شەفەق نيوز- تەهران

چینەیل ئەکادیمی و رووشنهویری، ئمڕوو چوارشەممە، پرسەی زانای ئاسەواری و زوانە کوینەیل پرۆفیسۆر عەبدولمەجيد ئەرفعی 

 کردن، کە لە تەهران پایتەخت ئیران، لە تەمەن 86 ساڵە گیانی لەدەسدا، دویای ژیاننامەیگ پڕ لە هەڵگەردانکردن هێمایەیل نویسانن میخی و میراتی کویەنەی ناوچەگە.

 وەگورەی ئاژانس فارس ئیرانی، دەسەڵاتەیل کەلتووری لە پارێزگای فارس ئیران وت: تەرمەگەی لە مەنزڵگای حافز شیرازی لە شار شیراز نریەێدە خاک، لە رێزگردن ئەرا پایەی زانستیی جویر یەکیگ لە کەسەیل کەمیگ لەناو جیهان کە زوانەیل فەوتهاتگ زانستیان، و پیەڵیگ زانستی ناوەین شارستانیەیل بوین.

پڕۆفیسۆر ئەرفەعی    "دویاترین پسپۆڕ میخی"، کە وەشیوەی هویرد و قویلیگ سەرشتە لە زوانەیل ئەکەدی و ئاشووری و ئیلامی داشت، و سەرچەوەیگ ناودوڵەتی دەگمەن بوی لە خوەنستن کڕەیل پارچە خەرگینەیل شارستانیەیل (ميزوبوتاميا) و تەپەی ئیرانی.

بەهزاد موریدی وەڕیەوبەر گشتی میرات کەلتوری وت: رەحمەتی شوینپەنجەیگ وەجی هیشت کە لە میژوو ئەرکیلۆژیا نیەسڕیەێدەو، کە لە دیارترین ئەوانە بوی کە (پەرتووک کۆرش) و (تەخت جەمشید) خوەنست و هەڵگەردان کرد، بیجگە دەس گەوهەریی لە رزبەنکردن و وازکردن هێمایەیل هەزاران پارچەیل ئیلامی کە ئاشکرای سیستەمەیل ئیداری و کۆمەڵایەتی لە سەردەمیل کویەن کردیان.

 رەحمەتی (لەداڵگبوی ساڵ 1939) تەنیا هەڵگەردانکار نەوی، وەلێ شرۆڤەکار ڕەنگاوڕەنگ لە میژوو و کەلتور خوەرھەڵات نزیک کوینە بوی، دەیان ساڵ لە تەمەنی خستە خزمەت خوەنستن گریەیل زوانەوانی و میژوویی ناوەین شارستانیەیل عراق و ئیران، و زەمینە ئەرا نەوەیل گەنج سازیاد تا یای لە نهێنیەیل نویسانن میخی بگرن.

پڕۆفیسۆر ئەرفەعی (1939-2026) یەکیگە لە کەسەیل کەمە لە جیهان کە توانستن کۆدەیل گوزەشتەی کویەن واز بکەن، کە زیاتر لە شەش ساڵ لە ژیانی خستە خزمەت میژوو خوەرھەڵات نزیک کوینە.

 ئەرفەعی تەنیا شرۆڤەکاریگ ریوار لەی سەردەمەو نەوی، کە پسپۆڕ بوی لە زوان ئەکەدی وە زاراوەیل بابلی و ئاشووریی لە خوەنستنی لە زانکۆی شیکاگۆ، کە لەژیر دەس گەورەی زانیایەیل ئاشووریەیل لە جیهان خوەنستن، و توانست ئەو پارچە خەرگینەیلە بخوەنێدەو کە میژوو حاموڕابی و ئاشوور بانیپال لەناویان نویساوێد، کە هیشت بوودە سەرچەوەیگ ناودوڵەتی لە گریەداین ئەو پارچەیل میخیە کە لە تەپەی ئیران وەگەرد ئەوانەگ لە عراق پەیا کریانە وەراورد بکەێد.

ئەرفەعی خوەی دویاترین هەڵگەردانکارە ئەرا زوان ئیلامی کویەنە، کە زوانیگ ناوازە و ئاڵووزە، کە خوەی وەتەنیا توانست هەزاران پارچەی خەڕگین لە تەخت جەمشید (برسيبۆليس) هەلگەردان بکەێد، کە ئەرا یەکەمین جارە ئاشکرای ژیان رووژانە، مووچەیل، سیستم ئیدارە لە سەردەمەیل کویەن ئاشکرا بکەێد، کە وەرجەیە تەنیا سان بیدەنگ بوین، و ئیرنگە بوینە بەڵگەنامەیل میژوویی زواندار.

بویە خاوەن وەناوبانگی فراوانیگ چوینکە خاوەن هەڵگەردان پەرتووک کۆرش بوی کە هاناو مۆزەخانەی بەریتانی، لە زوانەیل ئەکەدی ئەرا فارسی، وەگەرد ئەزموون قویلی لە رێسگایەیل ریزوانی ئەرا زوانەیل بابل و ئاشوور.

ئەرفەعی هۆڵ نەقش و میخیەیل لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئیران دامەزران، و دەیان کتاو و تۆێژینەوە وەجی هیشت کە وە سەرچەوەیل سەرتایی ئەرا خوەنەوارەیل ئاسەواری لە ناوچەگە دریەنە قەڵەم، و هەمیشە دووپات کردیاد لەبان یەکێتی کەلتوور و میژوویی قویل ناوەین گەلەیل عراق و ئیران لە گوڵسوو شارستانیەیلەو.