شەفەق نیوز - وەدویاچگن

ریخریاگ نەتەوە یەکگرتگەیل ئەرا مناڵەیل (یونیسێف) لە راپۆرتیگ ک ئمڕوو سێشەممە دەریکردگە، دووپات کرد ک نزیکەی گشت زاڕووەیل جەهان لەلای کەمەو تویش یەک رخباری پەیوەندیدار وە کەشوهەوا تیەن، وەگەرد تویشهاتن نزیکەی 1.8 ملیار ئەرا رخباری هشکەساڵی و 1.2 ملیار ئەرا رخباری گەرمای سزن.

 یونیسێف دیاری کرد ک مناڵەیل وە شیوەیگ نایەکسان کاریگەر بوون وە بڕیگ لە رخباریەیل زیایبۊ پەیوەندیدار وە کەشوهەوا، و حکومەتەیل هەوەجەیگ فرە وە بەرهەمهاوردن لە ژیرخان و توانایەیل وەلیکەفتن و وەڕێوەبردن کارەساتەیل دیرن ئەرا کەمەوکردن رخباری4 لەبانیان.

 راپۆرت ریخریاگ جەهانییەگە باس لە بڕیگ گەورا لە رخباریەیل کەشوهەوایی کرد، بیجگە کاریگەری پیسبۊین هەوا و رخباریەیل بیماریەیل ک مێرووەیل هەڵیگرن جۊر مەلاریا، هەرلیوا باس لە داتایەیل پەیوەندیدار وە رەسین وە ئاو و چەودیاری تەندروسی و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەیل لە جەهان کرد.

 لە راپۆرتەگە هاتیە ک نزیکەی 1.1 ملیار مناڵ لەبان ئاست جەهان لەلای کەمەو تویش سێ رخباری کەشوهەوایی تیکەڵکیش بۊینە، و ریخریاگەگە هوشیاری دا لە زنجیرەیگ رخدار لە رخباریەیل فرەجۊر و تیکەڵکیش ک شایەت بار حکومەتەیل و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەیل سەنگین بکەێد.

 رۆهینی سامبۆرنام سوامیناسان وەڕێوەبەر ئامارەیل لە یونیسێف و یەکیگ لە ئامادەکارەیل راپۆرتەگە وت: پرسەگە تەنیا لەبان تویشهاتن مناڵەیل وە رخباریەیل تاک جۊر لافاوەیل یا هشکەساڵی یا شەپوولەیل گەرما و گەرمای سەخت نییە، بەڵکم پەیوەندی وە تویشهاتنیان وە رخباریەیل فرەجۊر دیرێد.

 نزیکەی 662 ملیۆن زاڕوو تویش رخباری گەردەلوولە خولگەییەیل بۊینە، و 337 ملیۆن ئەرا رخباری لافاو چەمەیل، و 33 ملیۆن ئەرا رخباری لافاوە کەناراوییەیل، و ملیاریگ مناڵ ئەرا رخباری تویشهاتن وە مەلاریا ک فرەیان لە ئەفریقان.

 وەپای راپۆرتەگە، فێربۊین 242 ملیۆن مناڵ لە 85 وڵات لە ساڵ 2024 مدوو رخباریەیل کەشوهەوا پەکەی کەفتیە.

 یونیسێف دیاری کرد ک سۆماڵ و مەدەغەشقەر و میانمار و کەمبۆدیا و پاکستان ئەو وڵاتەیلەن ک زیاترین تویش رخباری بۊینە.

مناڵەیل لە دەوڵەتە داخریایەیل (بی دەریايەیل) تویش رخباری "نایەکسان" لە هشکەساڵی و بیاوانبۊین و شەکەتی گەرمی و لافاوە لەناکاوەیل بوون، و چەوەڕیکردنەیلیگ هەس ک قەیران ئاو لە وڵاتەیلیگ، جۊر بۆتسوانا و بۆرکینا فاسۆ گەنترەو بوود.