شەفەق نیوز- ئەڵگەردان تایبەت

عراق خوەی ئامادە کەێد ئەرا بەشداریکردن لە گردەوبوینیگ چەوەڕیکریاگ لە ناوەین سەرۆک ئەمریکی دۆناڵد ترەمپ و وەرپرسەیل عەرەبی و کەنداوی لە نیویۆرک، لە وەختیگ چەوەیل وەرەو شوینەوارەیل جەنگ ئەمریکی ئیرانی و ئاییندەی پەیوەندییەیل وەرد تاران چن، هاوەخت وەرد نزیکەوبۊن کووتاییهاتن ئەرک هاوپەیمانی ناودەوڵەتی لە عراق، و گلەوخواردن دۆسیەی چەک باڵەیل چەکدار کە پشتگیرییان لەلایەن ئیرانەو کریەێد ئەرا وەرجە گفتوگۆیەیل هەرێمی و ناودەوڵەتی، وەپەی رووژنامەی "زە ناشناڵ".

 رووژنامەگە لە راپۆرتیگ کە ئاژانس شەفەق نیوز ئەڵگەردانی کرد وت کە عراق و ئوردن، و شایەت میسر، بەشداری کەن لەو گردەوبوینە کە بڕیارە ترەمپ وەرد وەرپرسەیل دەوڵەتەیل عەرەبی و کەنداوی گرێدەی لە پەراویز گردەوبوینەیل کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتگەیل، لە وەختیگ واشنتۆن و دەوڵەتەیل عەرەبی پەیوەندییەیل دیپلۆماسی خوەیان تونەو کەن لەباوەت جەنگ وەرد ئیران و ئاییندەی ناوچەگە.

 "زە ناشناڵ" لە سەرچەوەیگ ئیماراتی وت کە هەوەجەیگ هەس ئەرا جیوەجیکردن گفتوگۆیەیل عەرەبی-ئیرانی وە ئامانج دووارە رێکخستن پەیوەندییەیل ناوەین هەردگ لایەن، و ئاماژە دا ئەرا ئەوەگ دەوڵەتەیل عەرەبی داوا لەلیان کریەێد مامەڵە بکەن، ئەرا ماوەیگ زەمەنی، وەرد بیرۆکەی بۊین "ئیرانیگ ناسەقامگیر".

 چەوەڕی کریەێد کە گفتوگۆیەیل لە نیویۆرک فتراق بخەنە بان کۆمەڵیگ لە دۆسیەیەیل، کە لە  ئیران و بریکارەیلی لە ناوچەگەس، لە شان ئاییندەی جەنگ ئەمریکی-ئیرانی، و ئەوەگ شایەت وەجی بیلێدەی لە شوینەوارەیل ئەمنی و سیاسی لەبان دەوڵەتەیل ناوچەگە.

 راڕەوەیل کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتگەیل چالاکییگ دیپلۆماسی خەس وەخوەیانەو دوینن، وەرد زنجیرەیگ لە گردەوبوینەیل و دیدارەیل لاوەکی و پیشوازییەیل کە وەرپرسەیل ئەمریکی و عەرەب و دیپلۆماتکارەیل لە دەوڵەتەیل جیاجیا گردەو کەن، لە وەختیگ چەوەڕی کریەێد کە دۆسیەی ئیران و ئاسایش هەرێمی لە دیارترین ئەو دۆسیەیەیلە بوود کە لە پشت پەردەیلەو خریەنە روی.

 وەرجە دەسوەپیکردن گردەوبوینەیل کۆمەڵەی گشتی، سەرۆک بەڕازیلی لویس ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا وتاریگ دەسوەپیکردن پیشکەش کەێد، لە وەختیگ نیویۆرک گردەوبوینەیل و پیشوازییەیل لاوەکی وەخوەیەو دوینێد، کە لەناویانیش ئاهەنگیگ پیشوازییە کە وەزیر دەیشت ئەمریکی مارکۆ روبيۆ ئەرا فەرمانبەرەیل وەزارەت دەیشت و میدیایەیل راگەیانن ناودەوڵەتی سازی کەێد.

 لەی چوارچیوە، راوێژکار دیپلۆماسی ئەرا سەرۆک دەوڵەت ئیمارات ئەنوەر قەرقاش بەشداری لە دانیشتنیگ گفتوگۆیی وەرد باڵیۆز وڵاتە یەکگرتگەیل لە لای نەتەوە یەکگرتگەیل مایک واڵتز کرد، کە باس لە ئیران و ئاسایش هەرێمی کرد، لە ناوڕاس چەوەڕیکردنەیل وە ئەوەگ ئی دۆسیەیەیلە بوونە تەوەریگ سەرەکی لە دیدارە ئەمریکی-عەرەبییەیل لە ئاستەیل باڵا.

 قەرقاش داوای "ئەقڵییەتیگ نوو" لە رەفتارکردن وەرد ئیران کرد، وە دووپاتکردن ئەوەگ کە گفتوگۆ لەباوەت ئاییندەی ناوچەگە و شیوە و ئارامی و گەشەپیداینی نیەکریەێد تەنیا لەبان گفتوگۆ لە ناوەین ئیران و وڵاتە یەکگرتگەیل وسێد، بەڵکم هەوەجە کەێد گفتوگۆییگ راسەوخۆیش لە ناوەین ئیران و دەوڵەتەیل عەرەبی بگرێدە خوەی.

 قەرقاش وتیش کە ئیرانییەیل خوەیان چۊ هیزیگ زاڵ لە ناوچەگە دوینن، وەپیان خاسە گفتوگۆیەیل ستراتیژی وەرد وڵاتە یەکگرتگەیل بکەن، وەلی دووپات کرد لەبان ئەوەگ ئەو دۆسیەیەیلە کە پەیوەندی وە ئاییندەی ناوچەگە و ئارامی دیرن هەوەجە کەێد لە ناوەین ئیران و دەوڵەتەیل عەرەبییش گفتوگۆ لەبانیان بکریەێد.

