل سیاسی کە پەیوەندی دیرن وە نرخەیل وزە و هەڵوژاردنەیل ئەمریکی ئاییندە.

راپۆرتەیل دووپات کەن کە ئیدارەی ئەمریکی تەقەلا دەێد هاوسەنگی بکەێد لەناوەین نیشانداین تونی و دۊرکەفتن لە جەنگ دویرودرویژیگ، کە یەیش هیلێد بڕیار بەرزەوکردن گرژییەیل یا ئارامەوکردن پەیوەندی بیاشتاد وە وەرچەوگردن شیوەیل ناوخوەییە.

موڵەتیگ لە ناوڕاس ئاگر

وەرجە کۆتاییهاتن موڵەتەگە وە چەن سەعاتیگ، پیشهاتە مەیدانییەیل ئامادە بوین، کە ئەمریکا و ئیسرائیل پەلامارەیل ئاسمانی خەسیگ وەبان شوونەیل لە ناوخوەی ئیران جیوەجی کردن، کە ناوچەیل گرنگ و ژیرخانەیل کردنەسە ئامانج.

ئی گورزەیلە، وەپەی دەزگایەیل راگەیانن ئیرانی، ئەنجام دا وە کوشیان و زەخمداربوین دەیان کەس، کە لەناویانیش قوربانییەیل لە پارێزگای ئەلبورز و دەورگرد پایتەخت تاران بوین، بیجگە لە ئامانجگردن دامەزراوەیل مەدەنی و شوونەیل گرنگ، کە لەناویانیش فڕۆکەخانەیل و کۆمەڵگەیل پترۆکیمیایی بوین.

هەرلیوا ئەو گورزەیلە رەسینە شار شیراز و شوونەیل سەربازی لە باکوور خوەراوای وڵاتەگە، لە وەختیگ تەقینەوەیل لە ناوچەیل جیاجیا لە تاران ژنەفتیان.

 نیشانەیل ئامادەکاری ئەرا سیناریۆیەیل خراوتر دەس کردنە دەرکەفتن لە ناو ئیران، کە دەسەڵاتەیل لە شار مەشهەد پەکخستن جویلەی قەتارەیل وە تەواوی راگەیانن، دویای هوشدارییەیل ئیسرائیلی لە ئامانجگردنیگ چەوەڕیکریاگ ئەرا ژیرخانەیل هامشوو.

هەرلیوا تاران دەسکرد وە بڵاوکردن سیستەمەیل وەرگری ئاسمانی لە دەورگرد پایتەخت، لە گامیگ کە شارەزایەیل وە نیشانەیگ رووشن دویننەی لەبان چەوەڕیکردن گورزەیل نوویگ.

لیکەفتەیل جەنگ تەنیا لەبان ناوخوەی ئیران نەوسیا، کە کاریگەریی رەسیە هەرێمەگەیش، وەختیگ ئیسرائیل رێنماییەیل ئەرا دانیشتگەیلەی دەرکرد ئەرا وەکارهاوردن پەناگەیل، لە سای مەزەنەیل ئەرا وەڵامیگ چەوەڕیکریاگ ئیرانی، وەگەرد کەفتن موشەکەیل ئیرانی لەبان شار حەیفا، کە رەسیە کوشیان دوو کەس، لە وەختیگ راپۆرتەیل خەوەردان لە ئامانجگردنەیلیگ کە رەسینە ئیمارات و عراق و کوەیت.

ئیسرائیل و ئەمریکا لە 28 شوبات گوزەشتە پەلاماریگ وەردەوام ئەرا بان ئیران جیوەجی کردن، کە بویە مدوو گیان لەدەسداین سەدان کەس، لەناویانیش عەلی خامنەئی ریبەر باڵا، و لە 2 ئازار تا ئیسە پانتایی جەنگەگە لەبان ئاست هەرێمی فراوان بوی تا لوبنان بگرێدەو دویای چگن حزبولڵا ئەرا ناوی.

ئیران وەڵام پەلامارە ئەمریکی-ئیسرائیلییەگە دادەو، کە رەسیە پەلامارەیل فراوانیگ لە وڵاتەیل ناوچەگە، کە هەریەک لە عراق و ئیسرائیل و ئوردن و کوەیت و بەحرەین و قەتەر و ئیمارات و سعودیە لەخوەی گرد.