وتیش کە ئیمارات و دەوڵەتەیلیگ ترەک لە ناوچەگە هەوەجە وە رەفتارکردن دیرن، ئەرا ماوەیگ وەختی، وەرد ئەوەگ وە "ئیرانیگ ناسەقامگیر" وەسفی کرد، لە سای ئەو ئاڵشتکارییەیلە کە ناوچەگە وەخوەیەو دوینێد و ئەو پیشهاتەیلە کە پەیوەندی وە جەنگ و ململانێی هەرێمییەو دیرن.

لە لای خوەیەو، واڵتز وت کە ئیران لە دابینکردن چەکەیل پیشکەفتگ ئەرا حزبلڵڵا چگەسە بان زیایکردن پڕچەککردن گرووپ حوسییەیل، وباس بڵاوبۊن چەکەیلیگ کە وە فرە پیشکەفتگ کرد، کە فڕۆکە بیفڕۆکەوانەیل و مووشەکەیل کروز لەناویانیە.

 چەوەڕی کریەێد کە دۆسیەی حوسییەیل لە دیارترین ئەو دۆسیەیەیلە بوود کە لە گفتوگۆ ئەمریکی-عەرەبییەیل لە ئاستە باڵاگان خریەنە روی، وە تایبەت دۊای ئاڵووزیتربۊن لە یەمەن و ئەو پەلامارەیلە کە سعودیە کردنە ئامانج، لە شان کۆنترۆڵکردن حوسییەیل لەبان بەشەیلیگ لە کەناراوەیل خوەرئاوای یەمەن و فراوانبۊنیان لە دەورگرد گەروو بابەلمەندەب.

 رووژنامەگە لە سەرچەوەیلیگ لە تاران و عەدەن و قاهیرە وت کە ئیران دەسمیەتی حوسییەیل دایە لە پلانداین ئەرا پەلامارەیلیان و جیوەجیکردنی، وە هەژمارکردن ئەوەگ تاران ململانێی یەمەن چۊ کاغەزیگ فشار لەناو جەنگەگە وەرد وڵاتە یەکگرتگەیل وەکار تیەرێد.

 لەباوەت عراقیش، "زە ناشناڵ" دیاری کرد کە کووتاییهاتن ئەرک هاوپەیمان ناودەوڵەتی وە سەرکردایەتی وڵاتە یەکگرتگەیل لە دژ ریخریاگ داعش لە عراق، کە لە 30 ئەیلول/ سێپتەمبەر بڕیاری دریاس، نۊنەرایەتی ئاڵشتکارییگ گرنگ کەێد لە سروشت بۊین سەربازی ئەمریکی لەناو وڵاتەگە.

 ئی پیشهاتە پەیوەندی وە دۆسیەیگ ترەک دیرێد کە هەستیاریی لەلی کەمتر نییە، کە خوەی دوینێدەو لە چارەنویس فەرمان حکومەتی کە پەیوەندی وە گیرهاوردن چەک لە دەس دەوڵەت و کۆتوبەنکردن چەک باڵەیل چەکدار پشتگیریکریاگ لەلایەن ئیرانەو دیرێد، کە یەیش ئەو دۆسیەسە کە هیمان جیگرنگیی ئەمریکی و هەرێمییە.

 بەشداریکردن عراق لەی گردەوبوین چەوەڕیکریاگە وەرد ترەمپ لە وەختیگ تیەێد کە ناوچەگە دووارە کیشانن پەیوەندییەیل و هاوپەیمانییەیل وەخوەیەو دوینێد، وەرد تەقلای دەوڵەتەیل عەرەبی ئەرا چگن وە شیوەیگ گەوراتر ئەرا ناو ئەو گفتوگۆیەیلە کە پەیوەندی وە ئاییندەی پەیوەندی وەرد ئیران دیرن، لە جیای هیشتنی وە گیرهاتن لەناو چوارچیوەی دانوسەنین لە ناوەین تاران و واشنتۆن.

 "زە ناشناڵ" ئۊشێد کە دیپلۆماسی عەرەبی لە وەخت ئیسە، یەکیگ لە بەرزترین ئاستەیل جۊلە لە ئاستە باڵاگان لە ماوەی چەن ساڵیگ وەخوەیەو دوینێد، وەرد خشتەیگ پڕ لە گردەوبوینەیل دوولایەنە و دیدارەیل لاوەکی و پیشوازییەیل لە پەراویز گردەوبوینەیل کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتگەیل.

 چەوەڕی کریەێد کە ئی جۊلەیلە فتراق بخەنە بان ئاییندەی جەنگ وەرد ئیران، و ئاسایش هەرێمی، و رۆڵ گرووپە چەکدارەیل کە پەیوەندی وە تارانەو دیرن، لە شان ئاییندەی ئامادەکارییەیل سیاسی و ئەمنی لە ناوچەگە دۊای پیشهاتەیل کووتایی.

 وەپەی رووژنامەگە، ئی جۊلە دیپلۆماسییە تەنیا لەبان دیدارە ئاشکراکریاگەیل نەوسیاس، کە هاوەخت پەیوەندییەیل و گفتوگۆیەیلیگ لە پشت پەردەیلەو لە ناوەین وەرپرسەیل ئەمریکی و عەرەب رۊ دەن لەباوەت ناسکترین دۆسیەیەیل ناوچەگە، کە لە نوایان ئیران و یەمەن و ئاسایش کەنداو و ئاییندەی پەیوەندییەیل هەرێمییە.